پروژه و تحقیق رایگان - 701

منو



http://up.asemankafinet.ir/up/asemankafinet/Pictures/Untitled-3.jpg

http://up.asemankafinet.ir/up/asemankafinet/Pictures/ertegha.jpg


پشتیبانی با اسمس و
تلگرام
09159886819
به کانال تلگرام سایت ما بپیوندید

شبکه اجتماعی ما


ایسنتاگرام سایت علمی و پژوهشی آسمان

موضوعات

پیوندهای روزانه

صفحات جانبی

امکانات جانبی

حمایت از ما

راهنمای سایت

1- با اطمینان خرید کنید ، پشتیبان سایت همیشه در خدمت شما می باشد .فایل ها بعد از خرید آنلاین و یا کارت به کارت بصورت ورد و قابل ویرایش به دست شما خواهد رسید.شماره های پشتیبانی : 09159886819 و   تلگرام : 09159886819 و @dabiryar  و   09338737025  پشتیبانی سایت : صارمی

2- شما با هر کارت بانکی عضو شتاب (همه کارت های عضو شتاب ) و داشتن رمز دوم کارت خود و cvv2  و تاریخ انقاضاکارت ، می توانید بصورت آنلاین از سامانه پرداخت بانکی  (که کاملا مطمئن و محافظت شده می باشد ) خرید نمائید و بعد از پرداخت آنلاین وارد صفحه دانلود فایل می شوید .همچنین غیر از اینکه به صورت مستقیم فایل را دریافت می نمائید . لینک دانلود به ایمیل شما نیز فرستاده می شود .

3 - درهنگام خرید اگر ایمیل ندارید ، در قسمت ایمیل ، ایمیل asemankafinet@gmail.com را بنویسید.

4 - در هنگام خریداگر باخطای شماره موبایل اشتباه است مواجه شدید ، زبان گوشی یا کامپیوترخود را در هنگام وارد کردن شماره موبایل انگلیسی قرار دهید مشکل حل می شود .

5- توجه : بعد از خرید و دریافت فایل ورد اگر در هنگام بازشدن فایل ورد نوار زرد رنگ با عنوان enable editing بالای ورد  ظاهر شد روی آن کلیک کنید تا فایل ویرایش شود

http://up.asemankafinet.ir/up/asemankafinet/Pictures/rahnemaonline.jpghttp://up.asemankafinet.ir/up/asemankafinet/Pictures/kart.jpg

لیست گزارش تخصصی ها      لیست اقدام پژوهی ها          لیست تجربیات ارتقای شغلی

توجه

در صورت هرگونه مشکل در دریافت فایل بعد از خرید آنلاین  یا سفارش تحقیق فقط به شماره 09159886819 اسمس یا با تلگرام پیام دهید.باتشکر

هزينه هاي سفارش كار

بازدید: 299

هزينه هاي سفارش كار

   سيستم هزينه هاي سفارش كار در شركت هايي مورد استفاده قرار مي گيرد كه هر محصول مشابه به طور اساسي با هم تفاوت داشته و بر طبق مشخصات دريافتي از مشتريان يا دستور ساخت توليد شود .يك سفارش ممكن است براي يك واحد محصول مانند ساخت يك پل يا يك گروه محصول مشابه مانند ساخت 200عدد از يك صندلي باشد ،شركت هايي كه از سيستم هزينه يابي سفارش كار استفاده مي كنند عبارتند از :

   شركت هاي پيمانكاري ،كشتي سازي ،هواپيما سازي ،توليد اثاثيه و چاپخانه ها.از شركت هايي كه داراي محصولات مختلف مي باشند و توليد آنها به شكل چرخه محصول مشابه و متناوب صورت مي گيرد مي توان از سيستم هزينه يابي سفارش كار استفاده نمود.به طور كل در يك كارخانه توليد اثاثه ممكن است در مدت يك ماه در ده روز اول 500عدد صندلي در ده روز دوم ماه 300عدد ميز و در ده روز سوم ماه 250دست مبل راحتي توليد نمود .در چنين شرايطي هر گروه محصول مشابه را مي توان به عنوان يك سفارش تلقي نمود .در سيستم هزينه يابي سفارش كار هزينه هاي توليد(مواد مستقيم ،كار مستقيم و سربار كارخانه) هر سفارش تعيين گردد.

   در شكل زير سيستم هزينه يابي سفارش كار را نشان مي دهد .ميانگين قيمت تمام شده يك واحد هر سفارش به قرار زير محاسبه گرديده:

         


    قيمت تمام شده هر سفارش = ميانگين قيمت تمام شده بايك واحد هرسفارش

                      تعداد سفارش

سيستم هزينه يابي مرحله اي:

   هزينه يابي مرحله اي سيستمي است ،براي اندازه گيري و گزارش قيمت تمام شده محصولات مشابهي كه توليد آنها يك سري عمليات توليدي يكنواختي به صورت انبوه و پيوسته صورت مي گيرد.،مانند دايره تراشكاري يا مونتاژ ،معمولاً يك واحد محصول از دو يا چند دايره يا مركز هزينه عبور مي كند تا به انبار كالاي ساخته شده برسد .در هزينه يابي مرحله اي ،هزينه هاي توليد (مواد مستقيم ،كار مستقيم،سربار كارخانه) هر دايره به حساب موجودي كالاي در جريان ساخت همان دايره منظور مي شود . نمونه صنايعي كه از سيستم هزينه يابي مرحله اي استفاده مي نمايند عبارتند از:صنايع كاغذ ،فولاد و شيميايي.

روشهاي هزينه يابي محصول:

   هر دو سيستم هزينه يابي سفارش كار و مرحله اي به سه روش واقعي،نرمال و استاندارد قابل اجرا مي باشند.روشهاي هزينه يابي واقعي ،نرمال و استاندارد را مي توان به صورت هزينه يابي متغير (مستقيم) و جذبي اعمال نمود كه به صورت شكل زير خلاصه گرديده است:

                                        


  روشهاي هزينه يابي محصول

هزينه يابي متغير(مستقيم)   هزينه يابي واقعي   هزينه يابي نرمال   هزينه يابي استاندارد

    مواد مستقيم                      واقعي                  واقعي                   استاندارد

    كار مستقيم                        واقعي                  واقعي                   استاندارد

    سربار متغير كارخانه          واقعي                بر آورد شده           استاندارد  

   سربار ثابت كارخانه(1)           _                          _                        _

هزينه يابي جذبي

   مواد مستقيم                       واقعي                  واقعي                  استاندارد

   كار مستقيم                        واقعي                  واقعي                   استاندارد

   سربار متغير كارخانه          واقعي                بر آورد شده            استاندارد

   سربار ثابت كارخانه           واقعي                 بر آورد شده           استاندارد

*

(1)در هر دوره به حساب سود و زيان منظور مي شود.

ثبت هاي حسابداري در سيستم هزينه يابي سفارش كار:هزينه يابي واقعي

                                                      ريال             ريال             ريال

1)موجودي مواد اوليه                                            **

                 بستانكاران                                                             **

بابت خريد مواد اوليه

2)موجودي كالاي در جريان ساخت                          **

               سفارش100                      **

               سفارش200                      **

               سفارش300                      **

   كنترل سربار كارخانه                                         **

                مواد غير مستقيم               **

                 موجودي مواد اوليه                                                  **

بابت تعداد مستقيم و مواد غير مستقيم مصرف شده

3)كنترل حقوق و دستمزد                                       **

                  وزارت اقتصاد و دارايي                                            **

                  سازمان تأمين اجتماعي                                            **

                  بانك                                                                     **

بابت حقوق ____ ماه

4)مو جودي كالاي در جريان ساخت                                            **

                       سفارش 100            **

                       سفارش200             **

                       سفارش300             **

كنترل سربار كارخانه                                             **

                    كار غير مستقيم            **

                    كنترل حقوق و دستمزد                                         **

بابت منظور نمودن هزينه كار مستقيم و هزينه كار غير مستقيم به سفارشات سربار كارخانه

 

                                                       ريال                ريال              ريال

5)كنترل سربار كارخانه                                             **

             استهلاك                               **

             بيمه                                     **

             ساير                                   **

                  بستانكاران                                                                 **

                  پيش پرداخت ها                                                          **

                  ذخيره و استهلاك                                                       **

بابت هزينه هاي سربار انجام شده

6)موجودي كالاي در جريان ساخت                             **

               سفارش 100                     **

              سفارش 200                      **

              سفارش 300                      **

                  كنترل سربار كارخانه                                                 **

بابت منظور نمودن هزينه هاي سربار كارخانه به سفارشات

7)موجودي كالاي ساخته شده                                   **

                 موجودي كالاي در جريان ساخت                                 **

             سفارش 100                      **

             سفارش 200                      **

بابت قيمت تمام شده سفارشات تكميل شده

8)قيمت تمام شده كالاي فروش رفته                          **

                         موجودي كالاي ساخته شده                               **

                    سفارش 100               **

بابت قيمت تمام شده سفارشات كالاها ي فروش رفته

   در پايان دوره مالي به قيمت تمام شده كالاي فروش رفته به حساب سود و زيان بسته مي شود .صورت قيمت تمام شده كالاي ساخته شده و فروش رفته به نحوه محاسبه قيمت تمام شده كالاي ساخته شده و قيمت تمام شده كالاي فروش رفته را نشان مي دهد.اين صورت در

واقع حسابهاي صنعتي را در يك دوره حسابداري تجزيه و تحليل مي نمايد . صورت قيمت تمام شده كالاي ساخته شده و فروش رفته در پايان دوره حسابداري صنعتي تهيه مي گردد.

مثال:

شركت توليدي يزد داراي سيستم هزينه يابي سفارش كار مي باشد . موجودي هاي اول فروردين ماه 13xx به شرح زير است:

موجودي مواد اوليه                          100000

م.كالاي در جريان ساخت سفارش110

             مواد مستقيم                     1400000

             كار مستقيم                       2200000

             سربار كارخانه                  2500000                   

                                                    6100000

م.كالاي ساخته شده(سفارش110)      9000000

شركت طي فروردين ماه در سفارشي به شماره هاي120_130 دريافت نموده است . مواد اوليه خريداري شده و مصرف شده طي فروردين ماه به شرح زير مي باشد:

    مواد اوليه خريداري شده                  6000000

    مواد اوليه مصرف شده:

                مواد مستقيم

                سفارش120                      2400000

                سفارش130                       1600000              

     جمع                                              4000000

                                                        2000000                                                  

حقوق و دستمزد بر اساس كارت ساعت كاركرد كارگران و ليست حقوق فروردين ماه به قرار زير خلاصه شده است:

كار مستقيم

     سفارش 110              1000000

     سفارش 120               4000000

     سفارش 130               3000000

جمع                                 8000000                  3000000      

ساير هزينه هاي سربار كارخانه طي فروردين ماه 7200000 ريال بوده بر مبناي تسهيم سربار واقعي كارخانه بين سفارشات هزينه كار مستقيم مي باشد . در فروردين ماه سفارشهاي 120،110،تكميل و سفارش110،100 تحويل مشتريان شده است.

مطلوبست:1. ثبت عمليات فوق در دفتر روزنامه و انتقال آهنا به حساب هاي دفتر كل

              2. تهيه كارت هزينه سفارش (به شكل T)

              3. تهيه قيمت تمام شده كالاي ساخته شده و فروش رفته براي ماه منتهي به 31

                 فروردين 13XX

1)موجودي مواد اوليه      6000000

               بستانكاران                6000000

                                                          ريال           ريال                ريال                   

2)موجودي كالاي در جريان ساخت                         4000000

                             سفارش 120       2400000

                             سفارش 130       1600000

  كنترل سربار كارخانه                                          200000

                             مواد غير مستقيم   200000

                       موجودي مواد اوليه                                             4200000

3)كنترل حقوق و دستمزد                                        11000000

                  حسابهاي مختلف                                                      11000000

 4)موجودي كالاي در جريان ساخت                        8000000

                        سفارش 110              1000000

                        سفارش 120               4000000

                        سفارش 130               3000000

   كنترل سربار كارخانه                                          3000000

                       كار غير مستقيم            3000000

                    كنترل حقوق و دستمزد                                           11000000

5)كنترل سربار كارخانه                                          7200000

                  حسابهاي مختلف                                                      7200000    

                                                       ريال                  ريال                  ريال 

6)موجودي كالاي در جريان                                        10400000

             سفارش 110                      1300000

             سفارش 120                       5200000

             سفارش 130                       3900000

                كنترل سربار                                                                    10400000

7)موجودي كالاي ساخته شده                                      200000000

                   موجودي كالاي در جريان ساخت                                      200000000

                سفارش 110                    8400000

               سفارش 120                     11600000

8)قيمت تمام شده كالاي فروش رفته                             17400000

                    موجودي كالاي ساخته شده                                           17400000

 

قيمت تمام شده سفارشات فروش رفته

                     سفارش 100                 9000000

                     سفارش 110                  8400000

                                                        17400000  

مطلوبست(2)

 

 

 

 

شركت توليدي يزد

صورت قيمت تمام شده كالاي ساخته شده و فروش رفته

براي سال مالي منتهي به31 فروردين 13xx    (ارقام به هزار ريال)

موجودي كالاي در جريان ساخت اول                                                                6100

اضافه مي شود:هزينه هاي توليدي انجام يافته طي فروردين ماه:

مواد مستقيم:

موجودي مواد اوليه1/1/13xx                       1000

+خريد مواد اوليه                                         6000

مواد اوليه آماده براي مصرف                        7000

- موجودي مواد اوليه در 31/1/13xx             2800

مواد اوليه مصرف شده                                 4200

- مواد غير مستقيم مصرف شده                     200

مواد مستقيم مصرف شده                                                      4000

كار مستقيم                                                                          8000

سربار كارخانه                                                                     10400

جمع هزينه هاي توليدي انجام يافته طي فروردين ماه                                          22400

قيمت تمام شده كالاي در جريان ساخت طي فروردين ماه                                    28500

- موجودي در جريان ساخت در 31/1/13xx                                                    8500

قيمت تمام شده كالاي ساخته شده طي فروردين                                                 20000

+موجودي كالاي ساخته شده در 1/1/13xx                                                      9000

قيمت تمام شده كالاي آماده براي فروش                                                           29000

- موجودي كالاي ساخته شده در31/1/13xx                                                    11600

قيمت تمام شده كالاي فروش رفته                                                                    17400

سيستم هزينه يابي سفارش كار(گردش حسابهاي صنعتي _ هزينه يابي نرمال)

   در سيستم هزينه يابي سفارش كار ، گردش حسابهاي صنعتي براي تبديل مواد مستقيم به محصول تكميل شده يا استفاده از روش هزينه يابي نرمال هزينه هاي مواد مستقيم و كار مستقيم واقعي مي باشند ولي سربار كارخانه بر اساس نرخي كه در ابتداي دوره مالي تعيين شده به حساب موجودي كالاي در جريان ساخت منظور مي شود . علت استفاده از نرخ از پيش تعيين شده سربار كارخانه اين است كه اولاً امكان دارد كه هزينه هاي واقعي سربار كارخانه تا پايان دوره حسابداري صنعتي مشخص نگردد.ثانياً ممكن است بعضي از هزينه هاي سربار كارخانه ماه به ماه به طور قابل ملاحظه اي تغيير نمايد .مانند تعمير ماشين آلات كه ممكن است هر دو ماه يك بار صورت گيرد.استفاده از سربار واقعي كارخانه در هر ماه باعث تغيير قيمت تمام شده يك واحد محصول مي شود . بنابراين به منظور تعيين به مرجع اطلاعات مربوط به هزينه يابي محصول به حد اقل رسانيدن تغييرات هزينه هاي سربار كارخانه ،نرخ از پيش تعيين شده سربار كارخانه از ابتداي دوره مالي محاسبه مي گردد. در سيستم هزينه يابي سفارش كار به علت اينكه قيمت تمام شده هر سفارش را بايد پس از تكميل آن محاسبه نموده استفاده از نرخ از پيش تعيين شده سربار كارخانه ضرورت بيشتري مي يابد.

*در هزينه يابي نرمال ، هزينه هاي واقعي سربار كارخانه در حساب (كنترل سربار كارخانه) ثبت مي گردد. و براي ثبت سربار جذب شده كارخانه از حساب سربار جذب شده كارخانه استفاده مي شود . سربار جذب شده كارخانه هب بدهكار حساب موجودي كالاي در جريان ساخت و بستانكار حساب سربار جذب شده كارخانه منظور مي شود.

   رابطه زير محاسبه سربار جذب شده كارخانه را نشان مي دهد:

              نرخ از پيش تعيين شده سربار كارخانه*مبناي واقعي=سربار جذب شده كارخانه

 

هزينه يابي مرحله اي:

   هزينه يابي مرحله اي سيستمي است ، براي اندازه گيري و گزارش قيمت تمام شده محصولات مشابهي كه توليد آنها در يك سري عمليات توليدي يكنواخت به صورت انبوه و پيوسته صورت مي گيرد . در هزينه يابي مرحله اي تأكيد اصلي بر روي دايره يا مركز هزينه مي باشد در هر دايره يا مركز هزينه عمليات توليدي مختلفي صورت مي گيرد.مانند:دايره تراشكاري يا مونتاژ معمولاً يك واحد محصول از دو يا چند دايره يا مركز هزينه عبور مي كند تا به انبار كالاي ساخته شده برسد . در هزينه يابي مرحله اي هزينه هاي توليد(مواد مستقيم ، كار مستقيم و سربار كارخانه ) هر دايره به حساب موجودي كالاي در جريان ساخت همان دايره منظور مي شود . و گزارش هزينه توليد براي هر دايره در پايان دوره مالي معين(هفتگي يا ماهانه) تهيه گردد.نمونه صنايعي كه از سيستم هزينه يابي مرحله اي استفاده مي كنند، عبارتند از :صنايع كاغذي ، فولادي و شيميايي

(مراحل تهيه گزارش هزينه توليد)

*براي تهيه كردن گزارش هزينه توليد بايد پنج مرحله به شرح زير صورت گيرد:

1. تهيه جدول مقدار توليد

2. محاسبه مقدار توليدي بر حسب معادل آحاد تكميل شده

3. خلاصه كردن جمع هزينه هاي قابل تخصيص كه شامل قيمت تمام شده موجودي كالاي در جريان ساخت اول دوره و هزينه هاي انجام يافته طي دوره (مواد مستقيم، كار مستقيم، سربار كارخانه)مي باشد.

4. محاسبه قيمت تمام شده يك واحد

5.محاسبه قيمت تمام شده واحدهاي تكميل شده و قيمت تمام شده موجودي كالاي در جريان ساخت پايان دوره.

سيستم هزينه يابي مرحله اي

موجودي كالاي در جريان ساخت:

*معادل آحاد تكميل شده:

   مفهوم معادل آحاد تكميل شده اساس هزينه يابي مرحله اي مي باشد در اكثر موارد براي كليه واحدهايي كه طي دوره عمليات توليدي بر روي آنها صورت مي گيرد ،تكميل نمي گردند. بدين معني كه بعضي از آنها در پايان دوره تكميل نشده باقي مي مانند.در اينگئنه موارد بخشي از هزينه هاي توليد بايد در واحدهاي در جريان ساخت پايان دوره تخصيص يابد بنابراين ،جهت تعيين قيمت تمام شده يك واحد جمع هزينه هاي قيد شده را فقط نبايد بر روي واحد هاي تكميل شده تقسيم نمود.بلكه واحدهاي تكميل نشده پايان دوره نيز بايستي در محاسبات منظورگردد . بدين منظور بايد واحدهاي در جريان ساخت پايان دوره را بر حسب واحدهاي تكميل شده بيان نمود.

   قبل از محاسبه معادل آحاد تكميل شده درجه تكميل موجودي كالاي در جريان ساخت بايد تعيين گردد. در بعضي از صنايع انجام اين كار ايجاد اشكال نمي نمايد.اما در صنايعي كه امكان تعيين دقيق درجه تكميل موجودي كالاي در جريان ساخت نباشد،آنرا بايد بر آورد نمود.

   اگر فرض كنيم در يك دايره توليدي موجودي كالاي در جريان ساخت اول دوره وجود نداشته باشد و طي دوره به روي 990 واحد عمليات توليدي صورت گيرد.وكليه 990 واحد تكميل شوند،معادل آحاد تكميل شده مساوي990 واحد مي باشد.اكنون مثال فوق را كمي تغيير داده و فرض مي كنيم كه از 990 واحدي كه وارد دايره توليد شده 890 واحد آن تكميل گرديده و در پايان دوره 100 واحد از آن  لحاظ مواد مستقيم و كار مستقيم و سربار كارخانه 4/1 تكميل باشد.معادل آحاد تكميل شده را مي توان با استفاده از رابطه زير محاسبه نمود:

]درصد تكميل*م.كالاي در جريان پايان دوره[+واحدهاي تكميل شده=معادل آحادتكميل شده

بنابراين :

 

                                             جدول مقدار توليد                         معادل آحاد تكميل شده

                                                   واحد

موجودي كالاي در جريان ساخت

اول دوره                                        0

واحدهايي كه طي دوره اقدام به

توليد شده                                      990

                                                   990

موجودي كار در جريان ساخت

پايان دوره                                    100                             (4/1*100)==25

واحدهاي تكميل شده                       890                                          890         

                                                   990                                           915

در جدول مقدار توليد رابطه زير هميشه بر قرار مي باشد:

در دايره اول قيمت تمام شده يك واحد به قرار زير محاسبه مي گردد:

قيمت تمام شده يك  +  قيمت تمام شده يك  +  قيمت تمام شده يك واحد = قيمت تمام شده  

واحد سربار كارخانه    واحد كار مستقيم          مواد مستقيم                    يك واحد

   روش ميانگين موزون معادل آحاد تكميل شده را مي توان با استفاده از فرمول زير محاسبه كرد:

موجودي كالاي در جريان ساخت  +   واحدهاي تكميل شده  =  معادل آحاد تكميل شده

            پايان دوره                                       100%

(در درصد تكميل ضرب شود)                                                              (روش اول

   در روش ميانگين موزون معادل آحاد تكميل شده مربوط به كل كار انجام يافته تا پايان دوره مي باشد كه شامل كار انجام يافته در دوره جاري و كار انجام يافته در دوره قبل به روي كالاي در جريان ساخت دوره مي باشد.معادل آحاد تكميل شده براي هر يك از عوامل هزينه توليد به طور جداگانه محاسبه مي گردد.

م.در جريان  + م.در جريان  + واحدهايي كه در طي  + م.كالاي در جريان = معادل آحاد 

ساخت اول      ساخت پايان    دوره تكميل شده اند     ساخت اول دوره      تكميل شده

دوره                    *                                                        *  

    *                در صد تكميل                                  در صد تكميل شده در اين دوره

در صد تكميل                                        كار انجام يافته دوره جاري

شده دوره قبل

كار انجام يافته دوره قبل

   محاسبات مربوط به تهيه گزارش هزينه توليد دايره دوم به روش ميانگين موزون:

در دايه دوم يا هر دايره كه واحد تكميل شده دايره اول به آن منتقل مي شود ، قيمت تمام شده يك واحد براي مواد مستقيم ، كار مستقيم و سربار كارخانه دقيقاً مانند دايره اول محاسبه مي گردد. واحدهايي كه از دايره اول به دايره دوم منتقل مي گردد داراي هزينه هاي انتقالي از دايره اول مي باشد . در دايره دوم قيمت تمام شده يك واحد براي هزينه هاي انتقالي نيز محاسبه مي گردد.

   هزينه هاي انتقالي در            هزينه هاي انتقالي در موجودي            قيمت تمام شده يك

   دوره جاري                  +    كالاي در جريان ساخت اول دوره  =  واحدهزينه هاي انتقالي

   واحد هاي تكميل شده   +    واحدهاي در جريان ساخت پايان دوره

                                  يا

   هزينه هاي انتقالي  +    هزينه هاي انتقالي در موجودي

   در دوره جاري            كالاي در جريان ساخت اول دوره

   واحد هاي اضافه  +  واحدهاي انتقال يافته + واحدهاي در جريان

                               به دايره در دوره جاري       ساخت اول دوره

   در دايره دوم قيمت تمام شده يك واحد به قرار زير محاسبه مي گردد:

قيمت تمام شده  +  قيمت تمام شده يك واحد  +  قيمت هاي تمام شده   +   قيمت تمام شده = قيمت تمام شده

يك واحد سربار      كار سيستم                       يك واحد مواد مستقيم     يك واحد انتقالي     يك واحد

*ميانگين موزون و اولين صادره از اولين وارده FIFO   

   در سيستم هزينه يابي مرحله اي در صورت موجودي كالاي در جريان ساخت ابتداي

دوره براي تعيين قيمت تمام شده واحدهاي تكميل شده و واحدهاي در جريان ساخت پايان دوره از روش زير مي توان استفاده نمود:

   1 _ ميانگين

   2 _ FIFO

1)ميانگين :

   در هزينه يابي ميانگين ، قيمت تمام شده موجودي كالاي در جريان ساخت اول دوره به عوامل تشكيل دهنده هزينه هاي توليد تفكيك و با هزينه هاي انجام يافته طي دوره جمع مي شود ، تا كل هزينه هاي مواد ، دستمزد ، سربار به دست آيد. از تقسيم جمع هزينه هر يك از عوامل هزينه ها توليد بر معادل آحاد تكميل شده به روش ميانگين موزون قيمت تمام شده يك واحد به دست مي آيد . در اين روش قيمت تمام شده واحدهاي تكميل شده از حاصل ضرب قيمت تمام شده يك واحد در واحدهاي تكميل شده به دست مي آيد.

كار در جريان پايان دوره  +  تكميلي طي دوره  +  تكميلي اول دوره =  فرمول(1)

            *                                    *                             *

     درصد تكميل                         100%                         100%

                             كار در جريان پايان  +   واحدهاي تكميل شده  =  فرمول(2)

                                         *                                  *        

                                   درصد تكميل                       100%

2)FIFO

   روش فايفو و ميانگين با هم فرقي نمي كنند فقط در روش فايفو كار در جريان اول نقش دارد. بدين منظور هزينه كار در جريان ساخت اول دوره را به روش FIFO لازم نيست به تفكيك عوامل موجود در آن ، در جدول هزينه ها نوشته شود . در روشFIFO  فقط كافي است هزينه هاي اضافه شده طي دوره بر معادل آحاد توليد به روش  FIFO  تقسيم گردد.

         تكميلي در طي دوره + كار در جريان پايان دوره + تكميلي اول دوره =  فرمول(1)

             *                              *                               *

             100%                     درصد تكميل                  درصد تكميل

كار در جريان اول دوره + كار در جريان ساخت پايان + واحدهاي تكميل شده = فرمول(2)

                *                                     *                                *

درصد تكميل دوره قبل                  درصد تكميل                       100%

 

 


این مطلب در تاریخ: پنجشنبه 08 خرداد 1393 ساعت: 17:43 منتشر شده است
برچسب ها : ,
نظرات()

تحقیق در باره ورشکستگی اقتصادی

بازدید: 405

ورشکستگىيامرگاقتصادى

ورشکستگىمرحلهاىاستکهبهحياتاقتصادىوتجارىتاجرياشرکتورشکستهخاتمهمىدهدبهاينجهتبهآنمرگاقتصادىهمگفتهمىشود. چراکهپايانعمرتاجروياشرکتورشکستهاستويکىازمواردانحلالآنمىباشد

امادرحقوقتجارتکشورماقوانينمتناسبوصريحوروشنىدراينزمينهوجودنداردودرمواردمتعددىباابهامواشکالومسائلمتناقضىروبهرومىباشيموعلتآنروشنمىباشدزيراقانونتجارتکهدرسال۱۳۱۱شمسىتصويبشدهاست۱۶۳مادهبهاينموضوعاختصاصدادهاست(ماده۴۱۲تا۵۷۵)بهعلاوهقانونادارهتصفيهامورورشکستگىمصوب۲۴تيرماه۱۳۱۴نيزشامل۶۰مادهمىباشدکهبههمينامرباشيوهوروشوکيفياتديگرىتصريحدارد. وگذشتهازقوانينمزبورآئينقانونادارهتصفيههمکهدرسال۱۳۱۸تصويبشدهداراى۶۷مادهمىباشدوهرکدامبهتنهائىبحثوگفتگوىمفصلىرامىطلبد

جرائماشخاصمرتبطباورشکستگى

علاوهبرخودتاجرکهاگرورشکستگىاوبهتقلبوياتقصيرباشدبهمجازاتمىرسداشخاصديگرىنيزممکناستدرامرورشکستگىتاجربهنحوىازانحاءدخالتداشتهومقصّرشناختهشوندبهاينجهتدرقانونتجارت(ماده۵۵۱قانونتجارتوموادبعدي)براىآنهامجازاتهائىبهشرحزيرپيشبينىگرديدهاست:

اشخاصىکهعالماًيعنىباقصدوعمدکهبهآنسوءنيتگفتهمىشودبهنفعتاجرورشکستهکليهاموالياقسمتىازدارائىاورااعمازاموالمنقولوياغيرمنقولازبينببرنديانزدخودنگهدارىنمودهويامخفىنمايندبهمجازاتورشکستهبهتقلبمحکوممىشوند

۲. اشخاصىکهبهقصدتقلببهاسمخوديابهاسمديگرىطلبىکهواقعيتنداشتهدرروىسندمندرجدرماده۴۶۷قانونتجارتواقعىقلمدادنمودهوملتزمشدهباشند.

۳. اشخاصىکهبهاسمديگرىويااسمىکهواقعيتنداشتهوموهومباشدتجارتنمودهباشندوسپسدفاترخودرامفقودنمودهوياقسمتىازدارائىخودرامخفىکردهويابهطورساختگىوانجاممعاملاتصورىازبينبردهباشند،بهمجازاتورشکستهبهتقلبيعنىازيکالى۵سالحبسمحکومخواهندشد.

۴. اقواموبستگانورشکستههرگاهبدونمشارکتودخالتاواموالوىراازبينبردهيامخفىکردهويانزدخودنگهدارىنمايندبهمجازاتسرقتمحکومخواهندشد.

اقسامورشکستگى

ورشکستگىعادى

درمواقعىکهتاجربهطورعادىومعمولىبهتجارتمشغولبودهليکنبهواسطهحوادثوعواملغيرمترقّبهوغيرقابلپيشبينىمانندجنگ،بحرانهاىاقتصادي،کاهشارز،تماميابخشعظيمىازسرمايهوىازبينبرود. واوهيچگونهعملىبرخلافقوانينوعرفتجارتانجامندادهباشدومرتکبخطاوتقلبوتقصيرهمنشدهباشدوبهدلايلموجّهوقابلقبولازپرداختبدهىخودعاجزگردد. درچنينصورتىبرابرقوانينبهوضعيتدارائىاورسيدگىمىگردد. ليکنداراىمجازاتىنمىباشد. بهايننوعورشکستگي،ورشکستگىعادىگفتهمىشود


ورشکستگىبهتقصير

رحقيقتبهواسطهخطاومسامحهواقداماتىاستکهدرنتيجهآنهاتقصيرتاجرمحرزومسلممىگرددودربارهورشکستگىبهتقصيرماده۵۴۱قانونتجارتمواردىرابياننمودهکهباتوجهبهآنوموادبعدىمىتوانتاجرراورشکستهبهتقصيردانست:

درصورتىکهاعلامگرددمخارجتاجراعمازشخصىيامخارجخانهوىدرمواردىعادىومعمولىازعايدىوىبيشتربوده،بهاينمعناکهتاجربدونرعايتودرنظرگرفتندرآمدخودمبادرتبهولخرجىنمودهباشد.

چنانچهمعلومگرددکهتاجرمبالغهنگفتىازسرمايهخودراصرفامورىنمودکهواهىبودهونفعوىفقطمنوطبهاموراتفاقىاستچنينمعاملهاىدرعرفتجارتموهومناميدهشدهوعقلائىومنطقىنمىباشد.

۳. هرگاهتاجربهمنظوربهتأخيرانداختنورشکستگىخوداجناسىرابيشترازقيمتروزخريدارىنمايدويااينکهاموالىرابهکمترازقيمتروزبفروشد.

۴. درصورتىکهبهقصدتأخيرانداختنورشکستگىخودازطريقصدوربراتيااستقراضتحصيلوجهىنمايدبهطورىکهدرعرفتجارتدورازصرفهباشد.

۵. درصورتىکهپسازتاريختوقفيکىازطلبکارهارابرسايرينمقدمدانستهوطلباوراپرداختکردهباشد.

۶. چنانچهبهحسابديگرىبدوناينکهعوضياجنسىدريافتداشته،تعهداتىنمودهباشدکهباتوجهبهوضعيتمالىاوفوقالعادهباشد

۷. درصورتىکهعملياتبازرگانىاودچارتوقفگرديدهولىدرظرفسهروزازتاريخوقفهاىکهدرپرداختديونوتعهداتوىبهعملآمده،توقفخودرابههمراهحسابدارائىواموالبهدفتردادگاهندادهباشد

مجازاتتاجرورشکسته

بهتاجرىکهباتوجهبهمواردمزبورورشکستشدهباشد،ورشکستهبهتقصيرمىگويندوبراىتاجرورشکستهبهتقصيرقانونمجازاتىتعييننمودهاستکهبين۶ماهتاسهسالحبسمىباشد. همچنانکهماده۵۴۳قانونتجارتمىگويد

ورشکستگىبهتقصيرجنحهمحسوبومجازاتآناز۶ماهتاسهسالحبستأديبىاست

            لازمبهذکراستکهدرحالحاضرمجازاتجنحهاىوجودنداردزيرادرسنواتگذشتهمجازاتهاتقسيمشدهبودبه:

-         خلاف

-         - جنحه

-         جنايت

ليکندرحالحاضراينتقسيمبندىمنسوخمىباشدومجازاتهادرقوانينمجازاتاسلامىبهشرحزيرتقسيمگرديدهاست:

حدود

۲- قصاص

۳- ديات

۴- تعزيرات

۵- مجازاتهاىبازدارنده

بهاينترتيببرابرقانونمجازاتاسلامىکليهحبسهاتعزيرىاستوحبسجنحهاىوتأديبىوخلافىوياجنائىاعمالنمىگرددومجازاتورشکستهبهتقصيربرابرماده۶۷۱قانونتعزيراتاز۶ماهتادوسالحبسمىباشد.

باتوجهبهاينکهقانونتعزيراتمصوبدومخردادماه۱۳۷۵مىباشدومجازاتآنازمجازاتمندرجدرماده۵۴۳قانونتجارتخفيفتراستبهنظرمىرسدکهدادگاههابايدآنرااعمالنمايند

رسيدگىبهجرمتاجرورشکستهبهتقصير

باتوجهبهاينکهورشکستگىبهتقصيرجرممىباشدرسيدگىبهآندرصلاحيتدادگاههاىکيفرىمىباشدهمانطورىکهماده۵۴۴قانونتجارتمىگويد

رسيدگىبهجرمفوقبرحسبتقاضاىمديرتصفيهياهريکازطلبکارهاياتعقيبمدعىالعمومدرمحکمهجنحهبهعملمىآيد.

برابرمادهمزبوررسيدگىبهجرمتاجرورشکستهبهتقصيرباتقاضاىافرادمشروحهزيربهعملمىآيد:

مديرتصفيهکهقائممقامتاجراستياتصويباکثريتطلبکارانحاضر

-         بنابهدرخواستهريکازطلبکارهاکهذينفعمىباشند

-         باتعقيبمدعىالعموم(دادستان)کهنمايندهعموممردممىباشدوبهموجبقانوندرجرائمعمومىودرمواردىکهقانونتصريحنمودهاست،حقّتعقيبمجرمينرادارد.

رسيدگىبهجرممزبوردردادگاههاىجنحهانجاممىگيرد. لازمبهتوضيحاستکهدرحالحاضردادگاههاىجنحهنيزوجودنداردزيراقبلازانقلابدادگاههاىکيفرىبهترتيبزيرتقسيمگرديدهبود:

-         دادگاهخلاف

-         دادگاهجنحه

-         دادگاههاىجنائى

ليکنبهموجبقوانينآئيندادرسىکيفرىسال۱۳۶۸دادگاههاىمزبورمنحلگرديدورسيدگىبهکليهامورکيفرىدرصلاحيتدادگاههاىکيفرىيکودوقرارگرفتامابهموجبقانونتشکيلدادگاههاىعمومىوانقلاب،دادگاههاىعمومىبهاينموضوعرسيدگىمىنمايند .

ورشکستگىشرکتهاىتجارتى

همچنانکهقسمتاولماده۴۱۲قانونتجارتچنينمىگويد:

ورشکستگىتاجرياشرکتتجارتىدرنتيجهتوقفازتأديهوجوهىکهبرعهدهاواستحاصلمىشود...

بنابراين،مادهفوقبهطورکلىازاشخاصحقيقىيعنىتجارواشخاصحقوقىيعنىشرکتهاىتجارتىبحثمىنمايدوشاملسهقسمتمىباشد

تجارورشکستهاىکهدرقيدحياتمىباشند.

۲. تجارىکهدرحينفوتدرحالتوقفبودهاند.

۳. شرکتهاىتجارتى

ورشکستگىشرکتهاىبامسؤوليتمحدود

نظربهاينکهدرشرکتهاىبامسؤوليتمحدودهرگاهشرکتداراىقروضىباشدشرکاءهيچگونهمسؤوليتىدرقبالآنهاندارندزيرامسؤوليتهرشريکتاميزانهمانسرمايهاىمىباشدکهبهشرکتسپردهاستوبيشترازآنمسؤوليتىندارد.

بنابرايندرصورتىکهشرکتبامسؤوليتمحدودهمدچارتوقفگرددمديريامديرانباتوجهبهقسمتاولماده۴۱۲قانونتجارتبايدصورتکليهاموالشرکترااعمازمنقولوغيرمنقولووجوهنقدواسنادومدارکمربوطهمانندبراتوچکوسفتهوغيرهراجمعآورىنمودهوضمنتصريحبهمطالباتوتعهداتشرکتبهانضمامدفاترمربوطهبهدادگاهمحلىکهشرکتدرآنجاقرارداردارائهنمايندوتازمانصدورحکمورشکستگىدربارهحفظاموالهراقدامىکهلازمباشدانجامدهند

بديهىاستپسازآنکهحکمورشکستگىشرکتصادرگرديدومديرتصفيهاىتعيينشد. اگرمديرتصفيهبههمکارىوراهنمائىآنهانيازداشتهباشدهمکارىلازمرابنماينداماچونمسؤوليتشرکاءبهميزانسرمايهآنهااستبرخلافشرکتهاىتضامنىونسبىمسؤوليتىدرموردپرداختقروضشرکتندارند.

نتيجه :

کلّيهاقداماتىکهدرخصوصجمعآورىاموالتجاروشرکتهاىسهامىوتضامنىونسبىورشکستهبهوسيلهمديرانتصفيهاعمازمهروموموفروشتاخاتمهورشکستگىبهعملمىآيددربارهشرکتهاىبامسؤوليتمحدودهماعمالمىشود

ورشکستگىشرکتهاىتضامنى

درموردانحلالشرکتهاىتضامنىماده۱۳۶قانونتجارتچنينتصريحدارد.

شرکتتضامنىدرمواردذيلمنحلمىشود.

درموردفقرات۱و۲و۳ماده۹۳

درموردتراضىتمامشرکاء

درصورتىکهيکىازشرکاءبهدلايلىانحلالشرکتراازمحکمهتقاضانمايدومحکمهآندلايلراموجهدانسته،حکمبهانحلالبدهد

درصورتفسخيکىازشرکاءمطابقماده۱۳۷

درصورتورشکستگىيکىازشرکاءمطابقماده۱۳۸

درصورتفوتيامحجوريتيکىازشرکاءمطابقمواد۱۳۹و 140

لازمبهتوضيحاستکهمواردمندرجدرفقرات۱و۲و۳ماده۹۳جاىبحثداردوخالىازاشکالنيستزيرادرسال۱۳۴۷مواديکالى۳۰۰قانونتجارتفقطبهشرکتهاىسهامىعاموخاصاختصاصدادهشدهومواد۹۱و۹۳نسخشدهاستوبعدازماده۹۴تاماده۶۰۰برابرقانونسال۱۳۱۱مربوطبهشرکتهاىبامسؤوليتمحدودوسايرشرکتهااست. بهاينترتيبملاحظهمىگرددکهدرقانونتجارتجائىبراىمادهمزبوروجودنداردتابتوانبهفقرات۱و۲و۳آناستنادنمود.

انحلالشرکت: شرکتسهامىدرمواردزيرمنحلمىشود.

وقتىکهشرکتمقصودىراکهبراىآنتشکيلشدهبودانجامدادهياانجامآنغيرممکنباشد.

۲. وقتىکهشرکتبراىمدتمعينىتشکيلومدتمنقضىشدهباشد.

۳. درصورتىکهشرکتورشکستشود.

بهدليلاينکهفقراتموردبحثمربوطبهانحلالشرکتهاىسهامىعامبودهکهبرابرماده۱۹۹مصوبسال۱۳۴۷نسخگرديدهاستبهاينجهت،استنادبهآندرسايرشرکتهامحملقانونىندارد. ليکنبهجاىفقراتمندرجدرماده۹۳منسوخهمىتوانبهمواردمندرجدرماده۱۹۹استنادنمود.

ضمناينکهماده۱۲۷قانونتجارتدرخصوصورشکستگىشرکتتضامنىچنينمىگويد:

بهورشکستگىشرکتتضامنىبعدازانحلالمى‌‌توانحکمدادمشروطبهاينکهدارائىشرکتتقسيمنشدهباشد

ودرمادهبعدىبهورشکستگىشرکتتضامنىوشرکاءآناشارهگرديدهاستمنتهىٰباقيداينمطلبکهورشکستگىشرکتملازمهباورشکستگىشرکاءوورشکستگىشرکاءملازمهباورشکستگىشرکتنداردزيراهرگاهشرکتتضامنىورشکستهشودبهاينمعنىنيستکهشرکاءآنهمورشکستگرديدهاندچراکهاينشرکتاستکهورشکستگرديدهنهشرکاءآن. براىاينکهشخصيتحقوقىشرکتجداازشخصيتحقوقىشرکاءودارائىشرکتنيزجداازدارائىشرکاءمىباشدليکنورشکستگىشرکتکموبيشآثارخودرادرچهرهشرکاءآشکارونمايانمىسازدوگاهىاوقاتآثارمنفىورشکستگىشرکتدردارائىشرکاءنيزمحسوسوملموسمىباشدوعکساينموضوعنيزصادقومتصوراست. بهعنوانمثالممکناستبعضىازشرکاءشرکتورشکستهگردنددرصورتىکهشرکتقرصوپابرجابهفعاليتهاىخودادامهمىدهد. بهاينجهتباورشکستگىبعضىازشرکاء،شرکتمنحلنمىگردد. زيرادرصورتورشکستگىيکىازشرکاءسايرشرکاءمىتوانندسهمالشرکهٔاوراازدارائىشرکتبهطورنقدىبپردازندواوراازشرکتخارجنمودهوشرکتمانندگذشتهبهفعّاليّتهاىخودادامهدهد

مسؤوليتشرکاءضامندرشرکتهاىتضامنى

باتوجهبهاينکهاگربرابرقانونتجارتدارائىشرکتتضامنىبراىپرداختقروضآنکافىنباشد،هرشريکمسؤولپرداختقروضشرکتمىباشداينسؤالمطرحمىشودکهآياپسازورشکستگىشرکتتضامنىبازهماينمسؤوليتوجوددارديانه؟واگروجودداردخودآنهابايددرموردپرداختبدهىهاىشرکتاقدامنمايندويااينکهچوندرورشکستگىمديرتصفيهياسازمانتصفيهقائممقامشرکتمىشونداينمسؤوليتبايدزيرنظرمديرتصفيهويابهوسيلهآنهابهعملآيد.

پاسخايناستکهوقتىشرکاءبرابرذيل۱۱۶قانونتجارتمسؤوليتتضامنىدارندباورشکستگىشرکتهماينمسؤوليتازبيننمىرودوبهقوتخودباقىاست. منتهىطلبکارانشرکتورشکستهمستقيماًباشرکاءطرفنمىباشندبلکهبامديرتصفيهدرارتباطمىباشندواينمديرتصفيهياسازمانتصفيهاستکهپسازورشکستگىبراىحفظحقوقطلبکارانشرکتبايدباشرکاءتضامنىدرارتباطبودهوترتيبپرداختديونشرکتياطلبکارانراازدارائىشخصىشرکاءبدهدچراکهقسمتاولماده۴۱۲قانونتجارتمىگويد:

ورشکستگىتاجرياشرکتتجارتىدرنتيجهتوقفازتأديهوجوهىکهبرعهدهاواستحاصلمىشودبنابراين:

شرکاءمسؤولپرداختقروضشرکتورشکستهمىباشند. منتهىنحوهٔپرداختبهطلبکارانبايدبانظرمديرياسازمانتصفيهبهعملآيد.

آياباورشکستگىشرکتتضامني،شرکاءهمورشکستهمىگردند؟

باتوجهبهماده۱۲۸قانونتجارتکهمىگويدورشکستگىشرکتملازمهباورشکستگىشرکاءوورشکستگىبعضىازشرکاءملازمهقانونىباورشکستگىشرکتنداردودرصفحاتقبلتوضيحاتلازمدادهشدهاست

بهنظرمىرسدکهپاسخاينسؤالمنفىاست. يعنىشرکاءشرکتورشکستهنمىباشند،بنابراين:

پسازصدورحکمورشکستگىشرکت،کليهاقداماتىکهدربارهمهروموماموالتاجرورشکستهبهعملمىآيددربارهاموالودارائىشرکتهماعمالمىگردد. امااموالشخصىشرکاءضامنمهرومومنمىگردد. براىاينکهبينورشکستگىآنهاوشرکتملازمهوجودنداردمگراينکهدرضمنورشکستگىشرکتمعلومشودکهشرکاءضامنهمورشکستهگرديدهاند. ودادگاهضمنصدورحکمورشکستگىشرکت،حکمورشکستگىشرکاءضامنرانيزصادرنمودهباشد. درچنينوضعيتىاموالشرکاءشرکتتضامنىهمماننداموالشرکتتوقيفومهروموممىشودهمانطورىکهماده۴۳۹قانونتجارتچنينتصريحدارد:

درصورتورشکستگىشرکت‌‌هاىتضامني،مختلطيانسبىاموالشخصىشرکاءضامنمهرومومنخواهدشدمگراينکهحکمورشکستگىآنهانيزدرضمنحکمورشکستگىشرکتيابهموجبحکمجداگانهصادرشدهباشد.

نگهدارىاسنادورشکستگى

مدارکواسنادمربوطبهورشکستگىازهرنوعىکهباشدبايدتامدتدهسالنگهدارىشودوپسازخاتمهدهسالدرصورتىکهنيازىبراىنگهدارىآنهاوجودنداشتهباشدممکناستنابودگرددوموضوعامحاءآنهادرستونملاحظاتدفترفهرستورشکستگانقيدگردداماباتوجهبهاينکهشرکتمنحلگرديدهبايدديدچهکسىمسؤولنگهدارىايناسنادومدارکمىباشد.

برابربندبماده۱۲آئيننامهقانونادارهتصفيهامورورشکستگىسال۱۳۱۸اسنادومدارکموردبحثبايدبهشريکياشخصمعينىکهشرکاءتعيينومعرّفىنمودهاندسپردهشودتانگهدارىوحفظگردد


ورشکستگىشرکتهاىنسبى

باتوجهبهاينکهشرکتهاىتضامنىونسبىجزوشرکتهاىشخصمىباشندوشرکاءهردوشرکتدرقبالطلبکارانمسؤوليتدارنديعنىشرکاءتضامنىمسؤوليتکليهقروضشرکترابرعهدهدارندوشرکاءنسبي،بهنسبتسرمايهملزمبهپرداختقروضوديونشرکتمىباشند. بنابراين:

هماناحکامومقررّاتىکهدربارهانحلالوورشکستگىشرکتهاىتضامنىاعمالمىگردد. دربارهشرکتهاىنسبىهماعمالمىشود.

صندوقهاىالفوب

درماده۵۱قانونادارهتصفيهوامورورشکستگىتيرماه۱۳۱۸دوصندوقبهشرحزيرپيشبينىگرديدهاست.

صندوقالف

۲. صندوقب

کههرکدامداراىدرآمدمعينىاستوبهمصرفامورخاصىمىرسد.

درآمدصندوقهاىالف

عبارتازوجوهىاستکهبهعنوانهزينهٔامورورشکستگىازدارائىورشکستهبهميزان۶الى۸درصدبرداشتمىشودوحسابدارىادارهکلتصفيهحسابىبراىثبتکليهاقلامدرآمدصندوقالفدردفاترخودبازمىنمايدوحسابىدربانکملىنيزبهنامدرآمدصندوقالفافتتاحمىشودوکليهاداراتتصفيهشهرستانهاوجوهحاصلهازآنمحلراپسازثبتدردفاترخودظرف۲۴ساعتبايددربانکملىبهآنحسابواريزنمايندکهبهموجبتبصرهٔ۱۷قانونبرنامهاولتوسعهاقتصادي،اجتماعي،فرهنگىجمهورىاسلامىايرانمصوب۱۱/۱۱/۶۸درآمدصندوقالفکهازحاصلدارائىتاجرورشکستهاخذمىشودبهشرحزيراست.

تامبلغپنجميليونريال۹درصد

۲. نسبتبهمازادآنتادهميليونريال۸درصد

۳. نسبتبهمازاددهميليونريال۷درصددريافتوبهحسابخزانهواريزمىشودامابهموجبآخرينقانونىکهتاکنونبهتصويبرسيدهوآنقانونوصولبرخىازدرآمدهاىدولتومصرفآندرمواردمعينمصوب۲۸اسفندماه۱۳۷۳مىباشد

درآمدصندوقالفبهاينشرحافزايشپيدانمودهاست:

تامبلغدهميليونريالنهدرصد

۲. نسبتبهمازاددهميليونريالتابيستميليونهشتدرصد

۳. ونسبتبهمازادبيستميليونريالهفتدرصددريافتمىشود

لازمبهذکراستکههرکدامازدوصندوقالفوبـداراىشخصيت(مواد۵۵الى۵۷قانونادارهتصفيهامورورشکستگىمصوّب۱۳۱۸)حقوقىبودهودرآمدهردوصندوقجزودرآمدبودجهٔعمومىکشورمنظورنمىشود،ووصولومصرفآنهامشمولهيچيکازمقرراتمالىدولتىاعمازقوانينومقرراتحقوقىوجزائىنخواهدبودبلکهترتيبوصولدرآمدهاونظارتبرهزينهآنهابهموجبآئيننامهاىاستکهوزارتدادگسترىتعيينمىنمايد

علاوهبردرآمدهاىفوقصندوقالفازصندوقبوامنيزمىتوانددريافتنمايدووزارتدادگسترىبرنحوهٔکاردوصندوقنظارتخواهدداشتودرآمدصندوقالفبهمصرفسازمانتصفيهوبرداشتهرگونههزينهاىکهادارهتصفيهبراىامورورشکستگىلازمبداندخواهدرسيد.

 

صندوقب

صندوقبداراىشخصيتحقوقىاستودرآمدآنازمنابعزيرتأمينمىشود.

۲۵درصدبهحقوقىکهبهموجبقانونثبتشرکتهامصوبدومخردادماه۱۳۱۰وماده۱۱قانونتجارتبراىامضاءدفاترتجارتىتعلقمىگيرداضافهشدهوايناضافهحقوقبهصندوقواريزمىشود.

ازمبلغموضوعاعتراضنامهکهبهموجبماده۲۹۳قانونتجارتتنظيممىگرددوازاقرارهردهريالدهدينار(يکدرصد)اخذمىشودکهنصفآنجزودرآمدعمومىاستونصفديگربهصندوقبتعلقمىگيردکهبرابرماده۲۹۳درمواردزيراعتراضبهعملمىآيد.

درموردنکول

۲. درموردامتناعازنکولياقبول

۳. درموردعدمتأديه

قابلتوجهاستکهحقالثبتپلمپدفاترتجارتىبرابرقانونوصولبرخىازدرآمدهاىدولتومصرفآندرمواردمعينمصوّب۲۸اسفندماه۱۳۷۳بهازاءهريکصدصفحهدفترتجارىبدوناحتساببهاءاظهارنامهسههزاروپانصدريالاستوهمچنيندرآمدصندوقببهازاءهريکصدصفحهدفترتجارىياکسرآنيکهزاروپانصدريالاستکهبهحسابادارهکلتصفيهامورورشکستگىواريزمىشود.

نحوهمصرفوجوهصندوقب

نحوهٔمصرفدرآمدصندوق(ب)برابرقانونارديبهشتماهسال۱۳۴۴بهشرحزيرمىباشد

پرداختکسرىهزينههاىبيمارستانوزارتدادگستري.

۲. پرداختحقوقومزاياىکارمندانىکهحسبضرورتادارهٔکلتصفيهاستخدامشدهودروزارتدادگسترىمشغولبهکارهستند

۳. پرداختفوقالعادهٔسختىمعيشتقضائىکهدربخشهاىخارجازمرکزونقاطدوردستوصعبالمعيشهانجاموظيفهمىنمايند

۴. قسمتىازوجوهصندوقبووجوهحاصلهازصرفهجوئىهاىسالانهادارهکلتصفيهبهحسابصندوقتعاونىکهبراىکارمندانقضائىوادارىومأمورينوخدمتگزارانتشکيلشدهبهعنوانواممنظوروبهمصرفپرداختوامبهکارمندانمزبورمىرسد.

۵. تأمينهزينههاىلازمبراىاجراءقانوناطفالبزهکاروتأسيسدادگاههاىبخشدرخارجازمقردادگاهشهرستان

تأمينهزينههاىلازمبراىاجراءقانوناقداماتتأميني.

ورشکستگىشرکتهاىتجارتى

همچنانکهقسمتاولماده۴۱۲قانونتجارتچنينمىگويد:

ورشکستگىتاجرياشرکتتجارتىدرنتيجهتوقفازتأديهوجوهىکهبرعهدهاواستحاصلمىشود

بنابراين،مادهفوقبهطورکلىازاشخاصحقيقىيعنىتجارواشخاصحقوقىيعنىشرکتهاىتجارتىبحثمىنمايدوشاملسهقسمتمىباشد.

تجارورشکستهاىکهدرقيدحياتمىباشند.

۲. تجارىکهدرحينفوتدرحالتوقفبودهاند.

شرکتهاىتجارتى.

 

 منبع  :

 

سایت اطلاع رسانی آفتاب : www.aftab.ir


این مطلب در تاریخ: پنجشنبه 08 خرداد 1393 ساعت: 17:35 منتشر شده است
برچسب ها : ,,
نظرات()

تاریخچه بیمه

بازدید: 273

بسم الله الرحمن الرحيم

 

 

عنوان:

بيمه

 

 

استادگرامي:

جناب آقاي طوسي

 

 

گردآورنده:

سمانه حيراني

 

 

زمستان89


تاريخچه بيمه

بيمه چگونه به وجود آمد :

بيمه‌هاي غير زندگي پيشينه بلند مدتي دارند. نوعي بيمه‌هاي دريايي در حدود 3000 سال قبل مورد استفاده قرار گرفت. بيمه‌هاي زندگي نيز سابقه زيادي دارند. اين نوع بيمه‌ها نخستين‌بار هنگامي پديد آمد که سربازان رومي قسمتي از دستمزد خود را در صندوقي جمع‌آوري کردند تا چنانچه در جنگ کشته شدند آن پول به خانواده‌هايشان پرداخت شود.

 

بيمه هاي غير زندگي :

بيمه دريايي که امروز وجود دارد احتمالاً در حدود صده‌هاي يازدهم و دوازدهم ميلادي در منطقه‌اي در شمال ايتاليا به‌وجود آمده است. شخصي به نام لومباردز در صده‌هاي چهاردهم و پانزدهم انگليسي ها را با اين نوع فعاليت آشنا ساخت. مفاهيم بيمه‌گر و بيمه‌گري نخستين‌بار در بيمه دريايي مطرح شد. آن روزها هر بازرگاني که حاضر به تقبل بخشي از يک خطر بود نام خود را همراه با سهمي که از آن خطر قبول مي‌کرد در پايين صفحه‌اي که جزئيات خطر مزبور در آن درج شده بود مي‌نوشت. آن وقت مالکان کشتي‌ها و بازرگانان دريافتند که مي‌توانند کشتي‌ها را براي حمل اجناس سودآور اعزام کنند زيرا مي‌دانستند چنانچه کشتي دچار حادثه شود از اين طريق جبران خواهد شد. در سال 1666 آتش‌سوزي بسيار بزرگي در لندن روي داد که باعث به وجود آمدن بيمه آتش‌سوزي شد. معلوم نيست که نخستين بيمه آتش‌سوزي به صورت امروزي در چه زماني صادر شد اما گفته مي‌شود که نخستين شرکت بيمه آتش‌سوزي به‌نام اداره آتش در سال 1680 بنيان نهاده شد که بعدها فونيکس لقب گرفت.

 

تاريخچه بيمه در ايران :

بيمه به شکل سنتي آن به مفهوم وجود نوعي تعاون و همياري اجتماعي بمنظور سرشکن کردن زيان فرد و يا افراد معدود بين همه افراد کروه يا جامعه در ايران سابقه طولاني داشته و همواره مردم اين مرز و بوم با الهام از تعاليم اسلامي و فرهنگي خود براي کمک به جبران خسارتهاي ناخواسته‌اي که براي ديگر هموطنان و حتي مردم ديگر کشورها پيش مي‌آمد فعال و پيشگام بوده‌اند. با وجود اين بيمه شکل حرفه‌اي و امروزي آن براي اولين بار در سال 1269 هجري شمسي در کشور ما مطرح گرديده است.

در اين سال مذاکراتي بين دولت ايران و سفارت روس بعمل آمد و متعاقب آن امتياز فعاليت انحصاري در زمينه بيمه و حمل و نقل براي مدت 75 سال به يک تبعه روس بنام لازارپلياکف واگذار شد. با اين وجود نامبرده ظرف مهلت سه سالي که جهت آغاز فعاليت بيمه‌اي براي وي در نظر گرفته شده بود قادر به تأسيس شرکت بيمه مورد نظر نگرديد و به همين جهت اين امتياز از وي سلب شد. متعاقباً در سال 1289 هجري شمسي دو شرکت بيمه روسي به نامهاي نادژدا و کافکازمرکوري اقدام به تأسيس نمايندگي بيمه جهت بازديد و پرداخت خسارت در ايران نمودند.

آغاز فعاليت جدي در زمينه بيمه را مي‌توان سال 1310 هجري شمسي دانست. زيرا در اين سال قانون و نظامنامه راجع به ثبت شرکتها در ايران و به تصويب رسيد و متعاقب آن بسياري از شرکتهاي بيمه خارجي از جمله گستراخ- آليانس- ايگل استار- يورکشاير- رويال- ويکتوريا- ناسيونال سوئيس- فنيکس- اتحاد الوطني و ... اقدام به تأسيس شعبه يا نمايندگي در ايران نمودند.

گسترش فعاليت‌هاي شرکت‌هاي بيمه خارجي مسئولان کشور را متوجه ضرورت تأسيس يک شرکت بيمه ايراني کرد تأسيس و فعاليت رسمي خود را از اواسط آبان‌ماه همان سال آغاز شد.

تأسيس شرکت بيمه ايران را مي‌توان نقطه عطفي در تاريخ فعاليت بيمه شگور دانست زيرا از آن پس دولت با در اختيار داشتن تشکيلات اجرائي مناسب قادر به کنترل بازار و نظارت بر فعاليت مؤسسات بيمه خارجي گرديد. دو سال بعد از تأسيس شرکت سهامي بيمه ايران يعني در سال 1316 قانون بيمه در 36 ماده تدوين و به تصويب مجلس شوراي ملي رسيد. پس از آن نيز مقررات ديگري در جهت کنترل و نظارت بر فعاليت مؤسسات بيمه از طريق الزام آنها به واگذاري 25 درصد بيمه‌نامه‌هاي صادره بصورت اتکائي اجباري به شرکت سهامي بيمه ايران وضع شد و الزام به بيمه کردن کالاهاي وارداتي و صادراتي و اموال موجود در ايران و ايرانيان مقيم کشور نزد يکي از مؤسسات بيمه که در ايران به ثبت رسيده‌اند بر استحکام شرکتهاي بيمه افزود. شرکت سهامي ايران با حمايت دولت به فعاليت خود ادامه داد و اين حمايت منجر به تقويت نقش اين شرکت در بازار بيمه کشور و توقف تدريجي فعاليت شعب و نمايندگي‌هاي شرکتهاي بيمه خارجي گرديده بود بطوري که در سال 1318 بيش از 75 درصد از بازار بيمه‌اي کشور در اختيار شرکت بيمه ايران قرار گرفت و پنج شرکت بيمه خارجي که در آن‌زمان در ايران فعاليت مي‌کردند جمعاً موفق به کسب کمتر از 25 درصد از حق بيمه بازار شدند.

اين روند کماکان ادامه يافت تا آنکه در سال 1331 بر اساس مصوبه هيئت دولت کليه شرکتهاي بيمه خارجي موظف شدند جهت ادامه فعاليت خود در ايران مبلغ 250 هزار دلار به عنوان وديعه نزد بانک ملي ايران توديع نمايند و پس از آن نيز منافع ساليانه خود را تازماني‌که اين مبلغ به پانصد هزار دلار برسد بر آن بيفزايند. اين تصميم موجب تعطيل شدن کليه نمايندگي‌ها و شعب شرکتهاي بيمه خارجي در ايران به استثنا دو شرکت بيمه يورکشاير و اينگستراخ گرديد و شرايط را براي گسترش فعاليت شرکتهاي بيمه ايراني فراهم ساخت.

اولين شرکت بيمه خصوصي ايراني به نام شرق در سال 1329 هجري شمسي تأسيس گرديد. پس از آن تا سال 1343 به تدريج هفت شرکت بيمه خصوصي ديگر به نامهاي آريا- پارس- ملي- آسيا- البرز- البرز اميد و ساختمان و کار به ترتيب تأسيس و به فعاليت بيمه پرداختند.

همان‌طور که اشاره شد از سال 1316 کليه شرکتهاي بيمه موظف گرديدند 25 درصد از امور بيمه‌اي خود را به‌صورت اتکائي اجباري به شرکت بيمه ايران واگذار نمايند. اين واگذاري عمدتاً از طريق ارسال ليستهايي به نام بردرو که حاوي کليه اطلاعات راجع به بيمه‌نامه‌هاي صادره و خسارتهاي پرداخت شده توسط اين شرکتها بود انجام مي گرفت. بديهي است ارائه اطلاعات به شرکت بيمه رقيب هيچگاه نمي‌توانست مورد رضايت و علاقه شرکتهاي بيمه واگذارنده باشد. از سوي ديگر با افزايش تعداد شرکتهاي بيمه ضرورت اعمال نظارت بيشتر دولت بر اين صنعت و تدوين اصول و ضوابط استاندارد براي فعاليت‌هاي بيمه‌اي به منظور حفظ حقوق بيمه‌گذاران و بيمه‌شدگان احساس مي‌گرديد. به همين جهت در سال 1350 بيمه مرکزي ايران به منظور تحقق اهداف فوق تأسيس شد. در ماده 1 قانون تأسيس بيمه مرکزي و بيمه‌گري چنين آمده است :

به‌منظور تنظيم و تعميم و هدايت امر بيمه در ايران و حمايت بيمه‌گذاران و بيمه‌شدگان و صاحب حقوق آنها همچنين به منظور اعمال نظارت دولت بر اين فعاليت مؤسسه‌اي به نام بيمه مرکزي ايران طبق مقررات اين قانون به صورت شرکت سهامي تأسيس مي‌گردد.
اين قانون از دو بخش تشکيل شده است : در بخش اول - سازمان- ارکان- تشکيلات- وظايف و نحوه اداره بيمه مرکزي ايران تعيين گرديد و در بخش دوم ضوابط مربوط به نحوه تأسيس و فعاليت شرکتهاي بيمه و ادغام و انحلال و ورشکستگي آنها مشخص شده است.

تأسيس بيمه مرکزي ايران قوام بيشتري به صنعت بيمه کشور داد و از آن پس شورايعالي بيمه که يکي از ارکان بيمه مرکزي ايران مي‌باشد ضوابط و مقررات مختلفي را در رابطه با نحوه انجام عمليات بيمه در کشور و نرخ و شرايط انواع بيمه‌نامه تصويب نمود.
رشد سريع اقتصادي ناشي از افزايش قيمت نفت و تبع آن حجم سرمايه‌گذاري‌ها موجب توسعه بازار بيمه کشور در دهه 1350 گرديد و مجدداً شرکتهاي بيمه خارجي را علاقمند به سرمايه‌گذاري در ايران نمود.

بطوري که در سالهاي 1353 - 1354 چهار شرکت بيمه جديد به نامهاي تهران- دنا- حافظ- ايران و آميرکا با مشارکت سرمايه‌گذاران خارجي تأسيس گرديد و به ترتيب تعداد شرکتهاي بيمه خصوصي - ملي گرديد و اداره آنها به دولت سپرده شد. همچنين پروانه فعاليت نمايندگي شرکت‌هاي بيمه يورکشاير و اننگستراخ که تا اين سال فعاليت داشتند لغو گرديد.

در سالهاي 1360 و 1361 صدور بيمه‌نامه در ده شرکت بيمه ملي شده به نامهاي اميد- شرق- پارس- آريا- ساختمان و کار- تهران- حافظ- دانا- ملي و توانا متوقف گرديد و تنها سه شرکت بيمه ايران- آسيا- البرز به فعاليت جاري خود ادامه دادند.
در سال 1367 به موجب قانون اداره امور شرکتهاي بيمه مالکيت سهام شرکتهاي بيمه آسيا و البرز به دولت منتقل شد و با ادغام ده شرکت بيمه ديگر شرکت دولتي به نام بيمه دانا شکل گرفت تا منحصراً در زمينه بيمه اشخاص فعاليت نمايند.

در حال حاضر 5 شرکت دولتي بيمه ايران- آسيا- البرز- دانا و بيمه صادرات و سرمايه‌گذاري و شرکت‌هاي خصوصي بيمه ملت،توسعه،کارآفرين،پارسيان،سينا،رازي، حافظ و سامان در زمينه بيمه فعاليت دارند.

 

قوانين بيمه

قانون بيمه (مصوب1316/2/7)

قانون اجازه عضويت بيمه مركزي ايران در اتحاديه نظارت كنندگان بر شركت هاي بيمه در كشورهاي در حال توسعه (مصوب 1365/5/2)‌

 

قانون اداره امور شركتهاي بيمه (مصوب 1367/9/13)

 

قانون بيمه اجاري مسووليت مدني دارندگان وسايل نقليه موتوري زميني درمقابل شخص ثالث (مصوب 1347/9/26)

 

آيين نامه منابع درآمد صندوق تامين خسارت هاي بدني موضوع ماده 11 قانون بيمه اجباري مسووليت مدني دارندگان وسايل نقليه موتوري زميني در مقابل شخص ثالث (مصوب 1348/12/2)

 

آيين نامه اجرايي قانون بيمه اجباري مسووليت مدني دارندگان وسايل نقليه موتوري زميني در مقابل شخص ثالث (مصوب 1347/12/28)

 

آيين نامه صندوق تامين خسارت هاي مدني (مصوب 1348/4/21)

 

اساسنامه شركتهاي بيمه مصوب (1368/11/15)

 

(بند 5 ماده واحده)‌ قانون اصلاح قانون چگونگي اداره مناطق آزاد تجاري صنعتي جمهوري اسلامي ايران (مصوب 1377/12/25 مجلس شوراي اسلامي و 1378/4/30 مجمع تشخيص مصلحت نظام)‌

 

قانون الحاق دولت ايران به سيستم بين المللي بيمه مسووليت مدني وسايط نقليه موتوري زميني در مقابل شخص ثالث (كارت سبز) (مصوب 1356/3/5)

 

قانون بيمه محصولات كشاورزي (مصوب 1362/3/25 )

 

قانون چگونگي اداره صندوق ضمانت صادرات ايران (‌مصوب 1375/7/15)

 

قانون عضويت بيمه مركزي ايران در شركت بيمه اتكايي آسيايي (‌مصوب 1371/11/25)‌

 

قانون عضويت دولت جمهوري اسلامي ايران در سازمانها و مجامع بين المللي (مصوب 1365/1/26)‌

 

لايحه قانوني ملي شدن موسسه بيمه و موسسات اعتباري (مصوب 1358/4/4)

 

گنجي به نام بيمه

استفاده بهینه از ذخایر فنی و به خصوص سرمایه‌گذاری این وجوه در بازار سرمایه، منجر به توسعه اقتصادی می شود. ‌ ‌

پیشرفت بیمه در یک کشور، می‌تواند منجر به حفظ ثروت ملی و تشکیل پس‌اندازهای بزرگ شود و در ارتباطی متقابل با رشد و توسعه اقتصادی، افزایش مبادلات و توسعه سرمایه‌گذاری‌های آن کشور می‌‌باشد.

استفاده بهینه از ذخایر فنی و به خصوص سرمایه‌گذاری این وجوه در بازار سرمایه، منجر به توسعه اقتصادی می شود. ‌ ‌

پیشرفت بیمه در یک کشور، می‌تواند منجر به حفظ ثروت ملی و تشکیل پس‌اندازهای بزرگ شود و در ارتباطی متقابل با رشد و توسعه اقتصادی، افزایش مبادلات و توسعه سرمایه‌گذاری‌های آن کشور می‌‌باشد.

در واقع صنعت بیمه، با توجه به نقش آن به عنوان یک نهاد سرمایه‌گذار و تعهدش در جبران خسارت، می‌تواند بر فعالیت‌های اقتصاد کلان و نیز در رشد اقتصادی آن کشور، تأثیر بسزایی داشته باشد.

یکی از اثرات اقتصادی بیمه، حفظ ثروت ملی است. اشخاص و نهادها، می‌توانند ضمانت اموال و تأسیسات خود را با پرداخت حق بیمه مستمر، به شرکت‌های بیمه‌ای واگذار کنند تا در صورت وقوع حادثه، خسارت وارده را از شرکت‌های بیمه‌گر دریافت کرده و بدین طریق، اموال و دارایی‌هایشان از گزند خطر در امان بماند. تأثیر اقتصادی دیگر بیمه، تضمین سرمایه‌گذاری‌ها است.

با توجه به این که ایجاد سرمایه‌گذاری‌های جدید، باعث توسعه و رشد اقتصادی هر کشور می‌شود، تأمین امنیت سرمایه‌ها در تداوم این رشد، از اهمیت خاصی برخوردار می‌شود و فقط در صورتی که سرمایه‌گذار بداند خطری سرمایه‌اش را تهدید نمی‌کند، اقدام به سرمایه‌گذاری جدید می‌نماید. در این شرایط، بیمه می‌تواند ریسک خطر را کاهش دهد. ‌ ‌

از دیگر تأثیرات اقتصادی بیمه، می‌توان به توسعه سرمایه‌گذاری‌ها اشاره کرد. در کلیه بیمه‌ها، معمولاً حق‌بیمه از قبل دریافت می‌شود که این حق‌بیمه‌ها، وجوه بسیار هنگفتی را تشکیل می‌دهند. این وجوه عظیم، می‌تواند در بخش‌های مختلف اقتصادی وارد شده و باعث توسعه سرمایه‌گذاری شود که از جمله نتایج این سرمایه‌گذاری‌ها، اشتغال‌زایی در کشور می‌باشد.

می‌توان گفت که انتخاب بهینه‌ترین اقدام در نحوه بکارگیری این وجوه دریافتی، در جهت رشد اقتصادی کشور، از تصمیمات مهمی است که باید به آن پرداخت. ‌

از دیگر تأثیراتی که بیمه بر اقتصاد دارد، تأثیر بر موازنه ارزی است که قبل از توضیح آن، نیازمند تعریفی از بیمه اتکایی هستیم. بیمه اتکایی، در واقع توزیع جهانی ریسک می‌باشد، به این معنی که هر شرکت بیمه، با توجه به سرمایه و امکانات مالی خود، بخشی از ریسک را می‌پذیرد و مازاد یا تمام آن را مجدداً نزد شرکت بیمه بزرگتری بیمه می‌کند که به آن، بیمه اتکایی گویند.

اگر بیمه اتکایی، بیمه خارجی باشد، در نتیجه شرکت بیمه داخلی، باید حق بیمه مجدد را به صورت ارز به شرکت بیمه‌گر اتکایی بپردازد که همین امر، سبب خروج ارز از کشور شده و تراز بازرگانی، به ضرر کشور مبداC می‌گردد. در نتیجه، مهمترین مسأله‌ای که باید بدان توجه کرد، این است که حتی‌المقدور سعی شود بیمه اتکایی در کشورمان توسط بیمه‌گران داخلی انجام شود تا بدین ترتیب، صادرات تقویت شده و تراز بازرگانی به نفع کشور تغییر کند.

شرکت‌های بیمه در توزیع سود و زیان اقتصادی یک کشور به بازارهای بین‌المللی - تحت حوادث گوناگون، نقش بسزایی را ایفا می‌کنند، زیرا شرکت‌های بیمه با توجه به امکانات مالی خود، قسمتی از ریسک را تقبل کرده و بخش دیگر را به شرکت بیمه اتکایی واگذار می‌نمایند و در این صورت، با بروز سود یا زیان، این ریسک، در سطح بین‌المللی توزیع شود.

‌صنعت بیمه با ایجاد آرامش روحی و امنیت، باعث از بین رفتن نگرانی‌های ناشی از حوادث ناگهانی شده و از این طریق، به بهبود کیفیت زندگی مردم و فعالیت‌های اقتصادی کمک می‌کند. ‌ ‌

 

موانع و راهکارها

با توجه به اهمیت بسزای بیمه، متأسفانه هنوز صنعت بیمه با مشکلاتی مواجه است و نتوانسته جایگاه واقعی خود را به دست آورد. از جمله مشکلات این صنعت را در موارد زیر می‌توان خلاصه کرد:

1) مهمترین عامل در پیشرفت هر صنعت، مسأله رقابتی بودن آن است، ولی در کشور ما، صنعت بیمه با نگاه دولتی صنعت بیمه روبه‌رو است و تا زمانی که در این بخش، خصوصی‌سازی واقعی انجام نگیرد، سهم رشد اقتصادی در این صنعت به کُندی صورت می‌پذیرد و پس‌اندازهای ناشی از حق بیمه‌های دریافتی در بازار سرمایه نیز، اندک خواهد بود. ‌ ‌

۲) در حال حاضر، بسیاری از بخش‌ها و سرمایه‌ها تحت پوشش بیمه‌ای قرار نگرفته و بیمه نیز نتوانسته از طریق دریافت حق بیمه‌ها، به ایجاد پس‌انداز در جهت سرمایه‌گذاری در بازار بپردازد. ‌ ‌

۳) توسل به بیمه‌های اتکایی خارجی از معضلات دیگری است که سبب خروج ارز از کشور شده و تراز بازرگانی را به ضرر کشور رقم می‌زند. در صورتی که بیمه اتکایی داخلی می‌تواند، باعث توسعه و رونق صادرات شده و تراز بازرگانی را به نفع کشور تغییر دهد.

۴) عدم تجهیزات کامل در روش‌های محاسباتی و حسابداری، نقیصه دیگری است که به بازنگری و تجدیدنظر نیاز دارد.

۵) در بخش‌های انرژی، حمل‌ونقل و صنایع و معادن، بیمه، جایگاه واقعی خود را به دست نیاورده و نیاز به پوشش‌های بیمه‌ای در این بخش‌ها، به وضوح ملموس است. ‌ ‌


راهکارهایی که می‌تواند منجر به توسعه این صنعت درکشور شود عبارتند از:
۱) توسعه بیمه‌های اتکایی داخلی به منظور کاهش خروج ارز از کشور
۲) افزایش تنوع پوشش‌های بیمه‌ای و کاهش مسؤولیت دولت در جبران خسارت‌ها
۳) افزایش حق بیمه و گسترش دامنه تأمین ریسک در بخش‌های کلان اقتصادی ‌ ‌
۴) توسعه و اصلاح روش‌های محاسبات و حسابداری و بهره‌گیری از بهترین و کاراترین نرم‌افزارها

۵) استفاده بهینه از ذخایر فنی (وجوه انباشته شده ناشی از حق بیمه‌های دریافتی) ‌ ‌
۶) پیگیری به موقع نمایندگان بیمه، در موارد تعویق حق بیمه
۷) واگذاری صنعت بیمه به بخش خصوصی در راستای اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی.


بيمه فروختني است يا خريدني

 

گسترش فرهنگ و يا همان فرهنگ‌سازي بيمه مطلبي است كه سال‌هاي سال در مورد آن بحث شده و تمام دست‌اندركاران و مسوولان ذي‌صلاح بر آن تاكيد دارند اما تاكنون كار جدي در جهت ارتقاي فرهنگ بيمه انجام نشده است و كماكان مسوولان بيمه‌اي كشورمان از نبود فرهنگ بيمه‌اي در كشور گلايه دارند و آن را دليل اصلي پايين بودن ضريب نفوذ بيمه مي‌دانند.

گسترش فرهنگ بيمه و بهبود ضريب نفوذ بيمه به صورت فراگير سومين بند برنامه تحول در صنعت بيمه كشور است.

گسترش فرهنگ و يا همان فرهنگ‌سازي بيمه مطلبي است كه سال‌هاي سال در مورد آن بحث شده و تمام دست‌اندركاران و مسوولان ذي‌صلاح بر آن تاكيد دارند اما تاكنون كار جدي در جهت ارتقاي فرهنگ بيمه انجام نشده است و كماكان مسوولان بيمه‌اي كشورمان از نبود فرهنگ بيمه‌اي در كشور گلايه دارند و آن را دليل اصلي پايين بودن ضريب نفوذ بيمه مي‌دانند.


*اما به راستي مسووليت گسترش فرهنگ بيمه با چه نهادي است؟
گروهي در پاسخ به اين سوال، خود شركت‌هاي بيمه را مسوول فرهنگ‌سازي مي‌دانند و اين جمله را كه بيمه فروختني است نه خريدني را هم به عنوان دليل موجه كنار آن مي‌گذارند. گروهي هم بيمه مركزي را به عنوان متولي صنعت بيمه در كشور مسوول اين امر مي‌دانند و معتقدند بيمه مركزي بايد در امر فرهنگ‌سازي بيمه پيشقدم باشد. اما خود شركت‌هاي بيمه معتقدند در كنار صنعت بيمه وزارتخانه‌هاي علوم، آموزش و پرورش و ارشاد اسلامي نيز وظيفه دارند در امر گسترش فرهنگ بيمه نقش بسزايي ايفا كنند.

 

 

 

فرهنگ بيمه با كنفرانس گسترش نمي‌يابد

نادر مظلومي استاد دانشگاه در اين خصوص گفت: تاريخ را حرف نساخت بلكه عمل ساخت، اگر شركت‌هاي بيمه در مسير درست حركت كنند مشكل نبود فرهنگ بيمه حل خواهد شد.

او با تاكيد بر اينكه به اجبار برگزاري كنفرانس و جزوه نمي‌توان فرهنگ بيمه را در جامعه گسترش داد افزود: براي ارتقا سطح فرهنگ بايد جامعه را به خوبي بشناسيم، از علايق و تمايلات آنها باخبر باشيم و بدانيم آيا فرهنگ زندگي قومي و عشيره‌اي بر آن حاكم است؟

مظلومي ادامه داد: جامعه ايراني يك جامعه جوان و در حال تحول است و آينده براي آن حاوي چيزهاي جديدي است كه نمي‌شناسند و اين وظيفه نهادهاي ذي‌صلاح است كه براي شناساندن آن تلاش كنند.

وي در خاتمه يادآور شد: چنانچه شركت‌هاي بيمه به درستي فعاليت كنند جامعه عكس‌العمل درستي نشان خواهد داد.

گفته‌هاي مظلومي حكايت از نقش پررنگ بيمه‌گران در ارتقاي سطح فرهنگ بيمه دارد و در واقع ارائه خدمات متنوع و مناسب موجب جلب نظر مشتري و جذب بيمه‌گزاران بيشتر خواهد شد.


مسووليت وزارت اقتصاد و بيمه مركزي

مهرداد خواجه‌نوري نيز در خصوص فرهنگ بيمه در كشورمان يادآور شد: امروز توليدكنندگان انواع محصولات با ارائه كالاهاي متنوع اين امكان را براي مشتري فراهم كرده‌اند كه خريدار مطابق با سلايق و علايق خود كالاي مورد نياز خود را خريداري كند.
او ادامه داد: بيمه هم يك محصول است و بايد در فضايي كاملا رقابتي عرضه شود. دبيركل سنديكا با يادآوري اينكه تا زماني كه بيمه دولتي وجود دارد فضا رقابتي نخواهد شد خاطرنشان كرد: همانطور كه در توليد و عرضه ساير محصولات نظارت وجود دارد در عرضه بيمه هم بايد يك نظارت كه بتوان نام آن را نظارت واقعي گذاشت وجود داشته باشد.

خواجه‌نوري گفت: در خصوص نظارت بر صنعت بيمه و ايجاد فضاي رقابتي به منظور توسعه فرهنگ بيمه وزارت امور اقتصادي و دارايي به عنوان مالك بيمه‌هاي دولتي و بيمه مركزي به عنوان ناظر و شريك‌المال بيمه‌ها از طريق واگذاري اتكايي- اجباري نقش قابل توجهي دارند.

او ادامه داد: وزارت اقتصاد بايد بيمه‌هاي دولتي را اصولي به بخش‌خصوصي واگذار كند و بيمه مركزي بايد براي گسترش فرهنگ بيمه قانون خود را عوض كند.خواجه‌نوري يادآور شد:‌ به جاي تمام فعاليت‌هاي اصولي در جهت اصلاح ساختار صنعت بيمه تنها كارگروه‌هايي تشكيل شده است.


فروش خدمت سخت‌تر از فروش كالا است

محمد بلوريان تهراني، كارشناس اقتصادي در خصوص گسترش فرهنگ بيمه در كشور و نحوه تبليغات و اطلاع‌رساني در جامعه گفت: فروش خدمت سخت‌تر از فروش كالا است به ويژه فروش بيمه كه عرضه اميد و امنيت است.

او با اشاره به اينكه تبليغ يعني معرفي و آگاه كردن مردم از وجود كالا و خدمت خاطرنشان كرد: قبل از تبليغات بايد زمينه‌ها و فرهنگ‌سازي‌هاي لازم ايجاد شود تا مشتري بداند محصولي را كه مي‌خرد چه نيازي را برطرف مي‌كند.

بلوريان تهراني يادآور شد: براي ايجاد انگيزه مردم نسبت به خريد بيمه و توسعه آن بايد باور كنند كه بيمه با جبران زيان‌هاي اقتصادي ناشي از حوادث، هزينه‌هاي غيرقابل تحمل را به هزينه‌هاي قابل تحمل تبديل مي‌كند و نگراني‌هاي آنان را نسبت به آينده كاهش مي‌دهد.

نياز او تاكيد كرد: شركت‌هاي بيمه بيش از آنچه نياز به تبليغات داشته باشند به معرفي انواع بيمه نياز دارند كه يكي از وظايف اصلي روابط‌عمومي‌ها به عنوان تنظيم‌كننده روابط ميان سازمان و جامعه است.

اين استاد دانشگاه نقش آموزش و پرورش و دستگاه قضايي را هم در جهت توسعه فرهنگ بيمه پررنگ دانست و ادامه داد: آموزش و پرورش با معرفي بيمه به دانش‌آموزان موجب آموزش نسل‌هاي جديد به روش علمي و فني در قالب درس‌هايشان خواهد شد.
وي افزود: در حال حاضر در ايران مردم فقط از بيمه‌هاي شخص ثالث و درمان اطلاعات كمي دارند و تنوع و گستردگي بيمه‌هاي مسووليت براي آنان ناآشنا است.
بلوريان تهراني گفت: اگر امروز از كسي بخواهيد خانه و يا ماشين خود را بيمه كند اولين سوالي كه مي‌پرسد اين است كه كدام شركت بيمه خوب خسارت مي‌دهد؟ بنابراين اولين عامل موثر در خريد بيمه‌نامه استفاده از تجربه ديگران است.

او يادآور شد: چنانچه يك شركت بيمه بخواهد در بلندمدت سود خود را افزايش دهد بايد مخرج كسر را افزايش دهد نه اينكه صورت كسر را كوچك كند در واقع حق بيمه بيشتري دريافت كند نه اينكه خسارت پرداختي را كم كند.


نقش رسانه ملي در گسترش فرهنگ بيمه

سازمان صداوسيما به عنوان يك رسانه ملي نقش ويژه‌اي در فرهنگ‌سازي دارد و بديهي است اطلاع‌رساني از طريق اين رسانه ملي به خاطر اعتماد و دسترسي كه اكثر آحاد جامعه به آن دارند داراي نتايج ارزنده‌اي خواهد بود.

حسن خجسته، معاون صداي سازمان صدا وسيما در گفت‌وگو با فصلنامه آسيا در خصوص گسترش فرهنگ بيمه گفته است: در گام اول بايد موضوع را از منظر روان‌شناسي و جامعه‌شناسي مورد مطالعه قرار داد و بعد در حوزه رسانه‌ها آن را بررسي كرد.

او با اشاره به اينكه مشكلي كه در مورد پايين بودن آگاهي‌هاي مردم در مورد بيمه وجود دارد، ناشي از شناخت و طرز تلقي آنها است، گفته است: بايد طرز تلقي مردم و ادراك عمومي نسبت به اين پديده اصلاح، تكميل و تقويت شود، مخاطب بايد به يك نياز رسيده باشد تا بر مبناي آن در او ميل به اقدام ايجاد شود.

خجسته در خصوص نقش صداوسيما در جهت گسترش فرهنگ بيمه يادآور شده است: طرح موضوعات بيمه‌اي بايد توسط كارشناسان آشنا به اصول بيمه و قوانين بيمه‌اي عنوان شود تا اطلاعات موردنياز مخاطبان در اختيار آنها قرار گيرد. در واقع سازمان‌هاي بيمه هم بايد تلاش كنند تا زمينه حضور در رسانه‌ها ايجاد شده و كارشناسان رسانه‌ها به كشف اين اطلاعات ترغيب شوند.

نكته: (هفته گذشته شبكه دوم سيما برنامه كنكاش را پخش مي‌كرد كه اتفاقا در رابطه با بيمه‌هاي بازرگاني بود، اما در حالي كه مديران بيمه‌هاي بازرگاني درخصوص فعاليت اين بخش صحبت مي‌كردند تصوير سازمان تامين اجتماعي و خدمات درماني را كه در حال تمديد دفترچه‌هاي بيمه بودند نشان مي‌داد).

خجسته در ادامه افزوده است: رسانه مانند يك كارخانه واسطه است و با توجه به تنوع موضوعات اجتماعي توان توليد مواداوليه را ندارد. رسانه معمولا در برنامه‌هاي مربوط به حوزه‌هاي عمومي از كارشناسان استفاده مي‌كند و درواقع با حضور اين كارشناسان با آن حوزه مورد بحث پيوند برقرار مي‌شود.

 

توسعه نيافتگي بيمه در ايران

دلايل متعددى مى توان برشمرد كه چرا ما در بخش بيمه كه كلمه صنعت نيز به آن اضافه شده در مقايسه با ساير بخش هاى اقتصادى و كشورهايى كه در رديف آنها قرار داريم، پيشرفت نكرده ايم تا جايى كه كشورهايى نظير هندوستان و پاكستان نيز از ما پيشى گرفته اند. براى اين موضوع دلايل متعددى مى توان براى آن برشمرد. اولين و مهم ترين بحث آن است كه بيمه فروختنى است. كسى براى خريد بيمه مراجعه نمى كند....

دلايل متعددى مى توان برشمرد كه چرا ما در بخش بيمه كه كلمه صنعت نيز به آن اضافه شده در مقايسه با ساير بخش هاى اقتصادى و كشورهايى كه در رديف آنها قرار داريم، پيشرفت نكرده ايم تا جايى كه كشورهايى نظير هندوستان و پاكستان نيز از ما پيشى گرفته اند. براى اين موضوع دلايل متعددى مى توان براى آن برشمرد. اولين و مهم ترين بحث آن است كه بيمه فروختنى است. كسى براى خريد بيمه مراجعه نمى كند.

آيا ما قادر بوده ايم كه فروشندگان حرفه اى كه خود نيز آشنا به موضوع بيمه باشند به عنوان فروشنده تربيت كنيم. بازار بيمه ما بيش از دو دهه در انحصار چند شركت دولتى بوده كه تعداد آنها از انگشتان يك دست تجاوز نمى كردند، در حالى كه امروزه در دنيا به ازاى هر يك ميليون نفر جمعيت حضور يك شركت بيمه توجيه پذير است.

در قالب انحصار دولتى شركت هاى بيمه ما به شدت درگير روزمرگى بودند و اداره پورتفوى را مى نمودند. بيش از ۵۰ درصد آن اتومبيل بوده است كه آن هم از خلاقيت، نوآورى و تربيت نيروى انسانى متخصص و ماهر كه بتواند انواع محصولات مورد نياز جامعه را تأمين كند به دور بوده است. ما جمعيت جوانى داريم. جوانان نيازهايشان با افراد سالمند متفاوت است.

انواع بيمه هاى مورد نياز جوانان كه بيشتر از جنس بيمه هاى عمر پس اندازى و يا سرمايه گذارى است دردهك هاى مختلف درآمدى به اين عزيزان عرضه نكرديم. اكثريت فروشندگان بيمه اعم از بازاريابان، نمايندگان و كارگزاران بيمه كه قشر زحمتكش و در حقيقت صف خط مقدم جبهه فروش بيمه را تشكيل مى دهند

آموزش هاى لازم و مكمل را نديده اند. تحول در صنعت بيمه بدون در اختيار داشتن فروشندگان حرفه اى و عرضه انواع محصولات مورد نياز دهك هاى مختلف درآمدى امكان پذير نيست. بيمه يك رشته بازرگانى خصلتاً طولانى مدت است. از نوع اجتماعى آن حمايتى است و در نوع بازرگانى آن نيز جنبه تعاونى آن غلبه دارد. به همين دليل سرمايه گذارى و سود شركت هاى بيمه را ارگان نظارتى و كنترلى كه در ايران بيمه مركزى ايران است كنترل و نرخ هاى بيمه را متناسب با آن جهت تعديل به شوراى عالى بيمه پيشنهاد مى نمايد.

از چند سال پيش كه شركت هاى بيمه خصوصى وارد عرصه فعاليت بيمه در ايران شده اند انتظار تحول و فراگير شدن تدريجى بيمه در بين اقشار جامعه انتظار زيادى نيست.

اصل ۲۹ قانون اساسى نيز ارائه رفاه و بيمه اى مورد نياز جامعه را جزو وظايف اصلى دولت جمهورى اسلامى ايران قرار داده است كه بايد زمينه و بسترهاى لازم را فراهم نمايد.

اخيراً رياست محترم جمهور ۱۰ محور را به عنوان برنامه تحول صنعت بيمه به وزير محترم اقتصاد و دارايى جهت ارائه راهكارهاى اجرايى ابلاغ فرمودند. فضاى رقابتى به تدريج احساس مى شود و انتظار مردم از بيمه نيز بيشتر شده است.

بنابراين درفضاى رقابتى جديد چگونه بايد انتظارات به حق مردم را برآورده ساخت. محورهاى زير از جمله مواردى هستند كه بايد مورد توجه و عنايت قرار گيرند:

۱- بستر سازى فرهنگى و آشنا كردن آحاد مختلف جامعه با انواع پوشش هاى مورد نياز جامعه. اگرچه از نظر كلى بيمه خدمتگزار اقتصاد است، بالطبع خدمتگزار مردم است ولى از طرف ديگر اولويتى در سبد هزينه هاى خانواده ها ندارد. اولويت با غذا، پوشاك، مسكن، بهداشت و تحصيل است. بيمه در اولويت بعدى است. بيمه بايد براى تامين هزينه تحصيل، ازدواج و سرمايه براى كار خانواده ها راهكار و پوشش هاى لازم را در غالب انواع بيمه هاى عمر پس اندازى و سرمايه گذارى طرح ارائه دهد.

۲- تبليغات مناسب با باورها و اعتقادات مردم از طريق رسانه هاى گروهى براى معرفى پوشش هاى بيمه اى انجام شود.

۳- فروشندگان حرفه اى توسط شركت هاى بيمه گزينش و تربيت شوند و جهت فروش حرفه اى با برنامه فعاليت نمايند. ايجاد شبكه فروش حرفه اى و ارائه خدمات بعد از فروش امروزه در دنيا پاسخ مناسب داده، ما نيز بايد از اين تجربيات كمك بگيريم.

جوانان بسيار مستعد و خلاق براى فروش انواع بيمه هاى جديد در جامعه داريم كه كافى است آنها را براى فروش بيمه آموزش و سازماندهى كنيم و كلاس هاى هماهنگى به طور مستمر و رفع ضعف و مشكلات آنها داشته باشيم.

۴- ايجاد بانك اطلاعات جامع براى صنعت بيمه در حال گذار و تحول ما لازم است. بيمه مركزى ايران لازم است همت گماشته و اين كار نيمه تمام را به پايان ببرد تا تحولات مورد نياز جامعه ، به طور مرتب مورد بحث و بررسى و ارزيابى قرار گرفته، نقاط ضعف و قوت آن شناسايى شود.

۵- تأسيس شركت يا شركت هاى بيمه تخصصى به خصوص در بيمه هاى عمر ضرورى است، زيرا سهم بيمه هاى عمر در بيمه هاى بازرگانى بسيار اندك است و به ۱۰ درصد نيز نمى رسد، در حالى كه در برخى از كشورهاى توسعه يافته تا 60 درصد از سهم بازار از آن بيمه هاى عمر است كه ذخاير رياضى عظيمى نيز براى سرمايه گذارى در ساير بخش هاى اقتصادى فراهم مى كند كه هم اشتغالزا و هم كمك مؤثرى در راستاى تحقق اهداف اقتصادى دولت مى باشد.

۶- در نهايت اين كه هيچ تحولى در اقتصاد بدون داشتن نيروى انسانى متخصص و ماهر قابل اجرا نيست. در بيمه اين نقش بسيار پر رنگ است. اصولاً بيمه بر سرمايه ارجح است نه اين كه سرمايه مهم نيست ولى شركت بيمه منابع مالى خود را با صدور اولين بيمه نامه و تشكيل ذخاير تقويت مى كند و اين ذخاير منابع مالى انباشته اى است كه سرمايه گذارى مى شود ولى از آن مهم تر تربيت نيروى انسانى متخصص و ماهر است كه بايد شركت بيمه را به عنوان يك سازمان فنى و اقتصادى اداره كنند و آنرا تبديل به سازمان ادارى ننمايند. بازار بيمه به شدت به نيروى انسانى متخصص نيازمند است كه هر چه سريع تر بايد گام هاى اساسى در اين خصوص برداشته شود.

 

 


این مطلب در تاریخ: پنجشنبه 08 خرداد 1393 ساعت: 16:53 منتشر شده است
برچسب ها : ,,
نظرات()

تاریخچه علم حقوق در ایران

بازدید: 381

مقدمه

اهميت تحقيق :

پژوهش د رحوزه نظام قضائي بعد از مشروطه آنقدر كم و ناچيز است كه گوئي اين دوره تاريخي از ديد محققين كشور دورمانده است اين ادعا زماني بيشتر به نظر مي آيد كه تتبعات و تحقيقات قبل از مشروطه رامطالعه كنيم دربارة‌نظام قضائي عهد باستان علاوه بر كتب تاريخي آثار مستقلي تدوين يافتهاست كه براساس منابع محدود و علايم به جامانده از روزگاران باستان تصوير نسبتاً‌روشني از نظام قضائي عهد باستان به دست مي دهد .

دردورة‌اسلامي نيز آثار نسبتاً‌جامع و كاملي در خصوص نهاد دادرسي به رشته تحرير درآمده است ولي بعد از مشروطه اثري كه مقام قضائي اين دوره را به طور مستقل مورد مطالعه قرارداده باشد به چشم نمي خورد بنابراين اطلاعات مربوط به نظام قضائي اين دوره در كتابهاي تاريخي ، مجلات  حقوقي ، روزنامه ها ،‌مذاكرات مجالس قانونگذاري ، اسناد و مدارك تاريخي پراكنده است بنابراين انجام يك تحقيق كامل در اين مورد ضروري به نظر ميرسد .

 

 

 

باسمه تعالي

پيشگفتار :

1-  اهميت تاريخ حقوق

مرز تاريخي ميان توحش و تمدن سامان يافتن نظام حقوقي و قبول قواعدي به مثابة‌قانون در روابط جمعي است . به اين معني كه هرگونه تشكّل اجتماعي و تعامل مدني به حداقلي از قانونمندي نياز دارد و براي استقرار و استمرار هر نوع دولت و حكومت از تجمع هاي بدوي پيش آريائيان در نجد ايران و دولت شهرهاي كوچك يونان باستان گرفته تا امپراطوري هاي بزرگ ايران ، روم ، وجود قواعد و قوانيني براي برقراري نظم عمومي ، تعيين حقوق و تكاليف اعضاي جامعه ؟ اقتصاد و دفاع ، تقسيم كار ، امكانات ، فرصت ، قدرت و ثروت ميان مردم ضروري است .

بدين گونه ، فهم درست تاريخ تمدن بشري بدون توجه به مبادي و مباني نظام حقوقي اقوام و ملل پيشين و به عبارت ديگر تاريخ حقوق مقدور نيست ، زيرا نه تنها داشتن قانون ولو در ساده ترين اشكال و بدوي ترين درجات شرط تمدن و فرهنگ است بلكه هر نوع قانون حاكم بر هر عشيره و يا قبيله يا قوم يا ملّت نيز جلوه اي از درجه و مرتبه تمدن و فرهنگ آن جماعت و آيينه مدنيّت آن جامعه است .

چراكه اولاً‌ ، ارتقا جماعت به جامعه يعني دوام و قوام تجمع هاي انساني مستلزم قوانين و قواعد رفتاري و اجتماعي است ثانياً‌نظام حقوقي با ديگر نهادهاي اجتماعي پيوندي نزديك و ارتباطي تنگاتنگ دارد ثالثاً  بناي عقلا يا عرف و عادت و به عبارت ديگر رفتار احتماعي هر جامعه مخصوصاً‌در دوران هايي كه قوانين هنوز مدوّن و مكتوب نشده است سنگ زير بناي نظام حقوقي هر جامعه شمرده مي شود .

تاريخ حقوق بخشي عمده از تاريخ تمدن است و آگاهي از سير تطوّر و تكامل تمدن مستلزم درك درستي از نهادهاي حقوقي مختلف در اعصار و قرون گذشته است چراكه صرف نظر از اسباب و عللي كه موجب ظهور و سقوط دولتها و فراز و فرود تمدن ها و فرهنگ هاي كهن در گوشه و كنار جهان شدهاست در همه حال داشتن نوعي نظام حقوقي در مفهوم عام آن لازمة‌ ادامة‌ هرگونه دولت و مدنيتي است و مي باشد اين واقعيت در باب همه شكل هاي مردم از جماعت ها ي بدوي و كوچك شكار و شباني گرفته تا جامعه هاي پيشرفته صنعتي صادق است به اين معني كه از نظر ؟هوي تعامل اعضاي معدود يك تشكل جمعي بدوي با روابط بسيار پيچيده در يك جامعة‌ صنعتي ( همچون تعامل بين كارفرماي يك كارخانة بزرگ رايانه سازي و كاركنان متخصص آن ) از يك  مقوله اند و لذا تعيين تكليف در مورد تضاد منافع و حل اختلاف ميان افراد و اصناف و طبقات مختلف در هر نوع تشكّل جمعي مستلزم داشتن يك نظام حقوقي به منظور تنظيم روابط مردم و حفظ نظم در اجتماع است .

 

2-  ادوار حقوق در ايران :

تاريخ حقوق ، ماليه عمومي و نظام قضايي را در تمدّن ده هزار ساله ايراني با لحاظ كردن مقسم ها و     قسيم ها يمختلف مي توان به دوره هاي متفاوتي با تأكيد بر معيارهاي گوناگون تقسيم كرد اين تقسيم بندي بر اساس تحولات سياسي اجتماعي و انقلابات داخلي كه در ايران روي داده است مي باشد :

*1- نخستين بارقه هاي نظام حقوقي د رحوزة‌تمدن ايراني شامل ابتدائي ترين گرد همائي هاي قبيله اي در حدود ده هزارسال پيش ميان اقوام پيش آريايي بود كه هنوز فاقد مدنيت و تشكل هاي اجتماعي و اقتصادي بودند و به طور پراكنده زندگي مي كرده اند. بي گمان آنها فاقد هر نوع نظام حقوقي اداري ، مالي بوده اند.

*2- شكل گيري نظام حقوق قضائي اداري مالي ميان ساكنان پيش آريائي در گوشه و كنار خاك ايران از دورة‌نوسنگي نزديك به 8000 سال پيش كه انسان به اهلي كردن حيوانات و كشت غلات روي آورد .

*3- تمدن هاي بومي موجود در فلات ايران با تأثير پذيري از تمدن هاي مجاور مانند سومر و ايلام به كمال رسيد در اين دوره نحوة‌ ارتباط سياسي ، نظامي ، حقوقي و بازرگاني و فرهنگي ايران با فرهنگ هاي همسايه از جمله اكدي ها ، سومري ها ، مراكز تمدن ماگان ( عمان امروز ) ملوها ( پاكستان امروز ) نشانه اي بارز  از وجود نظام هاي مناسب حقوقي بود اين دوره همزمان بود با تدوين نخستين قانون مدوّن جهان در حدود 2000 سال پيش از ميلاد در سومر كه بعدها حمورابي پادشاه بابل قوانين موجود در بابل را تدوين كرد .

*4 - شكل گيري نظام حقوقي و قضائي آريائيها و اقوام هند و ايراني و شيوه هاي ويژه رفع اتهام براساس باورهاي همگاني و آئين هاي ديني پيش از ظهور زرتشت .

*5- شكل گيرينظام حقوقي و توسعة‌نهادهاي دادرسي قومي و منطقه اي مادي و پارسي و سپس انسجام بيشتر آنها در اثر اتحاد ماد و پارس د رامپراطوري هخامنشي و صدور منشور حقوق بشر كوروش پس از فتح بابل در 540 سال پيش از ميلاد و قانونگذاري داريوش كبير .

*6- بروز تحولات حقوقي اداري ، اقتصادي و اجتماعي ناشي از حملة‌اسكندر به ايران و حكومت سلوكيان و تأثير فرهنگ يونان بر اقوام مختلف ساكن فلات ايارن و سرانجام برآمدن نظام ملوك الطوايفي اشكاني .

*7- استقرار نظام زرتشتي در ايران و تأثيرات حقوقي آن در ايران .

*8- سقوط ساسانيان بر اثر حملة‌ تازيان و گسترش تدريجي اسلام در ايران و تبعات حقوقي و قضائي آن در ايران .

*9- استقرار خلافت اموي و سقوط آنها و بر سركار آمدن عباسيان همزمان با برپاشدن حكومت هاي مستقل و نيمه مستقل ايراني و ترك در ايران كه به نهادينه شدن فقه اهل سنت انجاميد .

*10- سقوط عباسيان به دست مغولان و پيامدهاي آن :

الف- موقوف شدن نظام شرعي اهل سنّت

ب تحميل نظام اداري و ديواني مغولان به نام ياساي چنگيزي و ياساي غازاني و تزوكات تيموري توأم با عرض اندام مذهب رسمي شيعه در برابر اهل سنّت .

*11- تأسيس سلسلة‌ صفوي كه با اعلان مذهب شيعه در ايران به عنوان مذهب رسمي فقه شيعه را در ايران رسمي كرده همراه با ضمانتاجراي قانوني خاص آن

*12- انقلاب مشروطه  1324 ق / 1285 ش با تأثيرپذيري از نظام سياسي اروپا و قانونمند كردن بيشتر اختيارات پادشاه،‌ايجاد قواي سه گانه در متمم قانون اساسي و استقلال قوة‌ قضائيه و مبري داشتن شاه از          مسئوليت قضايي 

*13- انتقال سلطنت از قاجار به پهلوي در سال 1304 كه به تأسيس نهادهاي حقوقي نوين در ايران بر اساس مدلهاي اروپائي انجاميد اما چون نظام سياسي حاكم و اين قوانين با هم همخواني كامل نداشتند به توسعة‌ عدالت و توسعة‌ قضائي منجر نشد .

*14- انقلاب عمومي 1357 و تبعات آن مانند سعي در اسلامي كردن تمام عيار قوانين براساس فقه اماميه و حذف فرايند سكولار قضائي و دادگستري .

 

*2- مقدمات جنبش مشروطيت در ايران

موضوع اين تحقيق تاريخ تحولات حقوق كيفري ايران بعد از انقلاب مشروطيت مي باشد براي اينكه بدانيم قانون اساسي و مشروطيت ايران چگونه به وجود آمده و چه عواملي در تمهيد مقدمات اين نهضت مؤثر بوده است مشخصات اجتماعي ايران قبل از انقلاب مشروطه به طور اجمال بيان مي شود :

*1- قبل از تدوين قانون اساسي مشروطه سلاطين ايران داراي قدرت زيادي بودند به گونه اي كه هيچ چيز قدرت آنها را محدود نمي كرد اما در پاره اي از اوقات قدرت و نفوذ روحانيون در ميان مردم د رتصميمات آنها مؤثر بود و گاهي اوقات وجود صدراعظم هاي اصلاح طلب در رأس هرم دولت در تعديل روش جابرانه سلطان مؤثر بوده است .

*2- وجود سياست هاي ظالمانه در اتخاذ ماليات از مردم كه در واقع نام آن بيشتر به غارت مردم شبيه بود تا ماليات و بيشتر اين پولها به جاي عمران و آباداني كشور صرف خوشگذراني هاي شاه و دربار در اروپا مي شد .

*3- وجود رجال و صدراعظم هائي مي باشد كه به جز عده اي معدود از آنها بقيه فقط به فكر چپاول مردم و تعرض به حقوق اجتماعي و فردي آنها بوده است و كمتر به فكر اصلاحات اجتماعي در كشور بودند .

*4- وجود فرمانداران تو استانداراني ظالم كه مقام آنها همچون متاعي قابل خريد و فروش بود و هركس كه در چپاول مردم بيشتر تبهر داشت به اين مقام نائل مي شد كه در واقع به درستي مي توانست مطامع پادشاهان را تأمين كند .

*5- هيچ گاه هيچ مقررات و قانوني براي حمايت از مردم ايران وجود نداشت و مقدّرات و سرنوشت مردم ايران ارتباطي تنگاتنگ با حلق و خوي پادشاهان داشت به همين علت مردم در آغاز نهضت خواهان تأمين عدالتخانه شدند .

*6- غله و گندم توسط مالكين بزرگ احتكار مي شد و به قيمت گران به فروش مي رسيد و به همين علّت د رقالب نقاط ايران قحطي و عسرت بيداد مي كرد و عوامل ديگري كه در كنار عوامل بالا باعث ظهور انقلاب مشروطه شد عبارتند از آشنايي ايرانيان با تمدن جديد بوسيلة  سفرهاي ايرانيان به ممالك اروپائي و نفوذ تمدن جديد در ايران بود و افتتاح دبستانها و جرايد و مطبوعات هم نقشي بسزا در بيداري افكارمردم ايران داشتند .

 

*3- از انقلاب مشروطه تا آغاز پهلوي

الف : درآمد

در 1323ق /1905 م كه مردم تهران به پيشوائي علما و روحانيون در زاوية‌حضرت عبدالعظيم بست       نشستند عمده ترين مقاصدشان تأسيس ‹‹ عدالتخانه ›› بود . اما در عمل برغم فرمان ايجاد عدالت خانه در             ذي قعده 1323 /دي 1284 / دسامبر 1905 از سوي مظفرالدين شاه عين الدوله صدراعظم تدوين نظامنامه و اجراي مفاد فرمان شاه را مخالف مصالح ملي دانست .

 

*ب: دوران پاياني قاجاريه ( اوضاع قضائي و دادرسي ):

تا قبل از مشروطيت بدليل عدم تفكيك قوة‌مجريه از قضائيه حكام ولايت و رؤساي قبائل شخصاً به حل و فصل دعاوي مي پرداختند و مواردي را هم كه جزء دعاوي كوچك محسوب مي شد به روحانيون مجتهد مي سپردند البته با توجه به ضرر و نفع خودشان اين وضعيت در مورد پادشاهان هم حاكم بود . مثلاً‌ پاشاه مي توانست شخصاً‌ كسي را كه ديگري را كشته محكوم به مرگ كنند و يا وي را ببخشند . علاوه بر قدرت پادشاهان قدرتهائي هم كه از سوي او حكومت مي كردند در مواردي كه پادشاه اظهار نظر و دخالتي نداشت آنها دخالت مي كردند و بازهم اميدي به احقاق حق مردم نبود .

سرانجام مردم ايران از اين وضع به ستوه آمده در انقلاب مشروطه خواستة‌ اصلي آنها احداث و تأسيس عدالت خانه بود بنابر گزارش عين الدوله به شاه مردم خواستار تأسيس عدالت خانه بودند و شاه هم در پاسخ نوشت ‹‹تأسيس عدالت خانه از هر امري واجب تر مي باشد ›› . اما عين الدوله اين امر را به مصلحت ندانست . سپس بعد از اتفاقات خاصي كه بوجود آمد مانند كشته شدن سيد عبدالحميد مردم ايران ابتدا براي تأسيس عدالت خانه و سپس مصلحت خانه تجهيز شدند و سرانجام اين مبارزات به صدور فرمان مشروطيت د ر14 جمادي الثاني 1324/ 5اوت 1906 و در پي آن تنظيم قانون اساسي در ذي القعده 1324 ق / 1285 /ش منجر شد . اما پنجاه و يك اصل قانون اساسي به لحاظ تكيه بر قوة‌مقننه بر قوة‌قضائيه تأكيدي نداشت ولي در متمم قانون در شعبان 1325ق مورد عنايت قرارگرفت .

مشروطيت برابر اصول آن براساس تفكيك قواي سه گانه و مخصوصاً  ايجاد ديوان عدالت عظمي ؟‌مرجع انحصاري عدالت خواهي بود با اميد هاي بسيار شروع شد  ولي با روندي كُند بعلت ضعف در برابر نيروهاي سنتي محافظه كار در حيطة‌قضائي پيش رفت به گونه اي كه در بيست سالة اول پس از مشروطه از حد اصلاحات ناقص و محدود در قواعد شكلي دادرسي در نگذشت . تحول جدي نهاد و آئين دادرسي با به قدرت رسيدن رضاخان سردارسپه و نيروهاي نوگرائي همچون تيمورتاش و داور كه با او همكاري داشتند شروع شد و تا انقلاب 1357 ادامه يافت .

عصر مشروطه :

با پيروزي انقلاب مشروطه در سال 1323 ق / 1284 ش به فرمان مظفرالدين شاه دستور تأسيس عدالت خانه منتفي شد اما با تدوين قانون اساسي به عنوان سنگ زير بناي نظام نوين سياسي ايران مهم ترين عامل بالقوه در تغيير و تحوّل سازماني دادگستري ايران بود مثلاً اصل 27 متمم قانون اساسي 1325 ق / 1286 ش بر اساس اصل تفكيك و تجزية‌قوا به سه شعبة‌مقننه ، مجريه ، قضائيه قوة‌ مقننه را قوه اي مستقل اعلام كرد و سپس در بند دوم مقرر داشت كه : ‹‹ قوة‌ قضائيه و حكميه كه عبارت است از تميز حقوق واين قوه مخصوص است به محاكم شرعيه در شرعيات و به محاكم عدليه در عرفيات ››.

عبارت قوة‌ قضائيه و حكميه درصدر بند دوم اصل 27 نشان دهندة‌ اصل تفكيك صلاحيت هاي شرعي از عرفي در نظام قضائي مشروطه است .

*ج-1- فهم اصل تفكيك قوا از يكديگر و استقلال قوه قضائيه :