تحقیق رایگان دبیران و معلمان

منو



http://up.asemankafinet.ir/up/asemankafinet/Pictures/Untitled-3.jpg

http://up.asemankafinet.ir/up/asemankafinet/Pictures/ertegha.jpg


پشتیبانی با اسمس و
تلگرام
09159886819
به کانال تلگرام سایت ما بپیوندید

موضوعات

ارسال لینک

پیوندهای روزانه

صفحات جانبی

امکانات جانبی

راهنمای سایت

سایت اقدام پژوهی -  گزارش تخصصی و فایل های مورد نیاز فرهنگیان

1 -با اطمینان خرید کنید ، پشتیبان سایت همیشه در خدمت شما می باشد .فایل ها بعد از خرید بصورت ورد و قابل ویرایش به دست شما خواهد رسید. پشتیبانی : بااسمس و تلگرام : 09159886819 و آیدی : @dabiryar  -  صارمی

2- شما با هر کارت بانکی عضو شتاب (همه کارت های عضو شتاب ) و داشتن رمز دوم کارت خود و cvv2  و تاریخ انقاضاکارت ، می توانید بصورت آنلاین از سامانه پرداخت بانکی  (که کاملا مطمئن و محافظت شده می باشد ) خرید نمائید .

3 - درهنگام خرید اگر ایمیل ندارید ، در قسمت ایمیل ، ایمیل http://up.asemankafinet.ir/view/2488784/email.png  را بنویسید.

4 - در هنگام خریداگر باخطای شماره موبایل اشتباه است مواجه شدید ، زبان گوشی یا کامپیوترخود را در هنگام وارد کردن شماره موبایل انگلیسی قرار دهید مشکل حل می شود .

http://up.asemankafinet.ir/up/asemankafinet/Pictures/rahnemaonline.jpghttp://up.asemankafinet.ir/up/asemankafinet/Pictures/kart.jpg

لیست گزارش تخصصی ها   لیست اقدام پژوهی ها         تجربیات ارتقای شغلی

تلگرام

به کانال تلگرام فرهنگیان بپیوندید@dabiranyar
مطالب ما رادر زیر هر مطلب با دوستان خود در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید

راهنمای تدوین اقدام پژوهی

بازدید: 0
راهنمای تدوین اقدام پژوهی

تحقیق رایگان سایت علمی و پژوهشی آسمان , تحقیقات دانش آموزی ، فرهنگیان و دانشجویان اقدام پژوهی گزارش تخصصی

اقدام پژوهی در آموزش و پرورش

 مقدمه

نزديك به يك دهه است كه توجه به كاربست اقدام پژوهشي در محيط هاي مدارسه اي و دورن كلاسي مورد توجه بسيار قرار گرفته است. در ايران نيز چنين توجهي به اقدام پژوهشي پا گرفته است.

به طوري كه از چند سال پيش، پيشبرد كلاسي تحقيق در عمل در چارچوب طرح كعلم پژوهنده به مورد اجرا در مي آيد. به هر روي، پويايي هم معلمي به ميزان سوال ها و كاوش هاي او بر مي گردد كه وي در ار،يند ياددهي يادگيري در نطر آورده است. اقدام پژوهشي مي تواند عامل بسيار محرك و سازنده اي در پويايي معلمان باشدو معلمان مي توانند تجارب خود از اقدام پژوهشي را به دانش آموزان نيز سرايت دهند. معلمان مي توانند در هر پايه اي كه تدريس مي كنند و در چارچوب موضوعات مختلف دانش آموزان به اقدام پژوهشي تشويق كنند.

اگر دانش آموزان پژوهنده اي داشته باشيم بي شك بايد آن را ثمرة كوشش هاي محققانه معلمان دانست.

به هر روي، در اين فصل دو نوشتار به طور مكمل ارائه مي گردد، يكي از آن ها اقدام پژوهشي و نحوه اجراي آن در كلاس درس و يادگيري راهنمايي برنامه ريزي پژوهش در عمل است.

اقدام پژوهشي و نحوة اجراي آن در كلاس

«تحقيق عملي»، «پژوهش در عمل»، «عمل پژوهشي» و « اقدام پژوهشي» اصطلاحاتي هستند كه در زبان فارسي به جاي واژة انگليسي "Action Research" به كار مي روند. اقدام پژوهشي در زمرة روش هاي تحقيق توصيفي است و هدف آن توصيف شرايط با پديده هاي مربوز به نظام آموزشي است.

تعريف هاي متفاوتي از اقدام پژوهشي، توسط متخصصان امر رائه شده است كه به اختصار به بعضي از آن ها اشاره مي‌شود:

اقدام پژوهشي فرآيندي است كه به وسيلة آن متخصصان (معلمان)، مسائل و مشكلات موجود در محيط كارشان را به صورت عملي و به منظور اصلاح و ارزيابي تصميمات و اعمالشان، بررسي مي كند (استفن كوري، 1953).

اقدام پژوهشي در آموزش و پرورش عبارت است از مطالعات منظم توسط معلمان يا دست اندكاران يك كلاس يا مدرسه، براي بهبود وضعيت آموزش و پرورش دانش آموزان (كارل گيليكمن).

در اقدام پژوهش تلاش مي‌شود، مسائل و مشكلات، اين جا، اكنون و در همين موقعيت محلي حل شوند. در اين دست از تحقيقات محقق بايد به استفاده علمي از يافته هايش درموقعيت و منطقه اي خاص نظر داشته باشد، نه استفاده از كاربردهاي عام آن ها (نادري و سيف نراقي، 1380).

اين نوع تفكر سعي دارد، فعاليت هاي تحقيق را با حرفة معلمي در هم بياميزد و عينيت گرايي ، عادت به تفكر علمي و توانايي همكاري و همفكري با ديگران را در معلمان افزايش دهد (همان). در ، هدف پي بردن به روابط بين پديده ها و يا به اصطلاح متغييرها نيست، بلكه بررسي مسائلي است كه فرد در محيط كار و در حيطه شغلش با آنها، درگير است و مي خواهد به صورت علمي و از راه پژوهش، پاسخ آن ها را بيابد. پس ايجاد تغيير و تعديل يا اصلاح در وضعيت موجود، هدف عمده در اين گونه پژوهش است.

به عبارت ديگر، هدف محقق در اين گونه تحقيقات، بهبود كارايي معلم در مدسه، كلاس درس و در موقعيت محلي است. يعني به وجود آوردن و ارائه مهارت ها يا ارائة روش هاي جديدي كه بتوانند ما را در مشكلاتي كه به طور مستقيم يا غير مستقيم به كلاس درس و مدرسه مربوط مي‌شوند، كمك كنند. همان پاسخي است كه به انتقادهايي كه از كاربردي نبودن اكثر پژژوهش هاي موسوم، به عمل مي آيد (مهر محمدي، 1379).

با اين كه اقدام پژوهشي و «پژوهش كاربردي » وجوه اشتراك زيادي دارند، ولي تفاوت هاي قابل ملاحظه اي نيز ميان آنها وجود دارد. لازم است معلمان پژوهنده به اين تفاوت ها توجه داشته باشند. در پژوهش هاي كاربردي، تعداد واحدهاي مورد مشاهده، با تعداد نمونه ها نسبتاً زيادند و فرآيند پژوهش در مرحلة نمونه گيري كنترل مي‌شود. نتايج بدست آمده نيز تعميم پذير هستند. اما در اقدام پژوهشي، در حالي كه اصول و مباني تحقيق علمي رعايت مي‌شود، كنترل فرآيند پژوهش، شدت كنترل در پژوهش هاي كاربردي را ندارد. يعني پژوهش گر درصدد تعميم دادن يافته ها و نتايج تحقيق خود نيست. به عبارت ديگر، تعميم پذير بودن يا نبودن نتايج پژوهش، چندان مورد توجه نيست. بلكه هدف حل يا كاهش مسادل و مشكلات در يك موقعيت محلي خاص است. براي مثال، مدرس يك درس مي تواند، با استفاده از اقدام پژوهشي، مشكلات يادگيري آن درس را در كلاس خود تشخيص دهد و آن ها را برطرف سازد. به اين منظور، وي با طي يك فرآيند جست و جوي منظم، پيشرفت تحصيلي يادگيرندگان را در مدت معيني به دقت زير نظر قرار مي دهد و با استفاده از شيوه هاي گوناگون گردآوري اطلاعات، كشاهدان لازم را براي رفع مشكلات يادگيري در آن درس فراهم مي سازد.

با استفاده از اقدام پژوهشي، مي توان موقعيت ها نامعين ملموس مربوط به اقدام ها و عمليات آموزشي را مشخص كرد و براي بهبود آن ها كوشيد (بازرگان، 1373). بنابراين هر يك از افرادي كه در نظام آموزشي، دست اندركار فعاليت هاي آموزشي هستند، به ويژه كساني كه با فرايند ياددهي يادگيري سر و كار دارند، مي توانند براي شناسايي مشكلات آموزشي و پي بردن به راه هاي كاهش اين مشكلات، به صورت انفرادي يا گروهي اقدام به پژوهش كنند .

اقدام پژوهشي بازخورد  لازم را براي بهبود واحدها، فعاليت ها، فرايندها و ارزشيابي آموخته فراهم مي آورد. در اين گونه پژوهش، پژوهشگر يا معلم پژوهنده قادر است براساس نتايج به دست آمده، تغيير، تعديل يا اطلاحات لازم را بلافاصله انجام دهد.

در اقدام پژوهشي، معلم خود پژوهشگر است و نقش اصلي را بر عهده دارد و از اين طريق مي تواند مسائل ملموسي را كه با آن ها روبروست حل كند و يا بهبود بخشد. اين امر كمك مي كند، معلمان به صورت عيني، دقيق و منظم نقش فعال تري در فرايند ياددهي يادگيري داشته باشند و نتايج تحقيق نيز كاربرد ملموس تري پيدا كند.

 

شرايط لازم براي اقدام پژوهشي

براي عملي شدن چنين پژوهشي، شرايطي به شرح زير لازم است:

1.    داشتن انگيزه براي انجام پژوهش؛

2.    آشنايي با اصول و مباني پژوهش؛

3.    داشتن اطلاعات كافي در مورد مساله مورد پژوهش؛

4.    اعتقاد واقعي مديريت واحد، به انجام چنين پژوهشي.

 

مراحل اقدام پژوهشي

در مورد مراحل اقدام پژوهشي، انديشمندان طبقه بندي هاي گوناگوني اراوه داده اند، اما با بررسي مجموع اين نظرات مي توان براي اقدام پژوهشي سه مرحله زير را در نظر گرفت:

1.    تشخيص

2.    تغيير، تعديل يا اصلاح

3.    ارزشيابي

البته برخي از صاحب نظران،‌اين نوع پژوهش را در شش مرحله و برخي ديگر در هشت يا نه مرحله طبقه بندي كرده اند (استرينگر، 1378، نقل از اعرابي وايزدي).

گام هايي كه در عمل بايد برداشت

الف) تعيين و تعريف عنوان پژوهش

در گام نخست، بايد موضوع تحقيق يا آنچه را كه قرار است پژوهش در مورد آن انجام شود تعيين و تعريف كرد. به قول جان ديويي: (كتاب چگونه ما فكر مي كنيم، به نقل از نادري و سيف نراقي،1375). يعني پژوهشگر در كار خويش با مانع يا مشكلي رو برو مي شود كه در حل آن ابهام يا ترديد دارد. اين كه گفته مي شود، تحقيق از برخورد با مساله آغاز مي شود، سخن دقيقي نيست؛ زيرا دلالت بر مشخص بودن مساله دارد. بايد توجه داشت كه صرف برخورد به موقعيت مساله اي، سبب نمي شود تحقيقي در آن زمينه صورت بگيرد. بسياري از دانشمندان و پژوهشگران به موقعيت مساله اي برخورد مي كنند، ولي علل گوناگون به تحقيق نمي پردازند.

پديده اي رخ مي دهد كه علاوه بر افراد عادي، بسياري از پژوهشگران نيز ناظر رخ دادن آن هستند، اما همه متوجه وجود مساله نمي شوند. برخورداري از حساسيت لازم در برخورد با مساله بسيار مهم است (شريعتمداري، 1379).

پس چنين حساسيتي از ملزومات اساسي براي انجام پژوهش و انتخاب موضوع است. در اين مرحله معلم پژوهنده بايد قادر باشد، به سوالات زير پاسخ دهد:

-    چه چيزي به تغيير، تعديل ، اصلاح و يا راه حل جديد نياز دارد؟

-    آيا موضوع انتخاب شده قابل بررسي و تحقيق است؟

پس از در نظر گرفتن موارد فوق، مساله و موضوع پژوهش انتخابي خود را به صورت واضح و روشن بيان كنيد، شما به عنوان معلم پژوهنده، سعي كنيد وضعيت كلاس يا مدرسة خود و مساله يا مشكلي را كه در آن احساس مي كنيد، بر اساس موارد زيد توصيف كنيد:

1.    مي خواهم چه چيزي، چه كسي يا چه كساني را مورد پژوهش قرار دهم؟

2.    چگونه و از چه طريقي اين كار را انجام خواهم داد؟

3.    كجا، كدام كلاس يا مدرسه را به عنوان محيط پژوهش خود انتخاب كنم؟

4.    از چه زماني شروع به تحقيق كنم؟

البته با توجه به ويژگي انعطاف پذيري اقدام پژوهشي، معلم پژوهنده مي تواند در صورت لزوم و طي كار، در موضوع پژوهش تغييراتي بدهد و يا كلاً موضوع و محور اساسي پژوهش را عوض كند .

اگر مي خواهيد به پژوهش بپردازيد، بايد در انتخاب موضوع نكات زير را در نظر بگيريد:

1.    موضوعي را كه انتخاب مي كنيد، ‌بايد مورد علاقة شما باشد.

2.    موضوع انتخابي قابل پژوهش باشد و با توجه به ويژگي ها اقدام پژوهي، بايد بتوانيد از عهدة انجام آن برآييد.

3.    موضوعي را انتخاب كنيد كه در زمينة آن توان عملي لازم را داشته باشيد و امكانات اجازة انجام چنين پژوهشي را به شما بدهد.

4.    به عنوان معلم پژوهنده، بايد اطلاعات جديد و به روز در اختيار داشته باشيد.

 

ب) بيان مساله

اقدام پژوهي، وضعيتي را مورد پژوهش و بررسي قرارمي دهد كه به اين جا، اكنون و اين موقعيت محلي خاص مربوط مي‌شود. بنابراين شما به عنوان پژوهنده، بايد پس از طرح موضوع، وضعيتي را كه در آن قرار داريد، به صورت دقيق و روشن توصيف كنيد و مساله مورد نظر را به طور واضح و روشن مشخص سازيد.

معمولاً در پژوهش عملي يا اقدام پژوهشي، مساله پژوهش به صورت يك جملة پرسشي مطرح مي‌شود. مثل اين پرسش كه:‌«چگونه مي توانم ... را بهبود بخشم؟» (قاسمي پويا، 1380).

 

ج) آگاهي پژوهنده از سابقه موضوع

شما به عنوان معلم پژوهنده،‌بايد از پيشينه يا سابقه موضوع مورد نظرتان آگاهي و اطلاع داشته باشيد و اين سوالات را مطرح سازيد كه آيا با انجام اين پژوهش،‌ راه حلي جديد براي مشكل موجود پيدا مي‌شود و يا تغيير و تعديلي در موضوع صورت مي گيرد؟

آگاهي معمل پژوهنده از موضوع مورد نظر، به وي كمك مي كند كه بداند، آيا قبلاً در اين زمينه يا زمينه هاي مشابه آن كاري انجام شده است يا نه و در صورت مثبت بودن جواب ، آيا مي‌شود از نتايج و يافته هاي موجود استفاده كرد؛ چون دوباره كاريِ چندان منطقي و قابل قبول نيست.

در اين مرحله، بايد به نكات زير توجه داشته باشيد:‌

1.    چه نيازي براي انجام پژوهش در زمينه موضوع انتخابي خود احساس مي كنيد؟

2.    مساله اين پژوهش تا چه اندازه اهميت دارد؟

3.    وجود اين مساله يا مشكل، ممكن است چه پيامدهايي داشته باشد؟

4.    انجام اين پژوهش، تا چه اندازه موجب تغيير، تعديل و يا اصلاح مشكل يا مساله خواهد شد؟

 

د) اهداف پژوهش

هدف پژوهش از مساله پژوهش مشتق مي‌شود. بنابراين به عنوان معلم پژوهنده، مشخص سازيد كه به دنبال چه چيزي هستيد؟

 

ه) روش هاي جمع آوري اطلاعات

روش هاي جمع آوري اطلاعات خود را شناسايي كنيد و انتخاب كنيد. ابزار گردآوري اطلاعات به شما كمك مي كنند، داده هاي لازم را جمع آوري و ثبت كنيد. رايج ترين راه هاي گردآوري اطلاعات در اقدام پژوهشي عبارتند از: مصاحبه،‌مشاهده، پرسشنامه و اسناد آمار.

معلمان پژوهنده، براي گردآوري اطلاعات، مي توانند از منابع زير استفاده كنند:

1.    همكاران و ديگر كاركنان مدرسه

2.    واليدن

3.    خود دانش آموزان

4.    افراد متخصص در زمينه مورد نظر

5.    كتاب ها، مجلات و روزنامه ها

6.    دايره المعارف ها

7.    كتاب ها اختصاصي مربوط به موضوع پژوهش

8.    پژوهش هاي انجام شده در زمينه مورد نظر

9.    بازديد از كلاس ها و مدارس

10. چكيدة تحقيقات و پايان نامه ها

11. سايت هاي اينترنتي در حوزة موضوع مورد نظر (قاسمي پويا، 1380).

 

و)تحقيق و تفسير داده ها

پس از جمع آوري اطلاعات، نوبت به تحليل و تفسير آنها مي رسد، يعني معلم پژوهنده بايد وضعيت موجود را بر اساس اطلاعات به دست آمده به طور روشن  و واضح بيان كند و با تحليل آن ها امكان ارائه راه حل هاي مناسب را فراهم سازد.

تفسير داده ها سبب مي‌شود كه فهم جامع و روشني از معاني و مفاهيم پيدا كنيم (قاسمي پويا، 1380).

به اين نكته بايد توجه داشت كه در اقدام پژوهشي، هم مي توان از داده هاي كمي استفاده كرد و هم از داده هاي كيفي. ولي اغلب از داده هاي كيفي استفاده مي‌شود.

 

ز) انتخاب راه جديد و به كارگيري آن

پس از تحليل داده ها، نوبت به انتخاب راه حل جديد مي رسد. پس از انتخاب راه حل جديد چگونگي اجراي آن را برنامه ريزي كنيد.

نظارت و ارزيابي

پس از اين كه راه جديد را برگزيديد و نحوه اجراي آن را مشخص كرديد،‌ تلاش كنيد از همان ابتدا پيشرفت كا را زير نظر بگيريد تا در صورت نياز، تغييرات لازم را در عمل به وجود آوريد. اگر راه حل جديد مشكل را حل نكرد، نبايد نا اميد شويد، بلكه به دنبال راه حل ديگر بگرديد.

پس از نظارت، درباره كارتان داوري و قضاوت كنيد. براي اين كه داوري شما از اعتبار لازم برخوردار باشند، بايد متكي بر شواهد و دلايل معتبر و كافي باشد.

اين داده ها و شواهد بايد معيارها و شاخص هايي باشند كه نغييرات و اصلاخات بوجود آمده در كار شما را نشان بدهند(قاسمي پويا، 1380).

در اقدام پژوهي، لازم نيست همه داده ها و شواهد، متكي بر اعداد و ارقام يا به عبارت ديگر، كمّي باشند. اظهار نظر همكاران، والدين، دانش آموزان و متخصصان امر مي تواند تأييدي بر اصلاح كار و تغييرات مطلوب در آن باشد.

تجديد نظر و ارائه گزارش نهايي

پس اط اين كه كارتان را ارزيابي كرديد، اگر نيازي بود،‌ اطلاحات ضروري را در آن اعمال كنيد و سپس از راه حل جديد استفاده كنيد. در اين مرحله بكوشيد به اين سوالات جواب دهيد:‌

1.    كارتان را به چه صورتي آغاز كرديد؟

2.    چگونه كارتان را ادامه داديد و چه مراحلي را طي كرديد؟

3.    سرانجام كارتان چه شد؟

4.    در جريان كارتان، چه رخدادهايي به وقوع پيوست؟

5.    در كار شما، ديگران چه نقشي داشتند؟

6.    از ديگران چه آموختيد؟

7.    موضوع پژوهش به چه چيزهاي جديدي دست يافتيد؟

در صورتي كه بخواهيد گزارشي را به مديريت مدرسه يا گروه پژوهش و يا هر فرد مورد نظر ديگري ارائه دهيد، مي توانيد آن را بر اساس مراحل انجام پژوهش تكميل كنيد و يا به صورت هاي ديگري كه فكر مي كنيد جالب، مفيد و اثرگذار است، دست به تهيه و تنظيم آن بزنيد.

خلاصه قسمتهای یک اقدام پژوهی

راهنمای تهیه ی گزارش اقدام پژوهی

1.        صفحه روی جلد عنوان سایر مشخصات مربوطه                             

2.       صفحه بسم الله الرحمن الرحیم

3.       فرم مخصوص ثبت مشخصات معلم پژوهنده

4.      صفحه ویژه نوشتن یک جمله علمی با تایپ درشت

5.      صفحه ویژه فهرست عناوین

6.       مقدمه آنچه در مقدمه باید درج شود:

  ·             اهمیت و ضرورت فعالیتهای تحقیقاتی وضرورت آن درآموزش وپرورش

  ·             اهمیت کارآموزش وپرورش واهمیت شغلی که دارید(اداری-مدیر-معلم-  مشاور)

  ·             سوابق شغلی به لحاظ ویژگیهای شخصی-کاری وبرخی علائق خود

  ·             سوابق تحقیقاتی خودتان وشرکت درآزمونهای علمی

 ·           بیان انگیزه شرکت درطرح اقدام پژوهی

·           بیان اهداف اجرای طرح فوق(موضوع کارتان)

·           بیان علل انتخاب موضوع کار خود

·           بیان موضوع طرح اقدام پژوهی خود(با کمی توصیف)

·           نقش خودرادرنوشتن طرح معین کنید مثلا بعنوان دبیرجغرافیا

 ·           بیان کنید که تصمیم گرفتید مساله خودرادر قالب اقدام پژوهی رفع نمایید.

شما می توانید اقدام پژوهی های سایت را استفاده نمائید

منابع :

سایت علمی و پژوهشی آسمان

http://www.asemankafinet.ir

 


این مطلب در تاریخ: یکشنبه 26 فروردين 1397 ساعت: 20:10 منتشر شده است
برچسب ها : ,,,,,,
نظرات()

تحقیق نقش مشارکت اولیا در امور مدرسه

بازدید: 0
تحقیق نقش مشارکت اولیا در امور مدرسه

تحقیق رایگان سایت علمی و پژوهشی آسمان , تحقیقات دانش آموزی ، فرهنگیان و دانشجویان اقدام پژوهی گزارش تخصصی

نقش مشارکت اولیا در امور مدرسه

نقش مشارکت اولیا در امور مدرسه

گربخواهیم با رویکرد سیستمی به یک نظام آموزشی بنگریم، خواهیم دید که عوامل متعدی در یک نظام آموزشی به عنوان اجزای تشکیل دهندهاین سیستم دخالت داشته و با هم در تعامل خواهند بود از این رو می بایستطراحان آموزشی و برنامه ریزان آموزشی طوری برنامه ریزی نمایند که این تعاملباهماهنگی تمامی اجزا سیستم برای رسیدن به اهداف مورد نظر صورت پذیرد تابرون داد سیستم همان چیزی باشد که نظام آموزشی برای آن طراحی شده است.

برای ایجاد یک مدرسه ی استاندارد تمامی اجزا آموزشیاز جمله عوامل انسانی از قبیل مدیر، عوامل اجرایی، آموزگاران و اولیا،می بایست براساس یک برنامه ریزی منظم و از پیش تعیین شده و بانظارت و سرپرستی مدیریت آموزشگاهعمل نموده تا ضمن فراهم نمودن سایر امکانات مورد نیاز سیستم آموزشی بصورتمتحد و هماهنگ عمل نمایند از این رو شناخت اجزا و نحوه هماهنگی و آشنایی با شرح وظایف تمامی عوامل سیستم آموزشی می بایست مشخص و برنامه ریزی شده باشد.

تکنولوژیست های آموزشی برای طراحی یک نظام آموزشی،ابتدا اقدام به شناسایی سیستم موجود (وضعیت موجود) نموده آنگاه بعد ازبررسی وضعیت موجود و با مقایسه آن با نظام آموزشی برتر مورد نظر اقدام بهطراحی، اجرا و ارزشیابی از سیستم خود می نمایند.

آنچه که مسلم است مشخص نمودن وضع موجود و طراحی نظامآموزشی جدید برای رسیدن به وضع مطلوب (نیاز) مستلزم مقایسه سیستم فعلیبا یک سیستم برتر و فراهم نمودن امکانات و شرایط مطلوب و برنامه ریزی دقیقبرای رسیدن به آن می باشد.

یکی از اجزا سیستم آموزشی و به عبارتی دیگر موثرترینعامل در پیشرفت نظام آموزشی نقش اولیای دانش آموزان می باشد زیراخانواده بیشترین نقش را در تعلیم و تربیت کودک ایفا می نماید. از این رو توجه مسئولین نظام آموزشی به مشارکت اولیا و حضور آنان در انجمن اولیا ومربیان بسیار حائز اهمیت بوده ومی بایست اولیا را در جهت چگونگی ایفا نقشخود و وظایف محوله آگاه سازند.

از طرفی مدرسه جولانگاه تغییر رفتار است چرا که تعلیمیعنی تغییر رفتار، و پایه و اساس تغییر نیز عشق و محبت است، پس شرایط و جوحاکم بر مدرسه  یکی از عوامل غیر قابل انکار وموثر بر نظام آموزشی خواهدبود.

در این مقاله سعی برآن شده است تا راه های  مشارکتاولیا  و چگونگی فعالیت آنان در امور مدرسه، و شناسایی موانع و عدم مشارکتآنان را بیان گردد.

 

مهمترين راه هاي مشاركت اولياي دانش آموزان درقلمرو آموزش و تدريس

همكاري در ايجاد هماهنگی بين فعاليت های آموزشی و پرورشی مدرسه و خانواده

شركت در جلسات مشترك با معلمان براي بهبود فعاليت هاي مدرسه

مساعدت در شناسايی مشاغل و هدايت تحصيلی و شغلي دانش آموزان

مساعدت در شناسايی نيازهاي آموزشی و پرورشی دانش آموزان

همكاری در برگزاري مسابقات گوناگون آموزشی و پرورشی مدرسه

مهمترين راه هاي مشاركت اولياي دانش آموزاندر قلمرو مربوط به امور دانش آموزان

همكاري در تهيه هدايا و جوايز به منظور تشويق و ترغيب دانش آموزان

همكاري در ارائه خدمات رفاهي به دانش آموزان كم بضاعت

همكاري در برگزاري گردش هاي علمي، آموزشي، تفريحي وتربيتي دانش آموزان

مشاركت در برگزاري مراسم مذهبي و تشويق دانش آموزان به انجام فرايض ديني

همكاري در ارائه خدمات بهداشتي براي تامين بهداشت جسمي و رواني دانش آموزان

مهمترين راه هاي مشاركت اولياي دانش آموزاندر قلمرو امور مربوط به كاركنان مدرسه

همكاري در برگزاري هرچه باشكوه تر مراسم بزرگداشت مقام معلم

تقدير و تشكر از فرهنگيان و معلمان فعال و دلسوز بازنشسته

همكاري و مساعدت در انجام سفرهاي زيارتي و سياحتي فرهنگيان

مساعدت در تاسيس صندوق قرض الحسنه مدرسه

مهمترين راه هاي مشاركت اولياي دانش آموزاندر قلمرو ارتباط مدرسه و اجتماع

حضور فعال در انجمن اوليا و مربيان و مشاركت در فعاليت هاي مدرسه

همكاري در انعكاس نظرات و انتظارات مردم از مدرسه

مساعدت در برقراري ارتباط موثر مدرسه با اماكن مذهبي و ديني جامعه

همكاري در استفاده مدرسه از مراكز فرهنگي، تربيتي و آموزشي موجود در جامعه

مساعدت در انتقال صحيح مطالب و موضوعات فرهنگي، ديني و ملي به دانش آموزان

مهمترين راه هاي مشاركت اولياي دانش آموزاندر قلمرو امور مالي و اداري

ارائه كمك هاي مالي و مادي به مدرسه

مساعدت فكري به مديريت مدرسه در اداره بهتر واحد آموزشي

همكاري در زمينه حسابداري و ثبت دفاتر مالي مدارس

همكاري در جذب و جلب كمك هاي مالي و مادي خيرين به مدرسه

همكاري در تامين هزينه هاي مصرفي مدارس از قبيل قبض هاي آب و برق، تلفن و گاز

مشاركت اقتصادي اوليا براي مساعدت مسئولان مدارس درزمينه ي رفع نيازهاي دانش آموزان و فراهم نمودن زمينه هاي رشد و اعتلايتعليم و تربيت در آنها

ايجاد بستر مناسب براي جلب مشاركت هاي مردمي و استمرار كمك هاي خير خواهانه آنان

بهره گيري از موقوفات،موقوفاتيوجود دارد كه از درآمد سرشار آنها مي توان براي گسترش آموزش و پرورش و كمكبه دانش آموزان بي بضاعت و رفع ساير نيازهاي آموزش و پرورش استفاده كرد.

مهمترين راه هاي مشاركت اولياي دانش آموزاندر قلمرو تسهيلات و تجهيزات آموزشي و كمك آموزشي مدارس

همكاري در تامين امكانات بهداشتي و كمك هاي اوليه مدارس

مساعدت در تهيه وسايل آموزشي و كمك آموزشي مدارس

مشاركت در بهسازي و زيباسازي محيط و فضاهاي مدارس

همكاري در مرمت و تعمير وسايل و امكانات و تجهيزات مدارس

تهيه و تامين وسايل و امكانات و تجهيزات مورد نياز مدارس

موانع و علل عدم مشاركت اوليا در امور مدرسه

 موانع مشاركت اوليا در امور مدرسه، در قالب انجمن اوليا و مربيان را، مي توان از دو منظرمورد توجه قرار داد :

موانع مشاركت اوليا از سوي مدرسه

در هر مجموعه اي مدير به عنوان اثرگذار ترين عامل در موفقيت آن سیستم در دست يابي به اهداف سیستم قلمداد مي شود.ازاين رو نگاه مدير مدرسه به انجمن اوليا و مربيان و مشاركت اوليا در امور مدرسه (بعنوان یکی از اجزا تاثیر گذار بر سیستم آموزشی) نقش اساسي در نزديكييا دوري اوليا به مدرسه ايفا مي كند.نگاهمشاركت جويانه ي مديران موجب استفاده ي مطلوب از ظرفيت ها ي اوليا مي گرددو آ نها نيز با نگاه خدمت به فرزندان خويش بامدرسه ارتباط صميمي برقرارنمو ده، در رفع موانع و مشكلات آموزشي و پرورشي، از هر گونه اقدامي دريغنمي كنند.  برعكس، نگاه منفي مديران به مشاركت اوليا موجب فاصله گرفتن آ نها از مدرسه ميشود و عملأ حل مسائل و مشكلات آموزشي و پرورشي مدرسه به آساني صورت نميگيرد.

به طور خلاصه موانعي كه از سوي مدرسه بر سر راه مشاركت اوليا در امور ايجاد مي شود، به قرار زير است:

نگاه سنتي مدير به اداره ي مدرسه

آشنا نبودن مربيان به مزاياي مشاركت اوليا

احساس نا تواني در هدايت اوليا به سمت فعاليت هاي آموزشي و پرورشي

ترس از مداخله ي بي جاي اوليا در امور مدرسه

نگاه منفي مدير به حضور اوليا در مدرسه

ترس از كم شدن قدرت مدیر به عبارتي قدرت طلبي مدير

نگاه سنتي به انجمن اوليا و مربيان مدرسه

عدم انگيزه ي مدير در جلب مشاركت اوليا

موانع مشاركت از سوی اوليا

عدممشاركتاوليا در امور مدرسه به عوامل متعددي بستگي دارد كه از جمله ي مهم ترينآنها عوامل فرهنگي و اجتماعي و عدم آگاهي اوليا نسبت به حقوق خويش است.بسياري از اوليا معتقدند كه مسئولان مدرسه ارزشي براي عقايد و نظرات آموزشي وپرورشي آنها قائل نيستند.بسياري از اوليا نيز تعليم و تربيت را وظيفه ي دولت مي دانند و هر گونه مسئوليتي در اين زمينه را از خود سلب مي كنند.برخيبه تجربه دريافتند كه مسئولان مدرسه از طريق انجمن اوليا و مربيان مدرسهتنها نگاه اقتصادي به آنها دارند و در ديگر امور هيچ حقي برايشان قائلنيستند.عواملياز اين نوع و عدم آگاهي اوليا نسبت به حقوق خويش و فرزندخود موجب گرديدهاست كه ارتباط اوليا و مربيان از انسجام لازم برخوردار نباشد.در نتيجه ي اين امر، عدم موفقيت لازم درتعليم و نربيت كودكان، نوجوانان و جوانان بوده است.

به طور خلاصه، برخي موانع مشاركت از سوي اوليا عبارتند از:

عدم آگاهي از حقوق خويش در قبال مدرسه

ترس از درخواست كمك مالي به مدرسه

ترس از موضع گيري خشونت آميز مسئولين مدرسه در قبال ارائه ي عقايد و نظريات آموزشي و پرورشي

نداشتن فرصت مشاركت

عدم آگاهي نسبت به چگونگي مشاركت

باور داشتن به مسئوليت پذير بودن فرزند در دوره ي راهنمايي، به ويژه دبيرستان

احساس بي توجهي نسبت به عقايد و نظريات آنها توسط مسئولين مدرسه

عدمآگاهي از مزاياي مشارکت در امور مدرسه

بهجز موانعفوق كه در ارتباط اوليا با مدرسه مورد توجه قرار گرفتند، موانع ديگري نيزباعث عدم مشاركت اوليا در امور مدرسه مي گردد كه از جمله ي آنها فقدان مكانمناسب براي حضور اوليا در مدرسه و برقراري ارتباط با مربيان، فقدانقوانين ومقررات شفاف در زمينه ي حقوق اوليا، كم توجهي برخي مديران آموزش وپرورش در استان ها و مناطق به انجمن اوليا و مربيا ن، عدم استفاده ي مناسباز رسانه هاي ارتباط جمعي از جمله تلويزيون در جهت اطلاع رساني در اينزمينه كمبود منابع و امكانات انجمن اوليا و مربيان را مي توان ذكر كرد.

کاستی هاي جلب مشارکت مردمی:

كاستي هاي جلب مشاركت مردمي را در عوامل ذيل مي توان یافت:

 ضعف مدارس در برقراري ارتباط با اولياء و اطلاع رساني صحیح و به موقع

 ضعف در برنامه ريزي و عملكرد یا ناهماهنگي در نگرش ها و تصميم گيري هابا توجه به گوناگوني مدارس از نظر آموزشي، اجتماعي و فرهنگی

فعال نبودن دانش آموزان در امر مشاركت

 فعال نبودن معلمان در امر مشارکت

 نبود تبليغاتو آگاه سازي براي جلب مردم به مشارکت

همانطوری که در بحث قبلی نیز مطرح گردیدیکی از مهمترین عوامل تاثیر گذار بر سیستم آموزشی نقش و چگونگی مشارکتاولیا دانش آموزان در امور مدرسه است از این رو برای رسیدن به یک نظام آموزشی مطلوب استفاده از نظرات و توانایی های بالقوه اولیا، به عنوان یکیاز مهمترین برنامه های اجرایی یک مدیر می تواند باشد.

مديران با شناخت ارزش و نقش خانواده در شكوفائي استعدادها، تربيت، آموزش و چگونگي ارتباط آنها با مدرسه زيربنايي ترين گام را در ايجاد رابطه حسنه با اوليا بر مي دارند.

روش ايجاد رابطه حسنه با اوليا

مديران باشناخت ويژگي ها وخصوصيات اجتماعي، سياسي، مذهبي، اخلاقي و فرهنگي جامعه و خانواده در جلب مشاركت اوليا، با شركت دادن آنان در وظايف، مسئوليت ها وعمليات، باید تلاش كند به طوري که در آنان احساس تعلق و مؤثر بودن  بوجودآورد و در اين مسير نيز بايد كليد اصلي ارتباط و حلقه اتصال خانه و مدرسهيعني دانش آموز را دريابد.مديران بايد بدانند كه اصل اساسي استحكام رابطه با اوليا بر پايه پيوند هاي رواني، عاطفي و فكري است. بياناحساسات مثبت و سازنده و دلسوزي نسبت به سر نوشت دانش آموزان و ايجاد نگرشمثبت در اوليا نسبت به مديريت و مدرسه راهي مؤثر در برقراري روابط انسانياست. همچنین مشاركت در صورتي تحقق مي يابد كه بهترين روابط، يعني حسن تفاهم، اعتماد، همدلي، همانديشي و صميميت ميان اولياء و مربيان برقرار باشد.

مشاركت هاي مردمي، تجلي عشق و درك مردم از تعليم و اهميت والاي آن در جهان معاصر و تمدن كنوني به شمار مي آيد. عشق وعلاقه به آموزش و پرورش كودكان، نوجوانان و جوانان زيباترين و بهترين زمينه هاي مشاركت مردم در امر تعليم و تربيت را فراهمآورده است.

راه هاي گسترش مشاركت اوليا و مربيان

الف: توجه به انتظارات اوليا

يكي از راهكارهاي گسترش مشاركت اوليا در فعاليت هاي متنوع مدرسه، توجه به انتظارات اولياست. در تحقيقات انجام شده تحت عنوانبررسي نگرش مديران مدارس، اولياي دانش آموزان و كارشناسان، انجمن اوليا و مربيان سراسر كشور درباره، طرح جامع مشاركت،انتظار متقابل اوليا و مربيان مورد توجه قرار گرفت.

مهم ترين انتظارات اوليا از مديران بر اساس نتايج بدست آمده عبارتند از:

حضور همه جانبه اوليا و مربيان در تصميم گيري هاي آموزشي، پرورشي و اداره مدرسه

اطلاع رساني دقيق و به موقع درباره ي وضعيت تحصيلي و تربيتي دانش آموزان، مسائل و مشكلات مدرسه

قدرداني از فعاليت ها و همكاري هاي مدرسه

ايجاد فضاي لازم براي رشد و شكوفايي استعداد هاي دانش آموزان

استفاده مناسب از تواناييهاي تخصصي و مهارتي اولیا

برگزاري جلسات مشترك اوليا و مربيان به طور مستمر

كيفيت بخشي به امر آموزش در مدارس

ب: برگزاری کلاس های آموزش خانواده

نقش كلاسهاي آموزش خانواده در جهت افزايش مشاركت هاي مردم در آموزش و پرورش بسيار اساسي است. وزارتآموزش و پرورش به عنوان بزرگترين نهاد تعليم و تربيت در كشور كه بيشترين فصل مشترك را با جامعه يعني خانواده دارد موثرترين رسالت خود را جلب مشاركتهاي پدران و مادران در امر فرهنگ سازي از طريق ارتباط بيشتر خانه و مدرسه وارتباط مستمر با خانواده هاو دانش افزايي آنان مي داند آموزش خانواده درجهت آشنا نمودن آنان با وظايف رفتاري خود براي انجام مشاركت هاي لازم درامرتعليم و تربيت فرزندانشان به حساب مي آيد.

اين كار بسيار مفيد باعث شفاف شدن رابطه معلم و دانش آموزان از يك سو و اوليا و مربيان از سوي ديگر مي شود. بسياري از اوليا راه و شيوه هاي راهنمايي كودكان خود را نمي دانند. آنها علاقه وافري در ياري دادن به فرزندان خود دارند.

 ديده شدهاست خانواده هايي كه مرتب در كلاس ها آموزش خانواده حضور مي يابند، افتتحصيلي دانش آموزانشان (مردود شدن و تكرار پايه، ترك زودرس تحصيل و ياتجديد شدن نمود مي يابد) بسيار كاهش يافته است و در مسايلجدي مربوط به فرزندانشان سهيم شده و با آگاهي و درايت براي حل مسايل آنان همكاري مي نمايند.

راه كارهاي افزايش مشاركت اوليا در مدرسه

براي مشاركت اوليا در امور مدرسه، تدوين راهبردي مبتني بر سازمان دهي و اتخاذ سياست ها و خط مشي هايي كه بتواندمشاركت حد اكثري اوليا را به دنبال داشته باشد، از اهميت و ضرورت خاص برخوردار است. البته سياست مشاركتي بايد باسياست هاي تغيير نگرش مديران و اوليا نسبت به برقراري ارتباط با هم، با افزايش انگيزه در آنها همراه باشد تا نتايج اثر بخشحاصل شود.در كنار اقدامات فوق برخي از راه هايي كه موجب افزايش مشاركت اوليا مي شود عبارتند از:

زمان كافي براي مشاركت اوليا وجود داشته.در اين جهت، دولت مي تواند با تصويب قانوني، حضور اوليا، به ويژهپدران را در زمان برگزاري انتخابات انجمن اوليا و مربيان مدرسه و نيز تشكيل جلسات عمومي انجمن در طي سال، به مدت۸ساعت قانون مند نموده و جزء زمان كار آنها به حساب آورد.

بازنگري در قوانين و مقررات موجود در زمينه ي ارتباط اوليا با مدارس و تدوين قوانين مرتبط با موضوع، در سطحيبالاتر از آموزش و پرورش، از جمله در هيأ ت محترم دولت يا مجلس محترم شوراي اسلامي و با توجه به نياز ها و الزامات فراروي جامعه صورت پذیرد.

هدايت قانون مندمديران آموزش و پرورش از جمله مديرا ن مدارس در جهت جلب مشاركت هاي اوليا و ارزيابي از عملكرد مدیران بعمل آید.

پخش برنامه هاي مناسب از طريق رسانه هاي ارتباط جمعي، به ويژه تلويزيون، براي تبيين مزاياي مشاركت اوليا در امور مدرسه صورت پذیرد.

افزايش منابع و امكانات انجمن اوليا و مربيان براي اجراي برنامه هاي مرتبط با جذب مشاركت هاي اوليا بعمل آید.

پيشنهادات

 استفاده از مهارت ها و توانايي هاي اوليا به شکل عملی

راه اندازي نشريه يا گاهنامه ي انجمن مدرسه براي ارتباط بيشتر با اولياي دانش آموزان

 بر پايي روز مشاركت در مدرسه

 آشنا نمودن والدين با وظايف رفتاري شان براي انجام مشاركت هاي لازم در امر تعليم و تربيت فرزندانشان از طريق آموزش خانواده

 نهادينه كردن اقدامات خيرين در برنامه ريزي هاي آموزشي و پرورشي

 سازماندهي خودياري اوليا در آموزش و پرورش

آگاه نمودن والدين از چگونگي مشاركت آنان در امر آموزش و پرورش به منظور فعال نمودن مشاركت آنان

اطمينان دادن به والدين دانش آموزان مبني بر اينكه ارايه مشاركت آنها مستمر و جدي است

استفاده از مهارت ها و تخصص والدين براي انجام خدمات مورد نياز مدرسه

ايجاد آمادگي براي مشاركت فكري اوليا در زمينه رفتار مناسب و هم سو با تربیت مدرسه

تدوين قانون انجمن هاي اوليا و مربيان براي جذب مشاركت هاي اوليا و تحقق آموزش و پرورش مطلوب

آموزش همگاني در زمينه هدف هاي قانون در تمامي سطوح جامعه و تعيين نقش احاد ملت در اجراي صحيح قانون

منابع :

سایت علمی و پژوهشی آسمان

http://www.asemankafinet.ir

 


این مطلب در تاریخ: یکشنبه 26 فروردين 1397 ساعت: 18:12 منتشر شده است
برچسب ها : ,,,,,,,,,,
نظرات()

مدرسه هوشمند چیست

بازدید: 0
مدرسه هوشمند چیست

تحقیق رایگان سایت علمی و پژوهشی آسمان , تحقیقات دانش آموزی ، فرهنگیان و دانشجویان اقدام پژوهی گزارش تخصصی

مدرسه هوشمند چیست ؟

مدرسه هوشمند موسسه آموزشی است كه درجهت فرآیند یادگیری وبهبود  مدیریت به صورت سیستمی نظام یافته بازسازی شده تادانش آموزان را برای عصر اطلاعات آماده سازد.. دراین مدرسه كنترل ومدیریت آن مبتنی برفناوری رایانه وشبكه می باشد ومحتوای اكثر دروس آن الكترونیكی و سیستم ارزشیابی و نظارت آن هوشمند است. .

فلسفه   :

                1- چرا مدرسه هوشمند طراحی كنیم؟

                2- ویژگی های مدارس هوشمند چیست ؟

                3- لزوم تجدید نظر درامر آموزش وپرورش چیست ؟

                4- عوامل موفقیت درایجاد وعملیاتی كردن مدارس هوشمند چیست؟

   فلسفه سیستمی ازطریق دانش تفكرومنطق موجب گسترش بینش می شود، فلسفه سیستمی برتجدیدنظر وجهان بینی منجرمی شود كه جهت گیری آن توسعه گرایی ، روش تفكر فعال ، غیرخطی ، تركیب محور و كل گرا است .

 مدارس هوشمند رویكرد جدید آموزشی است كه با تلفیق فناوری اطلاعات و برنامه های درسی ، تغییرات اساسی درفرایند یاددهی ویادگیری را به دنبال خواهد داشت . دراین رویكرد نقش معلم به عنوان راهنما ونه انتقال دهنده  دانش ، نقش دانش آموز به عنوان عضو فعال ، خلاق ، نقاد ومشاركت جو، به جای عضوی منفعل ومصرف كننده دانش و نظام ارزشیابی به صورت فرایند محور نه نتیجه محور ، تغییرخواهد نمود.

 مدارس هوشمند از دستاوردهای مهم توسعه فناوری اطلاعات دربرنامه های آموزش و پرورش می باشد كه فوائد وآثار ونتایج آن نه تنها درمحیط آموزشی تاثیرات خود را خواهد داشت بلكه تحولی نوین همراه باتجارب واقعی محیط زندگی دانش آموزان و فردای آن ها  خواهد بود، درقرن بیست و یكم تصور آن است  كه دانش آموزان به جای كیف های مملو از كتاب های درسی حجیم ، با كامپیوترهای كیفیLaptap   سركلاس درس حاضر خواهند شد. امكان دسترسی آن ها به اطلاعات نامحدود را فراهم خواهد ساخت. امتحانات از طریق رایانه انجام خواهد شد ودانش آموزانی كه به علت بیماری نتوانند دركلاس درس حاضرشوند، قادرخواهند بود درمنزل از طریق رایانه ها درس های خود را دنبال كنند.

 درمدرسه هوشمند فلسفه آموزشی براین موضوع تاكید دارد كه هركس بیشتر توانایی دارد  می تواند بیشتر یادبگیرد و برنامه آموزشی طوری طراحی می گردد كه تمامی نیازهای متفاوت و توانایی های دانش آموزان را پوشش دهد.  تحولات  علمی درسال های اخیر به خصوص درزمینه فناوری اطلاعات لزوم تجدید نظردرامرآموزش وپرورش راصد چندان نموده است تا بتوان از این طریق همگام با تحولات علمی و اطلاعات هزاره جدید حركت نمود..

تئوری ومبانی نظری :

 توسعه وحل مشكلات سیستم ها برای طراحی  سودمند می باشد. شناخت دانش آموزان ونوجوانان كه وارد مدرسه هوشمند می شوند از لحاظ حیطه های شناختی - عاطفی و روانی حركتی ضروری است و فرایند یاددهی یادگیری به گونه ای باید طراحی شود كه رشد همه جانبه ومتعادل دانش آموزان را درنظر بگیرد. برنامه درسی باید بطور گسترده ای نیازها و استعدادهای دانش آموزان مختلف را دربرگیرد.

 براساس تحقیق ارائه شده توسط آقای دیوید پركینز(  David perkins ) از دانشگاه هاروارد كه نقش اولیه را درطراحی وتوسعه مدارس هوشمند smart schooL ایفا كرده دارای 8 اصل یاتئوری اساسی یادگیری می باشد كه عبارتنداز :

1-مدرسه به عنوان سازمان یادگیری : مدرسه نه فقط برای دانش آموزان بلكه برای معلمان مدیران وحتی اولیای دانش آموزان نیز محیط یادگیری است و سازمان یادگیری مدارس هوشمند به نحوی است كه دریك فرایند طبیعی از تعیین هدف ها ، محتوا ، ارزشیابی و نحوه نظارت برخود و خلق سیستم پویا كلیه اعضا مشاركت دارند.

  2- ارزشیابی یادگیری محور:  ارزشیابی برمحور یادگیری است  نه محصول وننتیجه كار به نحوی كه دانش آموزان ومعلمان را دریك فرایند درگیرنموده ونتیجه ارزشیابی برمحور كیفیت وكاربرد آن برروی دانش آموزان قرارمی گیرد وآزمون ها دربهترین شرایط به عنوان ابزار ارزشیابی به كاربرده می شوند.

  3- دانش زابیشی : درمدارس  هوشمند با ارائه محتوای مناسب بیش ترین تاثیر را بررشد فكری وعملی دانش آموزان می گذاردو به جای مصرف  اطلاعات ودانش توسط دانش آموزان به توانایی تولید دانایی نیزمجهزمی شوند..

  4- تاكید بردرك وشناخت اهداف : اهداف برنامه ها و فعالیت های مدارس هوشمند برای دانش آموزان قابل درك به نحوی كه خروجی های مدارس براساس اهداف از پیش تعیین شده تنظیم می گردند وبه همین منظور دانش آموزان ازمشاركت وهمراهی بیش تر ومناسب تری درامر یادگیری برخوردار خواهند بود.

  5- تاكید برهوش اكتسابی : تحقیقات ومطالعات نشان می دهد كه با آموزش روش های تفكر ، به ویژه روش های تلفیقی و روش های فعال تدریس دانش آموزان می توانند از هوش و قدرت تفكر بالاتری درامریادگیری برخوردارباشند..

   6-  تاكید برتدریس مهارت وانتقال : از دیگر اصول یادگیری درمدارس هوشمند ، استفاده ا ز فنون وروش های تدریسی است كه ضمن تقویت انگیزه آنان اوامر یادگیری شبیه سازی والگو گیری ازآن برای  آن ها فراهم گردد واین امر موجب می شود كه دانش آموزان نسبت به انتقال این مهارت به دیگران  به طور خودكار ا قدام نمایند. این نكته درفرایند یادگیری نقش بسیار مفید وموثری را ایفا می كنند.

 7- یادگیری محصول تفكراست : آماده سازی دانش آموزان برای تفكر زمینه منطقی نمودن امور را برای آن ها فراهم می نماید

 8- شمول همگانی  : از دستاوردهای تفكر خلاق ودرك عمیق ازمسائل ، آماده نمودن  دانش آموزان وحتی معلمان درحل مشكلات پیچیده وغامض آموزشی است ، درمدارس هوشمند دانش آموزان ومعلمان این علاقه را به راحتی بروز می دهند وبا تكیه برخلاقیت ونوآوری وارائه روش های جدیددرحل مشكلات اقدام می نمایند.

باعنایت به شرایط یادگیری از دیدگاه گانیه دربحث مفاهیم محسوس ، شیوه آموزش دیداری - شنیداری وارائه موضوعات درسی و مطالب علمی بوسیله فیلم - انیمیشن و.....  سریعتر یادگرفته می شود.

همچنین برونر ( broner   ) معتقداست یادگیری بطور مكانیكی انجام نمی شود بلكه فراگیر فعالانه موضوعات راتجزیه وتحلیل می كند تا بتواند مسئله ای را كشف كند ( یادگیری اكتشافی) و آزوبل AzobeL   معتقد است انسان درذهن خود از كودكی قالبی را شكل می دهد كه آنرا ساخت شناخت می نامد، هرگاه موضوعات آموزشی با ساخت شناخت فراگیر هماهنگی داشته باشد فراگیر مطلب را یادمی گیرد. این یادگیری معنی دار دربرابر یادگیری طوطی وار یا Rote قرارمی گیرد.

 یادگیری درمدارس هوشمند به شكل سنتی وخواندن طوطی وار نیست بلكه یادگیری اكتشافی - معنی دار وشناختی مطرح است .  دیدگاه برنامه درسی مبتنی برمعنی دار بودن ومسوولیت پذیری فرد درجامعه است .

متدولوژی و روش آموزش : 

روش شناسی سیستمها  در بحث كاركرد این گونه مدارس مجموعه ای از الگوها و فنون و روشها وابزارهای مورد استفاده درطراحی می باشد.

 شیوه وروش آموزشی مدارس هوشمند دیداری - شنیداری بوده و معلمین دروس مختلف آموزشی خود را به كمك رایانه توسط فیلم ، انیمیشن و.... وابزارهای چندرسانه ای ( بصری ، كلامی ، شنیداری وعملی) ارائه می نمایند تا زمینه رشد همه جانبه استعدادهای دانش آموزان را تدارك ببینند و با تلفیق، به جای استفاده  ابزاری از فناوری ا طلاعات  ویا ارائه واحد مستقل فناوری دركنار سایرواحدهای درسی ، نسبت به كارآمد واثربخش نمودن نظام آموزشی اقدام  می شود. به علاوه مدل های آموزشی مدارس هوشمند شركت فعالانه دانش آموزان را طلب می كند. دانش آموزانی می توانند ازاین رویكرد فایده ببرند كه دارای تفكر خلاق ونقادانه باشند وازسطح توانایی قابل قبولی برخوردارباشند.

 مدارس هوشمند محیط همكاری و رقابت هستند ومواد آموزشی وتمرینات جهت بسط این مهارت ها دردانش آموزان طراحی شده اند. به عبارت دیگر دراین مدارس ازروش ها اكتشافی -   حل مسإله - مشاركتی - واحد كار نیزاستفاده می شود.

رسانه ها و ابزار آموزشی:

 تركیبی از وسایل آموزشی سنتی و رسانه های مبتنی بررایانه درس افزارهای مدرسه هوشمند را تشكیل می دهند.

هرم سیستمی و تعیین پیش نیازها :

  -  فراهم ساختن منابع متناسب بانیازمعلم ودانش آموز به صورت الكترونیكی وچاپی(كتابخانه - الكترونیكی  و...........)

  - فراهم ساختن سخت افزار ونرم افزارهای موردنیازوآشنایی معلمان ودانش آموزان باآنها. ( شبكه رایانه ای)

 - استفاده ازپایگاه اطلاعاتی جامع آموزشی برای دسترسی سریع وساده دانش آموزان ومعلمان.

  -آغاز آموزش با استفاده از محتوای الكترونیكی تولید شده توسط معلم ویامحتوای استاندارد آموزشی وپرورشی .

مدل و محیط ارتباطی بین اجزاء مدرسه هوشمند ( plat form   )

 - مدیریت آموزشی - ارزیابی هوشمند- محیط های گفتگوی دانش آموزان - معلم ومدیر- ارتباط با والدین نیاز، به یك بستر نرم افزاری دارد كه به صورت مدل های مجازی به كارگرفته می شودكه به آن plat form         می گویندكه برا ی مدرسه هوشمندباتوجه به نیازهاوشكل كاربایدبه طورمستقل تعریف گردد.

ارتباطات اجتماعی :   sociaL reLation ship ))

  درمدرسه هوشمند به جهت رشد همه جانبه دانش آموزان درابعاد فكری ، عاطفی وانسانی ارتباطات اجتماعی بالایی دارند و به عنوان نیروی كارمتفكر،دارای سواد رایانه ای درهمه زمینه ها فعال و مشاركت جو می باشند. و دانش آموزان به عنوان فرددرخانواده - درمدرسه با همكلاسی های خود و مقاطع بالاتر یا پایین ترازخود ودراجتماع می توانندبه عنوان فردی مفیدودارای اطلاعات روزوسواد رایانه ای می تواند  ارتباط سالم برقرارنماید.

 نظام آموزش و پرورش مطلوب به نظامی گفته می شود كه حاصل آن افرادی است كه درسطوح مختلف هوشی ، روحی ، عاطفی و جسمی از تعادل  و اعتقاد به خداو ایثار برای خدا برخوردار باشند.

 

منابع :

سایت علمی و پژوهشی آسمان

http://www.asemankafinet.ir

 

 


این مطلب در تاریخ: یکشنبه 26 فروردين 1397 ساعت: 18:0 منتشر شده است
برچسب ها : ,,,,,,,,
نظرات()

اقدام پژوهی چیست . سایت علمی و پژوهشی اسمان

بازدید: 0
اقدام پژوهی چیست . سایت علمی و پژوهشی اسمان

سایت علمی و پژوهشی آسمان , اقدام پژوهی

شما علاوه بر مطالعه مقاله می توانید از نمونه اقدام پژوهی های آماده سایت نیز استفاده کنید

 

لیست و فهرست کلیه اقدام پژوهی ها

 


اقدام پژوهی چیست؟

اقدام پژوهی به هر فعالیتی گفته می شود که منجر به تبدیل وضع موجود به وضع مطلوب تر شود. اقدام، محور اصلی در این نوع تحقیق است. به این معنا که شخص یا اشخاص، اقدام خود را در حین کار و فعالیت خود مورد پژوهش قرار می دهند. هدف از این کار بهسازی امور و اثربخش کردن آنها است.

هدف از اقدام پژوهی مانند پژوهشهای مرسوم و دانشگاهی، پی بردن به روابط پدیده ها یا به اصطلاح متغیرها نیست، بلکه به بررسی موضوع هایی می پردازد که فرد یا افراد در محیط کار و شغل خود با آن درگیر هستند و می خواهند از راه پژوهش آن را حل کرده یا کاهش دهند. بنابر این:

تغییر در وضعیت موجود هدف عمده در این تحقیق است.

این پژوهش راه حل های مناسب برای مشکلات را جستجو می کند و پاسخی است به انتقادهایی که از کاربردی نبودن اکثر پژوهش های مرسوم به عمل می آید.

ویژگیهای اقدام پژوهی:

تفاوت اقدام پژوهی با سایر انواع پژوهش ها را می توان به صورت عمده در فرآیند عمل لحاظ کرد. به این صورت که در اقدام پژوهی، محقق قدم به قدم، ضمن ایجاد تحول در محیط کار یا منطقه تحت پوشش خود، به اطلاعات و یافته هایی دست پیدا می کند. به عبارت دیگر اقدام پژوهی در سرانجام کار خود منجر به ایجاد تغییر در وضع موجود می شود، برخی از ویژگیهای اقدام پژوهی عبارتند از:

۱)پژوهشی مشارکتی است: این نوع پژوهش مشارکتی است، زیرا فرد یا افراد اقدام پژوه با یاری همکاران و سایر پرسنل و نیز افراد جامعه یا سایر ادارات و نهادهای دولتی و غیر دولتی اقدام به پژوهش می کنند. در حالی که در پژوهش های مرسوم و دانشگاهی مسئله مورد تحقیق ضرورتاً مسئله خود محقق نیست بلکه محقق به عنوان فردی حرفه ای وارد جریان تحقیق می شود.

 

۲)   تاکید بر عمل دارد: در این پژوهش تاکید بر این است که اقدامی در محیط  کاری صورت گیرد که منجر به اصلاح و یا تغییر وضعیت شود. بنابراین مطالعه توصیفی برای تعیین علل وضع موجود، یا عوامل موثر بر آن

هیچکدام اقدام پژوهی محسوب نمی شود. زیرا نتیجه این نوع پژوهش به طور مستقیم و بلافاصله در بهبود وضعیت ارائه خدمات و اجتماع تاثیر نخواهد داشت.

۳)   خود ارزیاب است: تغییرهایی که در فرآیند پژوهش صورت می گیرد  یعنی چگونگی پیشرفت کار و حتی نتیجه تغییر و اصلاح موقتی، همواره توسط خود پژوهشگران یا افراد درگیر در پژوهش مورد ارزیابی قرار می گیرد.

۴)   مبتنی بر ارزش های درونی افراداست:  افراد درگیر در این پژوهش در برابر موضوع پژوهش نوعی احساس درونی و تعلق خاطر دارند. نوعی احساس تعهد و نیاز به تغییر و تحول در محیط کار و اجتماع  ایجاد می کند. بنابراین تا پرسنل چنین میل و احساسی نداشته باشند چندان راغب برای انجام این پژوهش نخواهند بود.

۵)   ساده است: چون هدف از این کار حل مسائل و مشکلات موجود در محیط کار می باشد بنابراین حالتی ساده دارد و بدون توجه به مراتب تحقیقاتی معمول روند ساده تری را طی میکندومحقق فردی است که می خواهد وظیفه شغلی و اجتماعی خود را به بهترین وجه انجام دهد. بعنوان نمونه کارمندی که برای بهبود وضع محیط کاری خود اقدام به بررسی و پژوهش می کند، کار او دور از پیچیدگی های اداری و سازمانی است.

 

۶)   روشی ساده است: این روش پیچیدگی های برخی روشهای تحقیق علمی را ندارد. هم چنان که می دانید در روش های تحقیق مرسوم و علمی، مراحل تحقیق ویژه ای را باید طی کرد که هر مرحله مستلزم داشتن مهارت های خاص آماری یا روش تحقیق است. مثل تعیین متغیرها، نمونه آماری، روش های تجزیه و تحلیل آماری، تعریف های عملیاتی و جز این ها. اما اقدام پژوهی در مقایسه با پژوهش های علمی، انعطاف پذیرتر است. به همین علت محقق مجبور نیست خطی مستقیم را پیش گیرد و تا آخر ادامه دهد. بلکه به تناسب پیشرفت کار و در حین کار، می تواندتجدید نظر کرده و اقدام های پیش بینی نشده ای انجام دهد.

۷)   تعمیم پذیری یافته ها ضروری نیست: گرچه در این روش نیز تلاش بر این است تا ضمن حل مسئله های گوناگون بر دانش خود و دیگران بیفزائیم، اما مانند پژوهش های  دانشگاهی تعمیم پذیر بودن یا نبودن این روش چندان مورد نظر نیست. ممکن است این روش حل مسئله در موارد مشابه دیگر صدق بکند و بهتر آن است که بتوان این نوع یافته ها را در موارد دیگر نیز به کار گرفت، اما چندان دغدغه کاربرد در همه موارد را نخواهیم داشت.آنچه مهمتر است ادامه اقدام موفق در زمان های بعد از اتمام آن و یا تعمیم زمانی آن می باشد.

۸)   نگاهی از درون است: اقدام پژوه از درون محیط کاری و اداری خود به مسائل می نگرد و هدفش حل مسائل درونی و فعلی است. در حالی که در پژوهش های دانشگاهی نگاه از بیرون به درون است. بنابراین در چنین تحقیقاتی منظور از محقق کسی است که تحقیق می کند، اعم از اینکه در امر تحقیقات علمی متخصص باشد یا نباشد.

اهمیت و ضرورت اقدام پژوهی:

۱)     یکی از راههای مناسب برای حل مسئله است.

۲)     پژوهش حین انجام کارهای اداری است.

۳)     به راه های نو و خلاقانه منجر می شود.

۴)     باعث اصلاح وضع نامطلوب می شود.

۵)     فرهنگ پژوهش عمومی می شود.

۶)     باعث رشد و بالندگی عمومی می شود.

۷)     راه حل های تئوری جای خود را به راه حل های عملی و منطقی می دهد.

ویژگی اقدام پژوه:

۱)اقدام پژوه یک فرد مسئولیت پذیر است که برای  رضایت خداوند و آرامش روحی خودش اقدام به کار مثبت می کند.

۲)از بهبود وضع  محیط کاری خود احساس لذت و رضایت نموده و وقتی گزارش کار پژوهشی خود را ارائه می کند از آن به عنوان یک اثر ارزشمند دفاع می نماید.

۳)کسانی که در محیط کار و اجتماع خود دست به پژوهش می زنند، به ابعاد مختلف و ظرایف اطراف خود توجه بیشتری نموده و عمیق تر، با فکر و اندیشه و تعقل بیشتر دست به تلاش و فعالیت می زنند، با مسئله برخورد کرده و در حل آن می کوشند. حل مسائل پیرامون زندگی موجب افزایش اطلاعات و توانمندی های افراد جامعه می شود. به ویژه که اقدام پژوه، با تعامل فکری با دوستان یا همکاران، محیط صمیمی و مشارکتی برای تحقق اهداف خود پدید می آورد، از تجارب، معلومات و همکاری های افراد مختلف بهره مند می شود و این امر به بالندگی شخصیت او منجر می شود.

۴)کسانی که به اقدام پژوهی می پردازند معمولا افراد خلاق و مبتکری هستند. همچنین از سوی دیگر با اقدام پژوهی خلاقیت فرد شکوفا می شود.

۵)اقدام پژوه فردی نوگراست و بدنبال تغییر و تحول پیرامون خود می باشد.

۶)توانمندی و اعتماد به نفس فرد بیشتر می شود زیرا به دلیل درگیری ذهنی و فکری با جوانب مختلف موضوع، توانمندی افراد اقدام پژوه در کنترل وقایع پیرامونشان افزایش می یابد. تجارب آنان با اندیشه، تعقل، تدبیر و تفکر همراه می شود و چنین کسانی زندگی خود را با علم و پژوهش همراه کرده و به ارتقای کیفی شرایط موجود می پردازند.

۷)اقدام پژوهی می تواند باعث شود افراد انتقاد پذیر، مشارکت جو، شجاع، با اعتماد به نفس، ایثارگر و از خودگذشته، دلسوز و مهربان و با گذشت و شوند.

تفاوت اقدام پژوهی Action Research با پژوهش دانشگاهی Academic Research  و اشتراک آنها

الف: تفاوتها

۱٫      موضوع پژوهش دانشگاهی نسبت به موضوع اقدام پژوهی کلی تر است.

۲٫      اقدام پژوهی در کوتاه ترین زمان نتیجه می دهد

۳٫   مراحل عمل پژوهش دانشگاهی خطی است. یعنی اثر A به روی B سنجیده می شود. ولی اقدام پژوهی فرایندی است، یعنی دورانی است.

۴٫   پژوهش دانشگاهی به پژوهشگر متخصص نیاز دارد ولی اقدام پژوهی به وسیله فردی نیمه متخصص نیز امکانپذیر است.

 

۵٫      اقدام پژوهی کاربردی است. اما پژوهش دانشگاهی ممکن است کاربردی باشد و یا بنیادی

۶٫   اقدام پژوهی در پی تعمیم یافته های خود نیست. اما در پژوهش دانشگاهی، تعمیم یکی از دغدغه های اساسی پژوهشگر است.

۷٫   اقدام پژوهی، پژوهشی شخصی است، یعنی محور اساسی مسئله من است. مثال: چه مشکلی برای من بوجود آمده و باید حل کنم .

ب: تشابه ها

۱)     هر دو نظام مند بوده.

۲)     هر دو احتیاج به اطلاعات دقیق و جدید دارد.

۳)      هر دو به صورت نظام مند کنترل می شود.

۴)     هر دو دانشی تولید و موجب بهسازی امور می شوند.

۵)     هر دو احتیاج به ابزار سازی برای جمع آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل درست اطلاعات دارند.

مراحل اقدام پژوهی:

پژوهش به عنوان جست و جوی نظام مند برای کشف مجهول یا حل مسئله، نیازمند طی مراحلی است که یکی از مهمترین این مراحل طراحی مطالعه و پیش بینی مراحل مختلف تحقیق می باشد. با توجه به نوع و هدف پژوهش، نیز علاقه ها و سلیقه های پژوهشگر، مراحل پژوهش در عین تبعیت از منطق علمی و عقلی، می تواند صورت های متفاوتی پیدا کند. برای نمونه در مقایسه با پژوهش های رسمی و دانشگاهی که معمولاً خطی و تا حدودی تمام مراحل از پیش تعیین شده است، مراحل اقدام پژوهی در عین پیروی از مراحل خاص دارای انعطاف بیشتری است. اقدام پژوهی به طور ساده دارای سه مرحله عمده است: تشخیص، تغییر و ارزیابی. به این معنا که اقدام پژوه مسئله ای را تشخیص می دهد، تلاش می کند وضع نامطلوب را تغییر دهد و این تغییر را ارزیابی علمی کند. اگر پاسخ مثبت بود کار را ادامه می دهد در غیر این صورت به راه های دیگری می اندیشد. بنابر این مراحل اقدام پژوهی مراحل کاملاً خطی یا پلکانی نیست، بلکه محقق در هر زمان صلاح بداند به تغییر راه حل و اجرای مجدد عملیات می پردازد. لذا اقدام پژوه مانند یک معمار باید ابتدا به طراحی این نقشه بپردازد که به آن “پیشنهاد اقدام پژوهی” می گویند.

 

این مراحل به طور خلاصه شامل موارد ذیل می باشد:

۱٫            اتخاب و بیان مساله

۲٫            گردآوری اطلاعات پیرامون مسئله

۳٫             مطالعه و تفکر پیرامون راه های حل یا کاهش مساله

۴٫             جمع آوری اطلاعات )شواهد ۱) قبل از مداخله

۵٫             اجرای راه حل

۶٫             مشاهده عمل و جمع آوری اطلاعات )شواهد ۲)  بعداز مداخله

۷٫             بحث و نتیجه گیری و دادن گزارش نهایی

Ø    مرحله اول :  انتخاب موضوع و عنوان اقدام پژوهی

۱)مشخص کردن موضوع و عنوان پژوهش

نخستین گام در هر اقدام پژوهی، تعیین موضوع یا زمینه تحقیق می باشد. لازم است پژوهشگر مشخص کند که: آیا موضوع مورد توجه وی با مشکلات موجود در زتدگی و محیط پیرامونش ارتباط دارد؟ آیا موضوع قابل بررسی و تحقیق است؟ برخی مواقع پژوهنده موضوعی را انتخاب می کند که به علل گوناگون از جمله وسیع بودن موضوع یا ارتباط آن با عوامل مختلف اجتماعی، امکان پژوهش در مورد آن بعید به نظر میرسد مثلاً حل مشکل بیکاری و فقردر جامعه.

انتخاب عنوان گام مهمی است، اما نباید زیاد نگران بود زیرا در هر مرحله از کار می توانید حتی موضوع و محور اصلی پژوهش خود را تغییر دهید. موضوع شما نمی تواند بررسی وضعیت و یا بررسی ارتباط و یا بررسی علل یک مشکل باشد. به عنوان یک اقدام پژوه موضوع شما باید بدنبال بهبود و یا اصلاح وضعیت باشد.

 

بنابراین  موضوع پژوهش باید:

الف)مورد علاقه شما باشد.

ب)پژوهش پذیر باشد: مثلاً بهبود وضعیت اقتصادی، رفع بیکاری مشکلات گسترده ای هستند که برای حل آنها تلاشی ملی مورد نیاز است.

ج)دارای اهمیت باشد: موضوعی دارای اهمیت است که مرتبط با شغل شما و نتیجه آن برای دیگران هم شایان توجه و تامل باشد.

د)در توان پژوهشگر باشد: باید توانایی علمی، امکانات و شرایط لازم برای اجرای پژوهش را داشته باشید.

ه)منابع اطلاعاتی کافی در اختیار داشته باشید.

و)موضوع باید مطلبی باشد که واقعاً پاسخ آن از پیش معلوم نباشد و دیگران نیز در این باره کاری نکرده باشند. از کارهای تکراری، تقلیدی و کم ارزش دوری کنید.

عنوان تحقیق چگونه باشد؟

الف) عنوان تحقیق باید مسئله اصلی پژوهش را در برگیرد. مثلاً اگر موضوع مورد علاقه ما ازدحام بیمار، نارضایتی مراجعه کنندگان و یا پایین بودن پوشش تنظیم خانواده، و است در عنوان نیز آورده شود.

ب) عنوان باید روشن و رسا باشد.

ج) محدود به محل کار و منطقه تحت پوشش باشد. هر کدام از پرسنل در محدوده کاری خود می تواند دست به تحقیق بزند.

د) باید تغییر وضع موجود در جهت بهبودی و ارتقاء را نشان بدهد.

مسئله )مشکل) تحقیق می تواند شامل موارد زیر باشد:

۱)     نابسامانی  وضعیت جمع آوری و دفع زباله های بیمارستانی در ….

۲)     عدم استقبال زنان از وسائل پیشگیری از بارداری در مرکز بهداشتی درمانی….

 

۳)     ازدحام بیماران در پذیرش بیمارستان …..

 

۴)      وضعیت نابسامان توزیع دارو در یک بخش بیمارستانی

که مسئله مورد تحقیق می باشند اما هیچ تغییری را نشان نمی دهد. که برای تبدیل آن به موضوع تحقیق و یا عنوان اقدام پژوهشی بایست به شکل زبر ارائه شود:

۱)     بهبود وضعیت جمع آوری و دفع زباله های بیمارستانی در …..

 

۲)      افزایش درصد استفاده کنندگان از وسائل پیشگیری از بارداری در مرکز بهداشتی درمانی …..

 

۳)      کاهش ازدحام بیماران در پذیرش بیمارستان ….

 

۴)      ساماندهی وضعیت توزیع دارو در بخش  …..

 

نشان دهنده تغییر در جهت بهبود و ارتقاء می باشد.

 

واژه هایی همچون: تقویت، افزایش، کاهش، تغییر، اصلاح، ایجاد، حل، رفع، تبدیل، بهبود، توسعه و دلالت بر تبدیل وضع موجود به وضع مطلوب دارد و بهتر است عناوین اقدام پژوهی با اینگونه کلمات و اصطلاحات آغاز شود.

 

۲)بیان مسئله تحقیق:

 

الف) تعریف موضوع:

 

در این قسمت توضیحات کلی و شرح ابعاد موضوع اقدام پژوهی و ارتباط آن با کار محقق ارائه می شود. به عنوان مثال در مورد موضوع ازدحام بیماران در پإیرش بیمارستان بایستی برای رفع ابهامات و اصطلاحاتی که در این موضوع ذکر شده و نیز ارتباط بین آنها توضیحاتی قید گردد. در این مورد “پذیرش بیمارستان” به عنوان یک اصطلاح باید در ابتدای بیان مسئله بطور کامل توضیح داده شود.

 

مثلاً

 

پذیرش بیمارستان یکی از واحدهای بسیار مهم بیمارستان و یکی از اولین سطوح تماس بیمار با بیمارستان می باشد، که از جهات مختلف از جمله امور مالی بیمارستان، تاثیر نحوه برخورد و ارائه خدمات پذیرش در رضایتمندی مراجعین، وضعیت روحی مراجعین خصوصاً در زمان اورژانسها و از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد. وجود نظم و قانونمندی و ارائه خدمات مناسب به ارباب رجوع از جمله وظایف مسلمم این واحد می باشد. وظیفه این واحد تشکیل پرونده بستری دائم برای بیماری می باشد که پس از معرفی و دستور پزشک واحد و اخذ تعرفه و تشکیل پرونده بیمار را به بخش مورد نظر ارجاع می دهد.”

 

ب) چگونگی تشخیص مسئله )مشکل) و یا نحوه مواجهه با آن:

 

مسئله )مشکل)، هسته اصلی کار اقدام پژوهی است و همه فعالیت های اقدام پژوه حول محور مسئله می چرخد لذا لارم است چگونگی تشخیص مسئله یا مواجهه با آن در گزارش شرح داده شود.

 

نشخیص و یا مواجهه به مسئله عبارت است از اینکه محقق یا محققان متوجه وجود مشکلی بشوند که آنها را در کار خود از رسیدن به وضع مطلوب باز می دارد. بسیاری از افراد هستند که توجهی به وقایع اطراف خود ندارند و ممکن است با یک ضعف یا گره کاری ده ها بار برخورد کرده باشند اما توجهشان جلب نشود. مشکل، نقص، ضعف یا گره کاری تا توجه محقق را جلب نکند، مسئله محسوب نمی شود.

 

موارد تشخیص و مواجهه با مسئله می تواند شامل موارد ذیر باشد:

 

ü    اقدام پژوه بطور ناگهانی با مسئله برخورد می کند.

 

ü    اقدام پژوه مدتها با مسئله برخورد داشته اما ناگهان به فکر چاره می افتد.

 

ü    مشکلی که پیش زمینه آن را دیگران به اقدام پژوه گزارش می نمایند، شامل گزارش نظارت سطوح بالاتر

 

ü  مشکل و مسئله ای که پیش زمینه آن را خود اقدام پژوه بدست می آورد. مثلاً در مورد وضعیت نابسامان توزیع دارو در یک بخش می تواند نتیجه تجربه اقدام پژوه در آن بخش باشد

 

ج) توصیف دقیقی از وضعیت موجود در رابطه مسئله )مشکل):

 

در این مرحله محقق تلاش می کند تا وضعیت موجود را به روشنی توضیح داده به گونه ای که خواننده بتواند از وضعیت مورد نظر تصویر واقعی و بدون ابهام و پرسشی به دست آورد. در این قسمت همه ابعاد، زوایا، کمبودها، ضعف ها، کاستی ها، نقص ها، به ویژه مواردی که بناست تغییر یابد، مورد بررسی و بحث قرار داده می شود. وضعیت موجود گاه ممکن است نسبت به شرایط استاندارد نامطلوب باشد و گاهی ممکن است وضع موجود مشابه سایرین است اما اقدام پژوه قصد دارد وضع را بهتر از آنچه هست نماید.

 

مثال مربوط به ازدحام پذیرش بیمارستان:

 

بیمارستان “الف” دارای ۱۰۰تخت بستری می باشد که همه روزه بطور متوسط ۴۰نفر جهت پذیرش در بخشهای مختلف بیمارستان به این واحد مراجعه می نمایند. در این واحد در هر شیفت یک نفر مشغول به کار می باشد. این وحد در کنار ورودی درب اورژانس بیمارستان واقع شده که فضای کمی به محل انتظار آن اختصاص یافته است و عموماً در ساعتهای فعال کلنیکهای بیمارستان مراجعین اورژانس و همچنین بیماران نیازمند بستری دائم در ورودی این محل موجب ازدحام می شود.

 

هر روز صبح ما شاهد برخوردهای مردم با یکدیگر و با مسئولین پذیرش ابراز نارضایتی آنان از نحوه ارائه خدمات هستیم. با توجه به نزدیک بودن ورودیهای اورژانس و پذیرش به یکدیگر در اکثر اوقات در انتقال بیمار از آمبولانس به اورژانس به دلیل اردحام اختلال ایجاد شده و حتی رفت و آمد عادی را تحت الشعاع قرار می دهد.

 

گاهاً شکایات مردمی از ازدحام افراد و مشکلات ناشی از آن به مسئولین بیمارستان نیز منعکس می گردد که می تواند وجهه بیمارستان را در منظر عمومی را خدشه دار سازد.

 

از دلایل وجود این اردحام می توان به کمبود پرسنل، محل نامناسب واحد پذیرش، همزمانی ارائه خدمات بستری و سرپایی در بعضی از ساعات روز، طولانی شدن دریافت تعرفه توسط بانک، کمبود مهارت پرسنل واحد در تکمیل سریع پرونده ها و ارجاع آن، توقعات نامناسب مراجعین از مسئولین واحد پذیرش جهت کاهش تعرفه ها و اتلاف وقت در این مورد، اطلاع رسانی نامناسب بخشها در رابطه با تختهای خالی به واحد پذیرش، مهارت ناکافی پرسنل در استفاده از سیستم های رایانه ای، عدم آشنایی مسئول واحد پذیرش با چگونگی استفاده از سیستم HIS بیمارستان و گاهاً نداشتن تخت خالی در زمان مراجعه واصرار مراجعین به بستری و می باشد. “

 

د) اهمیت و ضرورت تحقیق:

 

با ارائه برخی از آمارها و شاخص ها، مدارک و شواهد وضعیت مشکل باید به گونه ای ارائه شود تا خواننده بتواند ضرورت موضوع را مانند محقق درک کند و آن را مهم تلقی نماید. آنچه را که فرد مشاهده می کند باید به گونه ای ارائه کند تا خواننده بتواند تصویر واقعی و بدون ابهام و پرسش بدست آورد. با ارائه مطالب کامل، ارتباط فکری و کلامی با خواننده برقرار و همچنین مشخص می شود که محقق به موضوع تحقیق احاطه کافی دارد. محقق باید مشخص نماید که اگر این اقدام را صورت ندهد چه زیان هایی خواهد داشت و اگر به آن بپردازد، چه منافعی در بر خواهد داشت.

 

مثال:

 

این مسئله برای من اهمیت بسزایی دارد زیرا نبودن نظم در واحد پذیرش و ارائه ننمودن خدمات به موقع و مناسب به مراجعین علاوه بر آشفتگی روحی بیمار و همراهان وی برای کارمندان پذیرش نیز اثرات منفی بدنبال خواهد داشت. این موضوع باعث می شود که پرسنل پذیرش نتوانند با فراغ بال پذیرش را انجام داد، و به دلیل عجله در کار تکمیل پرونده و پاسخگویی به تعداد بیشتری از مراجعین در زمان کمتر، خطاهای ثبت داده ها و نیز اخذ تعرفه ها صورت گیرد که تبعات مختلفی را به دنبال دارد. از طرفی مشتریان بیمارستان که در بدو ورود و پذیرش در بیمارستان با تجربه نامناسبی روبرو شده اند قطعاً در شاخص رضایتمندی بیمارستان تاثیر منفی خواهد داشت.”

 

ه) انگیزه محقق از تحقیق:

 

در اقدام پژوهی موضوع کاملاً با کار فرد ارتباط دارد و محقق باید مشخص نماید که به چه انگیزه ای اقدام به پژوهش می نماید. احساس تعهد شغلی، تعهد الهی، وطن دوستی، تعصب، وجدان، ترحم، قصد خدمت به فرد، جامعه و بشریت یا . کدامیک باعث شروع تحقیق شده است. تحقیقی که از انگیزه بالاتر برخوردار است، اعتبار بالاتری دارد.

 

مثال:

 

با عنابت به اهمیت و رسیدگی به موقع و سریع به بیماران و نیز کاهش تعارضات روحی در بدو ورود به بیمارستان تعهد و دلسوزی و تکریم ارباب رجوع از انگیزه هایی بوده که باعث شد این موضوع برای اقدام پژوهی انتخاب شود.”

 

و) هدف از تحقیق:

 

هدف محقق می تواند کوتاه مدت و یا بلند مدت باشد. مثلاً در یک تحقیقی با عنوان “افزایش درصد استفاده از لوله بستن در مرکز بهداشتی درمانی ” هدف کوتاه مدت محقق می تواند افزایش آمار افراد استفاده کننده از این روش در مدت زمان مورد نظر، هدف بلند مدت کاهش رشد جمعیت و داشتن زندگی سالم تر برای مردم منطقه باشد.

 

حتی تلاش برای حل مشکل می تواند هدف کوتاه مدت محقق و رشد و شکوفایی کشور و خشنودی خداوند و رضایت مردم به عنوان اهداف بلند مدت باشند.

 

مثال:

 

هدف کوتاه مدت ما از این اقدام، کاهش ازدحام بیماران در واحد پذیرش و هدف نهایی یا )بلند مدت) ما بالا بردن کیفیت ارائه خدمات و افزایش رضایتمندی مراجعین می باشد.”

 

Ø    مرحله دوم ) گردآوری اطلاعات پیرامون مساله ) قبل از مداخله)

 

منظور از اطلاعات و مدارک در این مرحله )قبل از مداخله)  مدارک یا شواهدی است که نشان می دهد وضع موجود )وضع نامطلوب) چگونه است و وقتی با اطلاعات و مدارک بعد از مداخله )پس از اقدام برای تغییر) مقایسه شود نشان می دهد که چقدر اقدام ما موفق بوده است. از سوی دیگر هر چه اطلاعات کامل تر و دقیق تری جمع آوری نماییم راه حل مناسبتری نیز برای حل آن خواهیم یافت. از همه مهمتر آنکه اعتبار یافته های ما و نیز تغییراتی که پیشنهاد می کنیم به دقت و صحت نوع اطلاعاتی که انتخاب کرده ایم بستگی دارد.

 

برا ی گردآوری اطلاعات لازم است موارد ذیل کاملاً رعایت شود:

 

۱)  قبل از شروع جمع آوری مدارک و شواهد درباره نوع منابع اطلاعاتی، افرادی که باید به آنها مراجعه کنید، نوع ابزار، روشهای ثبت اطلاعات و بایگانی آنها، روش فیش برداری، احتمالاً کدگذاری اطلاعات تصمیم بگیرید و آنها را لیست کنید.

 

۲)    مهمترین نکته آن است که اطلاعاتی جمع آوری شود که بتواند تغییر ایجاد شده را مشخص نماید.

 

۳)  اطلاعات را با طبقه بندی خاص نگه دارید تا رجوع به آن ها آسان شود. برای هر کدام می توانید پوشه یا جعبه ای تعیین نمایید.

 

۴)  سعی کنید در زمینه هایی که مربوط به پژوهش شما نیست اطلاعات جمع آوری نکنید. اطلاعات بی ربط ارزشی برای کار شما نخواهد داشت.

 

۵)  اطلاعات جمع آوری شده را به کمک همکاران و آگاهان در زمینه مورد تحقیق نقد و بررسی کنید.

 

۶)  تا پایان تحقیق، داده ای را بیرون نریزید. حتی پس از آن هم اطلاعات را به صورت طبقه بندی شده نگه دارید.

 

۷)اگر از رایانه استفاده می کنید، سعی کنید از نرم افزارهایی استفاده کنید که مراجعه به اطلاعات آسان و بدون مشکل باشد.

 

۸)مسائل اخلاقی و روابط انسانی را در گردآوری اطلاعات در نظر داشته باشید. مثلاً اجازه گرفتن یا صحبت قبلی با افراد و آگاه ساختن آنان از هدف خود.

 

۹)سعی کنید به کمک دیگر آگاهان از داده های جمع آوری شده، شواهد منطقی و قابل قبول تدوین و فراهم کنید. می توانید در این مرحله معیارها و یا شاخص هایی برای داوری درست کنید.

 

پس از این که به کمک داده ها تصویر روشن و گویایی از وضعیت موجود دادید، لازم است این داده ها را تجزیه و تفسیر کنید تا زمینه وامکان راه حل ها و اقدام های مناسب فراهم شود.

 

پس از این تجزیه و تحلیل است که می توانیم به درست و نادرست بودن یک راه بیندیشیم و طرح موقت برای اصلاح عرضه کنیم. یعنی از این طریق می توانیم چارچوبی تهیه و بر این اساس برای حل مشکل اقدام های مناسبی پیشنهاد کنیم.

 

باید دقت کنیم که ریشه بسیاری از مشکلات در جاهای دیگر است و عوامل گوناگون در به وجود آمدن آن موثر بوده است، که توجه به آن از انتخاب راه حل های سطحی که پاسخگوی مشکل نخواهد بود، جلوگیری می کند. مشکلاتی مثل مصرف مواد مخدر، فرار از مدرسه، جنایت و بزهکاری جوانان، فساد اجتماعی، فقر فرهنگی و از جمله این موضوعات است.

 

برای گردآوری اطلاعات روشهای زیر وجود دارد:

 

الف) مشاهده: مشاهده عملی است که در آن محقق برای کشف علل بعضی از امور از قوه دید خود استفاده می کند. در مشاهده، حواس پنجگانه با هم و به کمک هم عمل می کنند. این گونه مشاهدات باید هدفمند انجام شود. می توان با کمک تهیه عکس، فیلم و یا یادداشت های مناسب از اوضاع نسبت به ثبت مشاهدات اقدام نمود.

 

ب) مصاحبه: مصاحبه عملی است که در آن محقق، برای استفاده از نظرات دیگران و کشف بعضی امور، از گفت و گو استفاده می کند. این گفت و گو، باید با تدبیر، فکر، تعمق، و دقت خاصی از ابتدا طراحی شود تا بتواند با کمترین زمان و با کمترین جملات، بازدهی لازم و کافی داشته باشد. مصاحبه ها باید هدفدار بوده و نتایج آن برای استفاده بعدی ثبت شود.

 

ج) پرسشنامه: پرسشنامه شامل سوالات کتبی است که محقق، برای یافتن راه حل مساله از آن استفاده می کند. پرسشنامه می تواند شامل پاسخ باز یا پاسخ بسته باشد.

 

در پرسشنامه باز، سوال نوشته شده و محل آن باز و خالی است و پاسخ گو مجاز است هر مقدار یا هرگونه پاسخ دهد. اما در پرسشنامه بسته، پاسخ ها داده شده و پاسخ گو از بین چند مورد پاسخ داده شده، یک یا چند مورد را علامت می زند.

 

سوالات باید به گونه ای طراحی شود که با پرسیدن آنها قبل و بعد از اقدام بتوان نتیجه آن را در تغییر وضعیت موجود و تبدیل آن به وضع مطلوب مشخص نمود.

 

د) مدارک و اسناد: آمارها، مدارک و اسنادی از قبیل پرونده ها، عکس های قدیمی، نوارهای صوتی و تصویری، نمودارها، یادداشت ها، شاخص ها و همه و همه می توانند منبع جمع آوری اطلاعات باشند.

 

Ø   مرحله سوم:  مطالعه و تفکر پیرامون حل یا کاهش مساله

 

راه حل، مهم ترین بخش یک اقدام پژوهی است. همه تلاش ها و زحمات اقدام پژوه، بستگی به اعمال یک راه حل موثر دارد. اگر راه حل مناسبی برای مساله ای ابداع یا پیدا نشود، اقدام پژوهی نتیجه نخواهد داد. وجه تمایز اقدام پژوهی با سایر انواع پژوهش ها، در اجرای راه حل به منظور ایجاد تغییر در وضع موجود است.

 

اگر اطلاعات به صورت منطقی، دقیق و متناسب با اهداف تحقیق جمع آوری شده باشد، می توان از آن راه حل هایی برای مساله استخراج کرد. اگر جمع آوری اطلاعات، به پیش بینی راه حل منجر نشود، باید همچنان ادامه یابد. راه حل هایی که انتخاب می شوند باید به گونه ای باشد که محقق احتمال نزدیک به یقین بدهد که این راه حل ها برای حل مساله کافی است. اگر چنین احتمالی را ندهد، باید همچنان به جمع آوری اطلاعات ادامه دهد. عموماً راه حل های ابتکاری، نتیجه دقت نظر و ذکاوت محقق می باشد.

 

محقق پس از بررسی و تجزیه و تحلیل و تفسیر اطلاعات، فهرستی از راه حل ها تنظیم و آنها را در بخش پایانی گردآوری اطلاعات، گزارش می کند. راه حلی که منجر به تغییر در وضع موجود شده است، نسخه گرانبهایی است که حاصل تجارب، مطالعات، دقت نظر و مهارت کاری اقدام پژوهان می باشد.

 

انتخاب راه حل: مرحله انتخاب راه حل، بخشی از اقدام پژوهی است که در آن محقق از بین راه حل هایی که فهرست کرده است، بعضی را باید با دلایل و توجیه کافی انتخاب و بعضی را کنار بگذارد. به عنوان مثال ممکن است اقدام پژوه برای حل یک معضل کاری، پیشنهاد دهد که بعضی قوانین اصلاح شود و نظر وی نیز درست باشد، اما چون تغییر در قوانین در حیطه عملکرد وی نمی باشد آن را کنار می گذارد.

 

در گزارش اقدام پژوهی لازم است دلایل اثربخشی این عمل را به استناد منابعی که در جمع آوری اطلاعات مورد استفاده قرار گرفته و یا استدلال هایی که محقق دارد، در گزارش خود بیاورد، تا محققان دیگری که در آینده، این گزارش را مطالعه می کنند دلایل کافی برای تکرار آنها در اختیار داشته باشند و یا لااقل با خواندن علت های نوشته شده، بتوانند به نقد و بررسی آن بپردازند.

 

برای انتخاب راه حل مناسب به نکات ذیل توجه نمایید:

 

۱)      همیشه در نظر داشته باشید که در مورد راه حل انتخابی اطلاعات کافی جمع آوری نمایید.

 

۲)      در انتخاب راه جدید شتاب و عجله به خرج ندهید، خردورزی و اندیشیدن مداوم شرط منطقی بودن است.

 

۳)   به خاطر داشته باشید که شما مسئول چگونگی اجرا و نتیجه گیری از این پژوهش هستید، پس باید آخرین تصمیم گیرنده هم شما باشید. به سخن دیگر راه انتخاب شده راه شماست نه دیگران.

 

۴)   فکر نکنید چون درباره موضوع به اندازه کافی اندیشیده و بررسی کرده اید و احتمالاً اطلاعات کافی هم جمع آوری کرده اید پس باید نتیجه این اقدام پژوهی شما مثبت باشد. در اقدام پژوهی شکست مفهوم ندارد. اما ممکن است راه حل شما توفیق آمیز نباشد،  اگر راه انتخابی تان توفیق آمیز نبود، تلاش کنید راه های دیگری را بیازمایید تا سرانجام به نتیجه برسید. در اقدام پژوهی، هدف به نتیجه رسیدن و تغییر و اصلاح وضع موجود است. باید از اشتباه های خود درس بگیریم.

 

۵)   دانشی که شما از راه اقدام پژوهی معرفی می کنید ممکن است برای دیگران مفید باشد، پس تلاش شما به زحمت اش می ارزد زیرا باعث افزایش دانش دیگران شده است.

 

۶)   هر چه اطلاعات جمع آوری شده درباره راه جدید بیشتر و منطقی تر باشد، امکان توفیق تان بیشتر خواهد بود. داده ها به ما می گویند آیا این راه جدید شدنی است یا نه؟ آیا دیگران نیز در این باره کار کرده اند یا نه؟ چه بخش هایی از این کار می تواند مشکل زا یا مفید باشد؟ به همین علت تاکید می کنیم پیش از انتخاب راه جدید و اقدام به آن به اندازه کافی مطالعه و مشورت کرده و داده های مناسب جمع آوری کنید.

 

۷)   همیشه منتظر اتفاق های پیش بینی نشده باشید. اقدام پژوهی همیشه همراه با رخدادهای پیش بینی نشده است. بنابراین پژوهشگر در یک خط مستقیم و پلکانی حرکت نمی کند، بلکه همواره «نگاه می کند»، «می اندیشد»، «عمل می کند» و این مراحل را پی در پی تکرار می کند. پس ممکن است در عمل با رخدادهایی مواجه شود که از قبل پیش بینی نشده باشد. اگر پس از آن تلاش کنید که این مشکل را حل کنید ولی باز مشکل به جای خود باقی ماند، به راه های دیگر می اندیشید و آن راه را عمل می کنید.

 

۸)   پس از انتخاب راه جدید طرحی برای آن تدوین کنید و چگونگی اجرای راه جدید را به تصویر بکشید. چه فعالیتهایی؟ توسط چه کسی؟ چه زمانی؟ با چه وسایلی؟ چگونه؟ از جمله پرسش هایی است که در برنامه ریزی باید به آن پاسخ دهید.

 

۹)      بررسی کنید تا مطمئن شوید که راه جدید در ارتباط با همکاران و محیط کار شما مشکلی پیش نخواهد آورد.

 

۱۰)      نظر همکاران تان را درباره چگونگی اجرای انتخاب جدیدتان جویا شوید.

 

۱۱)      همیشه به اقدام هایی فکر کنید که امکان آن وجود دارد. هر راه حلی نمی تواند، هر چند به ظاهر خوب و مناسب، عملی باشد. در اقدام پژوهی به راه حل هایی می اندیشیم که عملی باشد.

 

Ø   مرحله چهارم :  اجرای راه حل

 

پس از این که راه جدید یا تغییر مورد نظر کاملاً طراحی و آماده شد آن را به اجرا می گذاریم. در این مرحله تلاش می کنیم مطابق با ویژگی های تدوین شده و پیش بینی های قبلی کار را پیش ببریم. در حین اجرا نیز مشاهده، اندیشه و عمل سه رکن اساسی خواهد بود. یعنی از همان آغاز بر چگونگی پیشرفت کار، به طور روزانه نظارت و دقت داشته باشیم. این کار سبب می شود ضمن مراعات پیش بینی های انجام گرفته در صورت لزوم، تغییرهای لازم را در عمل به وجود آوریم.

 

توصیه ها:

 

۱)     سعی کنید مشاهده و نظارت تان آگاهانه و بر اساس اصول منظم و هدف مند باشد. پیشرفت کار و کاستی های احتمالی را یادداشت کنید. این یادداشت ها را بعداً می توانید با همکارانتان در میان بگذارید.

 

۲)     به صورت فرآیندی و مداوم از کارها ارزیابی به عمل آورید. این ارزیابی ها بعداً می تواند به عنوان ملاک و معیاری برای ارزیابی نهایی مورد استفاده قرار گیرد. می توانید از یک چک لیست در این مرحله استفاده کنید.

 

۳)     چگونگی پیشرفت کار را با گروه پژوهش، همکاران و سایر افراد منتقد در میان بگذارید. در صورت لزوم و ضرورت، نظر آنها را به اجرا بگذارید.

 

۴)          در صورت لزوم تغییرات لازم را در طرح پیش بینی شده اعمال کنید و کار را ادامه دهید تا به پایان آن برسد.

 

۵)          از تک محوری بپرهیزید و هر لحظه آمادگی داشته باشید تا از راه های ابراز شده توسط دیگران به گرمی استقبال کنید و در صورت لزوم آنها را به کار ببندید.

 

۶)     نباید در شما کوچکترین اثری از خودبینی و غرور و احساس برتری از دیگران به وجود آید چون موجب بدبینی و عدم همکاری دیگران با شما می شود.

 

۷)     هرگز همه چیز را تضمین شده تلقی نکنید. گاه گاهی به افراد مشارکت کننده مراجعه کنید و اگر سوءتفاهمی را احساس کردید تلاش کنید آن را برطرف کنید.

 

Ø   مرحله پنجم : مشاهده عمل و گردآوری اطلاعات پیرامون مساله )بعداز مداخله)

 

برای اینکه درباره نتیجه اقدام تان داوری کنید نیاز به شواهد دارید. این شواهد باید مبتنی بر اطلاعات منظم و منطقی باشد. در این مرحله نیز مثل مرحله قبلی گردآوری اطلاعات لازم است. لذا باید روش های گردآوری اطلاعات و ابزار آن را مشخص کنید. این روش ها و ابزار می تواند مثل مرحله پیشین یا متفاوت با آن باشد. باید مشخص کنید در این مرحله به چه نوع داده هایی نیاز دارید. این داده ها و شواهد باید معیارها و شاخص هایی باشند بر این ادعا که در کار شما اصلاح بوجود آمده است. این شواهد باید مورد تائید افراد صاحب نظر و همکاران منتقد شما باشد.

 

لذا لازم است پس از اجرای طرح و حتی حین اجرای آن، اسناد و مدارکی جمع آوری کنید تا بدان وسیله بتوانید ادعای خود را ثابت کنید. این اسناد لازم نیست همیشه کمی و یا به عدد و رقم باشد. اظهارات همکاران، مراجعین، مردم، و یا یک نوشته، عکس و فیلم پیش و پس از اقدام، دیگران را قانع کند که اصلاح و تغییر مطلوب صورت گرفته است.

 

در این مرحله باید از خود بپرسیم آیا داده ها رخداد و یا تغییری را نشان می دهند؟ چه پیشرفتی را نشان می دهند؟ به چه دلیل؟ پیشرفت در چه زمینه هایی بوده است؟  با این پرسشها می کوشیم تا نتیجه اقدام جدید را به کمک شواهد منطقی ارزیابی کینم. اگر نتیجه مثبت بود این اقدام را به عنوان یک تغییر یا راه جدید ادامه می دهیم و در غیر این صورت به راه یا راه های دیگر می اندیشیم و راه دیگری را برای عمل و اجرا پیدا می کنیم.

 

توصیه ها:

 

۱)   سعی کنید شاخص ها و یا نشان گرهایی برای نشان دادن تغییرهای لازم تعیین و در حین انجام کار آن ها را گردآوری کنید.

 

۲)   معیار و ملاک ارزش یابی باید مناسب با اهداف و مسئله اصلی پژوهش باشد. باید چیزی را ارزشیابی کنیم که مدعی اصلاح آن هستیم نه چیز دیگری.

 

۳)      ملاک ها و شاخص های ارزشیابی باید از درون داده های جمع آوری شده بیرون بیاید.

 

۴)   در این مرحله همواره از خود بپرسید: چگونه می توانم نشان دهم که واقعاً تغییر مطلوبی روی داده است؟ چه کسانی باید تایید کنند که عمل من مناسب بوده است؟ آیا شواهد منطقی در این باره دارم؟ آن ها چیست؟

 

۵)   در ارزشیابی از کار خود می توانید از یادداشتها و نظر شرکت کنندگان در تحقیق استفاده کنید. این که آنان تائید کنند که واقعاً تغییری روی داده است برای کار شما دارای ارزش خواهد بود.

 

۶)      برای ارزشیابی کارتان از افراد دارای صلاحیت، همکاران و افراد منتقد استفاده کنید.

 

Ø    مرحله ششم: بحث و نتیجه گیری و دادن گزارش نهایی

 

انتشار یافته ها آخرین مرحله اقدام پژوهی است. در این گزارش می توانید آنچه را آموخته اید توضیح دهید و برخوردهای دیگران را نیز در این باره به اطلاع دیگران برسانید. به این معنا که نشان دهید مراحل کار به چه صورت آغاز شد، چگونه ادامه یافت، سرانجام کار چه شد. در این فرآیند چه رخدادهایی به وقوع پیوست. دیگران چه نقش و نظری داشتند و چگونه از این نظرها استفاده کردید. از دیگران چه آموختید، درباره موضوع پژوهش به چه چیزهای جدیدی دست یافتید. شکل گزارش را می توانید هم بر اساس مراحل مختلف تحقیق منظم کنید و یا به صورتی که فکر می کنید جالب و خواندنی است.

 

سعی کنید تجارب خود را در اختیار خوانندگان قرار دهید. به همه مشکلاتی که در اجرای کار با آن برخورد کردید و چگونگی حل آن اشاره کنید تا به دیگران در آینده برای حل مشکلات مشابه کمک کند.

 

منابع:

سایت علمی و پژوهشی اسمان سایت اقدام پژوهی www.asemankafinet.ir

۱)                 وجه ا سیف الهی ،راهنمای اقدام پژوهی در آموزش و پرورش ، انتشارات گیلان ، ۱۳۸۱

 

۲)                 اقبال قاسمی پویا ، راهنمای عملی پژوهش در عمل ، انتشارات پژوهشکده تعلیم و تربیت

 

۳)                 خسرو امیر حسینی، مهارت پژوهشگری در آموزش )اقدام پژوهی) انتشارات عارف کامل ، ۱۳۸۴

 

برگرفته از سایت دانشگاه علوم پزشکی زاهدان مدیریت تحقیقات و فناوری

 

شما می توانید از اقدام پژوهی هی اماده سایت استفاده کنید بر روی هرکدام خواستید کلیک کنید :

 

روی لیست هر پست که خواستید در زیر کلیک کنید :

 

لیست اقدام پژوهی های مدیریت و معاونت مدرسه

   لیست اقدام پژوهی های مشترک برای همه دبیران و آموزگاران و هنر آموزان

  لیست اقدام پژوهی های مشترک مربوط به مشکلات آموزشی تربیتی رفتاری دانش آموزان

    لیست اقدام پژوهی های آموزگاران اول ابتدایی

   لیست اقدام پژوهی های آموزگاران دوم ابتدایی

   لیست اقدام پژوهی های آموزگاران سوم ابتدایی

    لیست اقدام پژوهی های آموزگاران چهارم ابتدایی

    لیست اقدام پژوهی های آموزگاران پنجم ابتدایی

    لیست اقدام پژوهی های آموزگاران ششم ابتدایی

   لیست اقدام پژوهی های معاونان اجرایی مدارس

   لیست اقدام پژوهی های مشاور مدارس

  لیست اقدام پژوهی های معاون و مربی پرورشی

  لیست اقدام پژوهی های آموزگار چندپایه

   لیست اقدام پژوهی های دبیر و معلم و مربی ورزش

   لیست اقدام پژوهی های مخصوص درس هدیه ها و پیام های آسمانی و درس دینی

   لیست اقدام پژوهی های مخصوص درس مطالعات و علوم اجتماعی و دبیر علوم اجتماعی

   لیست اقدام پژوهی های مخصوص درس فیزیک و دبیر فیزیک

   لیست اقدام پژوهی های مخصوص درس ریاضی و هندسه و دبیر ریاضی و هدسه

  لیست اقدام پژوهی های مخصوص درس ادبیات فارسی و دبیر ادبیات فارسی و زبان فارسی

   لیست اقدام پژوهی های مخصوص درس هنر - دبیر هنر - آموزگار هنر

   لیست اقدام پژوهی دبیر و درس تاریخ

   لیست اقدام پژوهی درس جغرافیا و دبیر جغرافیا

   لیست اقدام پژوهی دبیر و آموزگار علوم تجربی و درس علوم تجربی

   لیست اقدام پژوهی ها مخصوص دبیر کار و فناوری و حرفه و فن

   لیست اقدام پژوهی مخصوص دبیر زبان و درس زبان انگلیسی

   لیست اقدام پژوهی مربی بهداشت مدارس

   لیست اقدام پژوهی آموزگار و دبیر استثنائی

   لیست اقدام پژوهی دبیر شیمی

   لیست اقدام پژوهی های دبیر آمادگی دفاعی

   لیست اقدام پژوهی هنر آموز کامپیوترو گرافیک

  لیست اقدام پژوهی معلم زیست و بهداشت

   لیست اقدام پژوهی دبیر زیست شناسی

  لیست اقدام پژوهی دبیر فلسفه

   لیست اقدام پژوهی مسئول مجتمع ورزشی

   لیست اقدام پژوهی سرپرست کارگاه

  لیست اقدام پژوهی خدمتگزار و مستخدم مدرسه

  لیست اقدام پژوهی آموزشیار نهضت

   لیست اقدام پژوهی هنر آموز حسابداری

   لیست اقدام پژوهی هنر آموز نقشه کشی

  لیست اقدام پژوهی های مشترک برای همه دبیران و آموزگاران و هنر آموزان

 

 


این مطلب در تاریخ: جمعه 17 فروردين 1397 ساعت: 17:27 منتشر شده است
برچسب ها : ,,,,,,,,,,,,
نظرات()

ادبیات بومی استان فارس

بازدید: 3
ادبیات بومی استان فارس

ادبیات بومی استان فارس

مقدمه

با تکوین و رشد شهرنشینی، فرهنگ مردم دچار دگرگونی و تغییرات ساختاری شده است. بی‌شک، ویژگی‌های قومی‌و فرهنگی تعریف شده مشخص در میان اقوام و عشایر قابل رؤیت است. به دنبال رشد شتابان شهرنشینی، بسیاری از سنن و آداب و رسومی‌که در گذشته‌های نه چندان دور در میان اقوام رواج داشت، امروزه به فراموشی سپرده شده است. زندگی ساده عشایری هنوز ویژگی‌های سنتی را حفظ کرده است. استان فارس یکی از استان‌هایی است که بالاترین جمعیت عشایری کشور را دارد. ایلات قشقایی، کهگیلویه، خمسه و هنوز بخش قابل توجهی از جمعیت استان را تشکیل می‌دهند.

فضاهای ویژه عشایری

استان فارس حدود ده هزار خانوار غیرساکن دارد که بیشترین تعداد آنها را عشایر کوچنده منتسب به‌ایلات قشقایی، خمسه، کهگیلویه و ممسنی تشکیل می‌دهند. فضاهای کوچ و اطراق عشایر استان همراه با کنش‌های فرهنگی ویژه عشایری مشتمل بر نوع پوشش، مناسبات اجتماعی، نحوه کوچ، مسیرهای ایل‌رو و. جاذبه‌های متنوع و جالب توجهی را پدید می‌آورند که در نوع خود برای ایرانگردان و جهانگردان جالب توجه است. عمده‌ترین زیست بوم‌های عشایری استان را ایل راه‌های عشایر منطقه تشکیل می‌دهند که عبارتند از: کازرون، لار، ممسنی، سمیرم، خنج و داراب.

ییلاقات ایل قشقایی که در دامنه شمالی کوه‌های زاگرس در امتداد شمال غربی به جنوب شرقی ادامه دارد، از شمالی‌ترین منطقه کامفیروز یعنی از نواحی طویله بند و گرمه شروع می‌شود و با عرض متفاوت از نود تا سی کیلومتر در دامنه شمالی کوه‌های دنا که حد فاصل بین کهگیلویه و بویراحمد، فارس و اصفهان است تا منطقه بروجن امتداد می‌یابد.

این منطقه از جنوب و جنوب غربی به ناحیه جاوید و رستم ممسنی، دشت روم یاسوج و سی‌سخت در کهگیلویه و بویراحمد، از غرب به فلارد و خانمیرزا و بروجن در چهار محال و بختیاری، از شمال به بروجن و شهرضا در استان اصفهان و دشت سعادت‌آباد آباده در استان فارس و از شرق به‌ییلاقات ایل خمسه‌ باصری یعنی به نواحی قنقری و ابرج محدود می‌شود. این نواحی پنج بخش بزرگ جمعیتی کاکان، بن رود، چهار دانگه، پادنا و سمیرم علیا را به طور کامل و قسمت‌هایی از حومه آباده و کامفیروز را در بر می‌گیرند.

ییلاقات ایل خمسه در شرق ییلاقات ایل قشقایی قرار دارند و به ترتیب از جنوب به شمال نواحی مرودشت، رامجرد، بیضا، ابرج، مشهد مرغاب قنقری و بوانات را در برمی‌گیرند. این ناحیه از شمال به استان یزد، از شرق به سیرجان در استان کرمان، از جنوب به شهرستان شیراز و از غرب به‌ییلاقات قشقایی محدود می‌شود.

علاوه بر مناطق ییلاقی فوق‌الذکر که خارج از مرز سیاسی استان فارس قرار گرفته‌اند. ییلاقات داخلی استان فارس نیز از زیست‌بوم‌های جالب‌ توجه عشایری منطقه محسوب می‌شوند که‌ییلاقات کوهمره از مهمترین آنهاست. کوهمره به ترتیب از شرق به غرب در امتداد کوه‌های زاگرس در جنوب شهرستان شیراز در فاصله سیاخ و دشمن زیاری به سه قسمت کوهمره سرخی، کوهمره جروق و کوهمره نودان تقسیم می‌شود.

عشایر این ناحیه که به نام‌ محل‌های یاد شده شناخته می‌شوند، فاصله زیادی بین ییلاق و قشلاق خود ندارند.در اوایل فروردین از دامنه کوه‌ها بالا رفته و تابستان را در دشت‌های مرتفع و دامنه‌‌های شمالی رشته کوه زاگرس سکونت می‌گزینند و در اوایل شهریور ماه از این کوه‌ها پایین آمده و با طی مسافتی که از چهل تا هشتاد کیلومتر تجاوز نمی‌کند به مناطق قشلاقی خود در دامنه‌های جنوبی رشته‌کوه مذکور می‌رسند.

مناطق قشلاقی عشایر فارس عموماً دشت‌های جنوب شرقی، جنوب غربی و گاهی نیز دشت‌های مرکزی استان را شامل می‌شوند و عموماً ارتفاع کم و هوای ملایم در زمستان و بسیار گرم در تابستان دارند قشلاق ایل قشقایی در دامنه جنوبی رشته‌کوه‌های زاگرس قرار دارد و گاهی نیز از این کوه‌ها فاصله زیادی گرفته و به سوی دشت‌های کم ارتفاع ساحلی و تا زمین‌های دشتستان و استان بوشهر و نوار ساحلی جنوب پیش می‌رود.

مناطق قشلاقی قشقائیان به طور مشخص در جنوب شرقی از ناحیه هرم و خنج شروع می‌شود و نواحی قیر و کارزین، افزراربعه، سیمکان، میمند، فیروز‌آباد خواجه‌ای، فراشبند، بوشگان، قسمتی از جره و سپس در ناحیه جنوب غربی استان فارس نواحی شاپور ماهور در استان کهگیلویه و بویراحمد اطراف دو گنبدان و در استان بوشهر لیراوی را دربرمی‌گیرند.

موسیقی بومی

موسیقی بومی ایل قشقایی با نام « عاشیقها»، «چنگیان» و «ساربانان» درآمیخته و در این میان موسیقی عاشیقی از جایگاه والایی برخوردار است، موسیقی عاشیقی کهن و گسترده است و با شعر فولک درآمیخته است عاشیق‌ها برای رویدادهای غمناک و شاد نوایی در سینه دارند. در هنر عاشیقی حماسه جایگاه ارزنده‌ای دارد و در شعر آن نیز عرفان مقامی‌شایسته. حضور این هنرمندان را نه تنها در فارس، بلکه در آذربایجان و بیرون از مرزهای این سرزمین نیز می‌توان پی گرفت.از خلال روایات قومی‌می‌توان دریافت که عاشیق های قشقایی در اصل از مناطقی همانند قفقاز، شیروان و شکی به فارس مهاجرت کرده‌اند و وجوه اشتراک قابل توجهی بین عاشیق های قشقایی و آذربایجانی به ویژه در زمینه بیان شجاعت و مردانگی افسانه‌وار «کوراوغلو» وجود دارد، ولی از نظر شیوه اجرا تفاوت‌هایی نیز با همدیگر دارند. آهنگ‌هایی همچون «کرمی»، «معصوم»، «محمود» و را با کمی‌اختلاف عینا در اجرای عاشیقهای آذربایجانهم می‌توان ملاحظه کرد. سازی که عاشیق قشقایی می‌نوازد شبیه سه‌تار و دارای ۹ سیم است که عموما آن را با مضراب و یا پنجه می‌نوازند، ولی در دهه‌های اخیر کاربرد تار، کمانچه و دیگر آلات موسیقی نیز جایگاهی در میان موسیقی قشقایی یافته‌اند که عمدتا مورد استفاده هنرمندان جوان قرار می‌گیرد از آهنگ‌های قدیمی‌و امروزی عاشیق های قشقایی می‌توان از «سحرآوازی»، «جنگ‌نامه»، «محمدطاهر بیک»، «معصوم»، «صمصام»، «کوراوغلو»، «محمود و صنم»، «محمود و نگار»، «باش خسرو»، «هلیله خسرو»، «بیستون»، «حیدری، «گرایلی»، «باش گرایلی»، «باسماگرایلی»، «کرمی» و نام برد که برخی از آنها همراه با داستانی که عمدتا مایه مهر و محبت و دلدادگی دارند، خوانده می‌شود.

هر کدام از آهنگ‌های مذکور با پیشینه قومی‌و تاریخی قوم قشقایی و دیگر اقوام ترک زبان ارتباط جدایی‌ناپذیر یافته‌اند عاشیق های قشقایی معمولا همراه عشایر کوچ می‌کنند. از معروف‌ترین عاشیق های معاصر ایل قشقایی می‌توان به « عاشیق صیاد» و « عاشیق اسماعیل» اشاره کرد گذشته از عاشیق ها، در میان ایل قشقایی هنرمندان دیگری نیز هستند که به «چنگیان» معروفند. این هنرمندان «کرنا» و «نقاره» می‌نوازند و پیشه اصلی آنها نوازندگی است. اغلب مردم ایل، این گروه را چندان حرمت نمی‌نهند و آنها را گروهی پست می‌شمارند و حتی از وصلت‌ با آنها خودداری می‌کنند چنگیان که نمی‌توانند تنها از راه هنرمندی به زندگیشان ادامه دهند، به کارهایی مانند اصلاح سر و صورت، کشیدن دندان، ختنه کردن کودکان و می‌پردازند.

از هنرمندان منسوب به گروه چنگیان می‌توان از «گنجی» و «فرامرز» نام برد که بیشتر اوقات همراه ایل کوچ می‌کنند. فرامرز در اجرای کرنا شیوه و سبک خاص دارد ساربانان گروهی دیگر از خادمان موسیقی ایل قشقایی هستند که صرفا براساس ذوق و علاقه شخصی به کار موسیقی کشانده شده‌اند. آنان آهنگ‌های قومی‌ایل قشقایی را با «نی» می‌نوازند. نی در میان قشقایی‌ها سازی قدیمی‌ و شناخته شده است که هنوز از محبوبیت و اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از آهنگ‌های مخصوص ساربانان «گدان دارغا» را می‌توان نام برد که در وصف شترهای در حال حرکت است ترانه‌های عاشیق‌ها و چنگیان به زبان ترکی قشقایی است، ولی ساربانان با زبانی غیر از ترکی قشقایی آواز می‌خوانند که در اصطلاح محلی به نام «کوروشی» مشهور است. جای شگفتی است که ساربانان با آنکه دارای فرهنگ ایل قشقایی هستند با زبانی شبیه زبان پهلوی سخن می‌گویند. در حال حاضر به دلیل تعداد اندک این قبیل افراد، زبان آنها نیز در حال از بین رفتن است، تا جایی که حتی فرزندان آنها نیز رغبتی به تکلم با این زبان ندارند.

ادبیات فولک ایلی

پیشینه مکتوب شعر و ادبیات در میان ایل قشقایی به بیش از ۲۵۰ سال پیش می‌رسد. اشعار شاعران گمنام سینه به سینه نقل می‌شود و به گنجینه فولکلوریک قشقایی‌ها غنا می‌بخشد. اشعار قشقایی ها مالامال از سوزوگداز زندگی، هجر و فراق است شعر عشایری از جدایی‌ها، از جور روزگار، از عشق و از عاطفه سخن می‌گوید. از ویژگی‌های عمده شهر قشقایی نقش بسیار پراهمیت طبیعت در لطافت بخشیدن به‌این گونه اشعار است. کمتر شعری از شاعران قشقایی می‌توان پیدا کرد که در آن یادی از کوه، جنگل، دشت، سبزه و آب نشده باشد از سوی دیگر شعر قشقایی تحت تاثیر کوچ صاحب مقام و مرتبه‌ای خالص است کوچ را به دلیل دل کندن از سرزمینی به سرزمین دیگر، جدا شدن از یارانی که درراه کوچ می‌میرند و یا آنانی که اسکان را می‌پذیرند سرزنش کرده اند.

شعر قشقایی را همه جا می‌خوانند در عروسی در عزا به هنگام شادی و غم. شعر عروسی‌ها همراه پایکوبی و شعر عزا همراه با حزن و اندوه خوانده می‌شود متاسفانه بیشتر سرایندگان شعر قشقایی ناشناخته اند اما به نام چند تن از شاعران معاصر ایل که با سروده‌های خویش در میان ایل زندگی کرده اند ازآن جمله به شاعر مشهور ایل قشقایی محزون و به عبارتی دیگر ماذون و همچنین یوسف علی بیک می‌توان اشاره کرد که نام و یادشان همیشه در نزد قشقایی‌ها زنده و جاوید خواهد ماند از شاعران تقریبا آشنای ایل قشقایی می‌باید به عیسی قاسم نیز اشاره شود وی همزمان با محزون زندگی می‌کرد و تنها یک قطعه شعر از او باقی مانده است که به مناظره او با محزون مربوط است بعد از وی باید به حسین صمصام اشاره کرد وی از نزدیکان خوانین قشقایی بود از اشعار این شاعر هم ادبیات بسیار اندکی باقی مانده است.

محزون(ماذون)

از شرح حال و روزگار محزون این شاعر بلندپایه‌ایل قشقایی چندان اطلاعات مستندی در دست نیست. آنچه درباره او بر سر زبان‌هاست حکایت از آن دارد که محزون درحدود ۲۵۰ سال پیش می‌زیسته و همزمان با سلطان محمودخان ایلخان قشقایی زندگی می‌کرده است. محزون شاید تنها شاعر ایل قشقایی است که نامش بی ذکر هیچ نمونه شعری در کتاب شرح احوال شاعران ایران آمده است وی در طول زندگی همواره با فقر و تنگدستی مواجه بوده که دراشعارش نیز منعکس شده است.

از ویژگی‌های دیگر زندگی محزون آوارگی و بی سامانی اوست، تا آنجا که هرگز ساکن در طایفه‌ای نشده است و هر روز جایی و هرزمان مکانی تازه می‌جسته است محزون مدتی را نیز برای کسب معلومات بیشتر در شهر شیراز گذرانده و دراین شهر موفق به دیدار بسیاری از شاعران و ادیبان شیرازی و کسب فیض از محضر آنان شده است. سال مرگ محزون و چگونگی مرگ آن مشخص نیست، قبر این شاعر دلسوخته قشقایی در جوار آرامگاه سعدی شیراز است.

جشن‌های ملی و مذهبی

در سراسر استان‌ فارس، مراسم و اعیاد ملی برگزار می‌شود. از میان این مراسم، جشن‌های ملی چهارشنبه سوری، عید نوروز، سیزده بدر، عید قربان، عید فطر، عید غدیر خم، نیمه شعبان، عید مبعث، روز تولد ائمه اطهار و با شور و شوقی زایدالوصف برگزار می‌شود. عید نوروز و مراسم مربوط به آن نیز، با شور و شعف وصف‌ناپذیر برگزار می‌شود و شیوه برگزاری این مراسم در استان فارس نیز مانند سایر نقاط ایران است.

جشن هنر شیراز

جشن هنر شیراز؛ شهبانو فرح پهلوی با جان کیج و مرس کانینگهام در جشن هنر ۱۳۵۱

شهر شیراز در بین سالهای ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۷ محل برگزاری جشن هنر شیراز بود. این جشنواره در زمان خود بزرگترین رویداد فرهنگی در نوع خود در سطح جهان بود. این رویداد با هدف تشویق هنرهای سنتی ایران و بالا بردن استانداردهای فرهنگی ایران تشکیل شده‌بود. همچنین این رویداد محلی بود برای گرد آمدن بزرگترین هنرمندان سنتی و مدرن ایران و سراسر دنیا در رشته‌های مختلف هنری.

جشن‌های ۲۵۰۰ ساله

محمدرضا شاه پهلوی در حال ادای احترام به آرامگاه کورش بزرگ در جریان برگزاری جشن های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران به مناسبت دوهزار و پانصد سال تاریخ مدون شاهنشاهی ایران و در زمان سلطنت محمدرضا شاه پهلوی از تاریخ ۱۲ تا ۱۶ اکتبر ۱۹۷۱ (برابر با ۲۰ تا ۲۴ مهر ۱۳۵۰) در تخت جمشید برگزار شد. در این جشن‌ها، سران حکومتی و پادشاهان ۶۹ کشور جهان شرکت کردند و تمدن و تاریخ کهن ایران را ارج نهادند.

مراسم ویژه عشایری

در سطح استان فارس و به ویژه در میان ایل قشقایی و سایر ایلات کوچرو فارس مراسم ویژه‌ای برگزار می‌شود. یکی از مهمترین و جالب‌ترین این نوع مراسم در ایل قشقایی «کوساگلین» نام دارد و معمولا در مواقعی که باران نبارد به اجرا گذاشته می‌شود.

قالی بافی

قالی بافی، همواره‌یکی از صنایع مهم دستی ایرانیان بوده است در میان عشایر استان فارس هنوز زیباترین هنر دستی، قالی بافی است که آمیزه‌ای است از کار و تلاش و هنر که با دست های سخت کوش زنان عشایر بافته می‌شود در میان این بافته‌هانوعی فرش به نام گبه بافته می‌شود گبه تجلی زیبایی، طراوت و شادی زندگی عشایری است که مانند پیراهن های رنگ به رنگ زنان قشقایی موجی از رنگها ی شاد طبیعت را درخود جای داده است زمینه اصلی این فرش، دشتهای سرسبزی است که عشایر در آنها زندگی می‌کنند. انگار تمامی‌زیبایی‌های طبیعت در زمان کوچ به دست دختران و زنان هنرمند قشقایی بر این فرشها ی کوچک نقش بسته است.

پارچه بافی

در گذشته در شهرهای شیراز و کازرون پارچه‌های ابریشمی‌نخی و پشمی‌بافته می‌شد و شهرت بسیار زیادی را دارا بود.

حصیر بافی

بوریا بافی و سبدبافی در استان فارس رواج دارد و بهترین نوع بوریا متعلق به شهر کازرون است. سبد بافی قشقایی‌ها از منظر شکل و نقش بسیار جالب است.

سفالگری

در استان فارس انواع ظروف سفالی ساده و لعابدار و انواع کاشی‌های هنری تولید می‌شود بهترین ظروف کاشی در استهبان تولید می‌شود.

نقره کاری و مسگری

ظروف مسی و نقره کاری از جمله صنایع مهم استان فارس می‌باشد مسگری و نقره کاری شیراز نیز شهره خاص و عام می‌باشد.

خاتم کاری

مهمترین صنعت دستی استان فارس، خاتم کاری شیراز است و بهترین نوع خاتم نیز در این شهر تولید می‌شود. منبت کاری نیز در استان فارس رواج زیادی دارد. همچنین منبت کاری و کنده کاری آباده شهرتی بسزا دارد. در استان فارس صنایع دیگری مانند تلکلی دوزی، گیوه دوزی، نمدمالی، خراطی، چرم سازی، سنگ تراشی و شیشه گری نیز رایج است.

رقص‌های محلی

رقص‌های محلی و بومی‌ قشقایی‌ها عمدتا به صورت گروهی اجرا می‌شود. در این میان «رقص چوب» به لحاظ شیوه اجرا و حرکات ریتمیک و ماهرانه اجراکنندگان آن، از جذابیت خاصی برخوردار است. به ویژه آنکه‌این نوع رقص با آهنگ «جنگ‌نامه» توأم است و در مراسم جشن و سرور قشقایی‌ها اجرا می‌شود رقص چوب توسط دو نفر اجرا می‌شود.

غذاها

از غذاها و خوارکی‌ها استان فارس می توان به آش کارده، آش سبزی صبحانه، کلم پلوی شیرازی، کوفته هلو، دو پیازه آلو، کوفته سبزی، فالوده، دم‌پخت عدس و کلم چنگال اشاره نمود. همچنین شکر پلو، آش انار، یخنی نخود، بادام سوخته، قرمه به، رب پلو، یخنی عدس کلم، شکر پنیر، حلیم بادمجان، حاجی بادام، حلوای کاسه، دوای آرد و روغن، آش ماست، پاچه پلو، قنبرپلو، آب پیازک، رنگینک و شامی نیز از غذاهای مخصوص شهر شیراز هستند.

شعرا و ادیبان استان فارس

سعدى شیرازى

ابو عبدالله مشرف الدین مصلح شیرازى از شاعران بزرگ قرن هفتم هجرى و در سال ۶۰۶ ه .ق متولد شد.

سعدى در نظامیه بغداد تحصیل کرد و پس از اتمام تحصیل به سیر و سیاحت پرداخت.

به طورى که از آثار سعدى برمى‏آید و معاصرین او نوشته‏اند، در لغت، صرف و نحو، کلام، منطق، حکمت الهى و حکمت عملى (علم الاجتماع و سیاست مدن) مهارت داشت.

کتاب بوستان نه فقط حاوى مطالب اخلاقى و حکمت عملى است، بلکه استادى شیخ را در علم الاجتماع نشان مى‏دهد.

سعدى ابتدا سبک رایج زمان را در نویسندگى در پیش گرفت و بعد به سبک خواجه عبدالله انصارى گرائید ولى طولى نکشید که سبک خاصى ارائه داد که بعد از هشتصد سال کسى قادر به تقلید آن نبوده است.

شیخ نه تنها به نصیحت مردم مى‏پرداخت، بلکه از اندرز دادن به سلاطین هم مضایقه نداشت. شاهکار سعدى در نثر، گلستان اوست که در حقیقت نوعى مقامه نویسى است.

چهل و سه سال پس از فوت شیخ، یکى از فضلا و عرفا به نام على بن احمد بن ابى بکر معروف به بیستون اقدام به تنظیم اشعار سعدى به ترتیب تهجى کرد. سعدى در سیر و سلوک نیز مقام والا داشت. او به تمام قلمرو اسلامى و کشورهاى همسایه مسافرت کرد.

در یکى از همین سفرها بود که در زمان جنگهاى صلیبى در خندق طرابلس اسیر فرنگ گشت و با همه دانش و فضیلت به کار گِل واداشته شد اما یکى از رؤساى حلب به سابقه دوستى او را شناخته و به ده دینارش خرید و دختر بدخوى خود را به کابین صد دینار به نکاح وى درآورده است.

سعدى در حدود سال ۶۵۴ ه .ق پس از ۳۴ سال دورى از وطن به شیراز بازگشت و در سلک خواص سعد بن ابوبکر بن سعد زنگى درآمد و تخلص خود را از نام سعد بن ابى بکر بن سعد زنگى، ولیعهد مظفر الدین ابوبکر گرفت.

سعدى بار دیگر در حدود سال ۶۶۳ ه .ق با رنجیدگى خاطر شیراز را ترک کرد و پس از زیارت مکه از راه بغداد عازم تبریز شد و به خدمت خواجه عطا ملک جوینى و برادرش خواجه شمس‏الدین صاحب دیوان رسید و همراه آن دو به ملاقات اباقاخان ایلخان مغول نائل آمد و او را اندرزهاى مشفقانه داد و سپس به شیراز بازگشت و چندى معتکف مقبره شیخ ابو عبدالله بن خفیف شد تا اینکه خواجه شمس الدین صاحب دیوان مبلغى وجه نقد براى ساختن رباطى پیش او فرستاد.

سعدى در چهار کیلومترى شمال شرقى شیراز در زیر قلعه فهندژ در کنار جویبارى مصفا آن رباط را بنا کرد و تا آخر عمر در آن به سر برد.

در سال ۶۵۵ ه .ق کتاب بوستان و در سال ۶۵۶ ه .ق کتاب گلستان را به نام وى تصنیف و تدوین کرد.

سرانجام سعدى در سه شنبه شب ۲۷ ذى الحجه سال ۶۹۱ ه .ق درگذشت و در همان رباط و کنار آن جویبار رخ در نقاب خاک کشید.

خواجوى کرمانى

محمود ملقب به کمال الدین و متخلص به خواجو فرزند على بن محمود در ذیحجه سال ۶۸۹ ه .ق در کرمان به دنیا آمد. پس از تحصیل مقدمات علوم و ادبیات در جوانى به شیخ مرشد ابو اسحاق کازرونى (متوفى ۴۲۶ ه .ق) ارادت پیدا کرد و در تصوف به سلک سلسله مرشدیه درآمد از این رو به مرشدى معروف شد.

او براى نخستین بار به شیراز سفر کرد و از آنجا به کازرون رفت و به خدمت خواجه امین الدین بلیانى، پیشواى سلسله مرشدیه رسید و دست ارادت به او داد. پس از کسب اجازه از آن پیر مراد از طریق اصفهان رهسپار سفر حج گردید.

خواجو سال‏ها به مسافرت پرداخت به سلطانیه و تبریز و بغداد سفر کرد و در سال ۷۳۷ ه .ق به کرمان بازگشت و بار دیگر عازم شیراز شد و تا آخر عمر در شیراز باقى ماند.

خواجو از شاعران پر کار زمان خود بود که در انواع و اقسام شعر طبع آزمایى کرده قصاید محکم و غراء در مدح سلاطین و وزیران و امیران زمان خود سروده است.

مجموع اشعارى که در تصنیفات مختلف از او باقى مانده است بنا بر مقدمه دیوان او متجاوز از ۳۴۰۰۰ بیت مى‏باشد.

خواجو در سرودن غزل یکى از شاعران بزرگ زمان خود بود. با اینکه مضامین غزلیات سعدى در غزلیات خواجو زیاد به چشم مى‏خورد و حتى چندین غزل سعدى را از لحاظ وزن و قافیه استقبال کرده است ولى طرز بیان خاصى دارد که بعدا مورد توجه حافظ قرار گرفته است.

او در سال ۷۵۳ ه .ق در خانقاه خود واقع در تنگ الله اکبر درگذشت و در همان جا مدفون شد

تن خواجوى کرمانى به شیراز به تنگ افتاده است الله اکبر

از آثار خواجو مى‏توان به موارد زیر اشاره کرد: صنایع الکمال شامل قصاید و غزلیات مشتمل بر ۱۰۷۳۶ بیت. بدایع الجمال مشتمل بر قصاید، ترکیبات، غزلیات و رباعیات شامل ۴۳۴۰ بیت. مثنوى روضه الانوار بر وزن مخزن الاسرار نظامى شامل ۲۲۲۴ بیت و … .

حافظ شیرازى

خواجه شمس الدین محمد حافظ لسان الغیب در حدود ۷۲۶ ه .ق در محله شیادان شیراز (درب شاهزاده امروزى)، به دنیا آمد. پدر حافظ، بهاء الدین از اصفهان به شیراز مهاجرت کرد و به تجارت پرداخت و ثروتى اندوخت. حافظ خردسال بود که پدر را از دست داد و ناگزیر خیلى زود وارد زندگى شد و با عرق جبین و کد یمین امرار معاش نماید. گفته‏اند در نانوایى محله به خمیرگیرى مشغول شد تا آن که به مکتب خانه رفت و به کسب دانش پرداخت و قرآن مجید را به چهارده قرائت حفظ کرد و به همین جهت او را «حافظ» گفته‏اند.

او با شاه شیخ ابو اسحق بسیار محشور بود و علاقه سرشارى بدو داشت. چنان که پس از مرگش، با وجودى که شیراز به دست حریف شاه شیخ، یعنى امیر مبارز الدین افتاده بود، باز از دوست دانش پرور خود یاد مى‏کرد و در غزلى تأثر خود را از دورى او نشان مى‏دهد. حافظ به زادگاه خود عشق سرشارى داشت و از آن دور نمى‏شد. سفرى به یزد رفت. بنا به دعوت محمود شاه بهمنى رکنى نیز قصد هند کرد ولى به شیراز بازگشت.

سلطان احمد بن اویس جلایرى او را به بغداد دعوت کرد ولى او در جواب نوشت:

نمى‏دهند اجازت مرا به سیر و سفر نسیم خاک مصلى و آب رکن آباد

سرانجام این شاعر گرانمایه، در سال ۷۹۱ ه .ق در شیراز درگذشت و در گورستان مصلى به خاک سپرده شد.

از اشعار اوست:

در طریق عشقبازى امن و آسایش بلاست ریش باد آن دل که با درد تو خواهد مرهمى

اهل کام و ناز را در کوى رندى راه نیست رهروى باید جهان سوزى، نه خامى بى‏غمى

آدمى در عالم خاکى نمى‏آید بدست عالمى دیگر بباید ساخت وز نو آدمى

خیز تا خاطر بدان ترک سمرقندى دهیم کز نسیمش بوى جوى مولیان آید همى

گریه حافظ چه سنجد پیش استغناى عشق کاندرین دریا نماید، هفت دریا شبنمى

بیدل شیرازى

حاجى میرزا رحیم شیرازى متخلص به «بیدل» طبیب، ادیب مشهور به حکیم باشى در زمان شاه قاجار، طبیب مخصوص خانم فخر الدوله دختر فتحعلى شاه گردید.

او هنگام غیبت میرزا عبدالوهاب معتمد الدوله منشى الممالک، نوشتن نامه‏ها و فرمانهاى دولتى را بر عهده داشت.

میرزا رحیم بیدل خوشنویسى توانا بود و در سال ۱۲۵۸ ه .ق در قم درگذشت و در همان شهر مدفون گردید.

از اشعار اوست:

چون سپهرم دشمن، از یاران چه آید جز فسوس چون طبیبم خصم از درمان چه خیزد غیر درد

درد خود را چون کند بیدل نهان از مردمان اشک سرخش آشکارا میرود بروى زرد

قا آنى

میرزا حبیب، متخلص به «قا آنى» فرزند میرزا محمد على گلشن در سال ۱۲۲۳ ه .ق در شیراز به دنیا آمد. در هفت سالگى به مکتب رفت و در یازده سالگى پدر خود را از دست داد.

او بعد از چندى به اصفهان رفت و در حوزه اصفهان به آموختن دانش پرداخت و در سال ۱۲۳۹ ه .ق به شیراز بازگشت و قصایدى در مدح شجاع السلطنه گفت و مورد عنایت شاهزاده قرار گرفت.

قا آنى سپس همدم شجاع السلطنه قرار گرفت و زمانى که حاکم کرمان شد همراه او به کرمان، مشهد و تهران رفت و با اشعارش مورد توجه فتحعلى شاه، محمد شاه و ناصرالدین شاه قرار گرفت و فتحعلى شاه او را به «مجتهد الشعراء» ملقب نمود.

حافظه قوى، نبوغ سرشار، زبان شیوا و غنى و تسلط او بر الفاظ و بدیهه گویى قاآنى را در ردیف یکى از بزرگترین شاعران دوره قاجاریه قرار داده است. تا آنجا که وى داراى سبک به نام خود «سبک قا آنى» در شعر فارسى مى‏باشد.

از او دیوانى با ۱۷۰۰۰ بیت در مدح پیغمبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله، ائمه علیه‏السلام، شاهان و شاهزادگان و پریشان نامه در مقام معارضه با گلستان سعدى بر جاى مانده است.

قا آنى در سال ۱۲۷۰ ه .ق در تهران دار فانى را وداع گفت و در شهر رى در مقبره ابوالفتوح رازى مدفون گردید. از اشعار اوست: قا آنى ار ز پاى فتادست عیب نیست نیکو قویست دست توانا خداى او

قا آنى از گنه چه هراسد که روز حشر بى پرسشش به خلد برند از ولاى تو

میرزا جهانگیر خان صوراسرافیل

میرزا جهانگیر خان صوراسرافیل از آزادى خواهان و شاعران بزرگ در سال ۱۲۵۳ ه .ش در شیراز به دنیا آمد. در کودکى پدر و مادر خود را از دست داد و تحت سرپرستى عمه و جده خود در آمد.

او در سال ۱۲۷۲ به تهران رفت و در مدرسه دارالفنون به کسب دانش پرداخت و پس از چندى به شیراز بازگشت. او همزمان با نهضت مشروطه خواهى به تأسیس روزنامه صوراسرافیل پرداخت و با همراهى دهخدا توانست اولین شماره آن را در سال ۱۲۸۵ منتشر کند.

میرزا جهانگیر خان پس از حمله محمد على شاه به مجلس شوراى ملى دستگیر و در باغ شاه زندانى شد و پس از شکنجه‏هاى فراوان در سال ۱۲۸۶ ه .ش به دار آویخته شد.

از اشعار اوست:

ما ز ازل باده خوار و باده پرستیم پیرو پیر مغان ز زور الستیم

سبحه و سجاده رهن باده نهادیم ز آنچه تعلق‏پذیر بود برستیم

تا شده پیوند تار مهر تو از جان رشته مهر جهانیان بگسستیم

مونس شیرازى

میرزا عبدالحسین شیرازى متخلص، به مونس ملقب به به ذوالریاستین در سال ۱۲۵۲ ه .ش در شیراز به دنیا آمد. و مقدمات علوم و فنون در خدمت پدر و استادان معروف فرا گرفت.

او از جوانى در سلک طریقه نعمت اللهى در آمد و پس از در گذشت پدرش خود به ریاست سلسله نعمت اللهى رسید و به مونس علیشاه ملقب گردید. او سالهاى آخر عمر خود را در تهران اقامت گزید و در آنجا خانقاه بنا نمود و سرانجام در سال ۱۳۳۲ ه .ش دیده از جهان گشود و در خانقاه کرمانشاه مدفون گردید.

وى داراى تألیفات متعدد و همچنین دیوان شعر است. از اشعار اوست:

در حلقه ما غمزدگان شور و شرى هست وین شور و شراز جذبه شوریده سرى هست

بخشید اثر ناله مستانه‏ام آخر البته که در ناله مستان اثرى هست

جان چیست به تیغ غمش اى مرگ شتابى کو را به سر کشته‏اش آخر گذرى هست

لطفعلى صورتگر

دکتر لطفعلى صورتگر فرزند آقاخان در سال ۱۲۷۹ ه .ش ه .ش در شیراز به دنیا آمد. وى پس از گذران تحصیلات ابتدایى در ۱۸ سالگى به هندوستان رفت و پس از اتمام دوره متوسطه به شیراز بازگشت و مجله سپیده دم را منتشر ساخت.

او در سال ۱۳۰۵ به تهران رفت و در سال بعد جزء محصلین اعزامى به انگلستان فرستاده شد.

او در سال ۱۳۱۲ به تهران بازگشت و به تدریس و اشتغال ورزید و در سال ۱۳۱۶ بار دیگر به انگلستان رفت و در رشته ادبیات انگلیسى به درجه دکترا نائل شد.

او از سالهاى نخست تأسیس دانشگاه تهران با حفظ سمت استادى ریاست دانشکده ادبیات شیراز را بر عهده داشت. او شاعرى قصیده سرا و قصائدش به سبک شاعران خراسان مى‏باشد. بلاغت و فصاحت از سوى دیگر سادگى روانى و ترکیب هاى تازه، اشعار او را از اشعار استادان کهن متمایز مى‏سازد. دیوان اشعار او به نام «برگهاى پراکنده» در سال ۱۳۳۵ به چاپ رسیده است.

او همچنین داراى آثار متعدد دیگر از جمله ترجمه مقالات بایکن، تاریخ ادبیات انگلیس در (۲ جلد) و دیگر آثار مى‏باشد.

دکتر صورتگر در سال ۱۳۴۸ ه .ش دار فانى را وداع و در جوار آرامگاه حافظ به خاک سپرده شد.

از اشعار اوست:

به گوش من آید ز پیرى نهیب چو بینم که مویم سپیدى گرفت

هزار اختر آرزو پیش من فرو خفت یا ناپدیدى گرفت

شدم دوش بر دوش بدگوهران وز آن دامن من پلیدى گرفت

مهدى حمیدى

دکتر مهدى حمیدى از شاعران و محققان برجسته کشور در سال ۱۲۹۳ ه .ش در شیراز به دنیا آمد. حمیدى پس از گذراندن دوران ابتدایى و متوسطه به تهران رفت و در سال ۱۳۱۶ از دانشکده ادبیات فارغ التحصیل شد و به شیراز بازگشت.

او در سال ۱۳۲۸ ه .ش موفق به اخذ دکتراى ادبیات از دانشگاه تهران شد و سال‏ها در کرسى ادبیات دانشگاه تهران به تدریس پرداخت. وى در سال ۱۳۶۵ دارفانى را وداع و در جوار آرامگاه حافظ به خاک سپرده شد.

وى داراى تألیفات متعدد و ترجمه‏هایى بسیار است از این شاعر نو آور معاصر اشعار زیادى به یادگار مانده است.

از اشعار اوست:

به پاس هر وجب خاکى از این مُلک چه بسیار است، آن سرها که رفته

زمستى بر سر هر قطعه زین خاک خدا داند چه افسرها که رفته

گویش‌های استان فارس

گویش‌های زبان فارسی بخشی از میراث ماندگار فارسی به شمار می‌آید که در مناطق مختلف استان فارس مورد استفاده قرار می‌گیرد و به رغم آنکه در گذر تاریخ دستخوش تغییرات گسترده قرارگرفته اما در برخی از مناطق این گویش ها همچنان کاربرد دارد.

به طور کلی می‌توان گفت آمیختگی گویش‌ها و لهجه ها دراستان فارس موجب شده‌است که‌نوع گفتار در این استان بسیار فراوان و متنوع باشد و اگر بگوییم به ازای هرشهر یا روستای موجود در این استان، نوعی گویش و لهجه‌خاص وجوددارد که در برخی موارد شباهت‌ها و در پاره‌ای موارد اختلافاتی با هم دارد، سخنی به گزاف نگفته‌ایم.

اگراین تقسیم‌بندی را قدری کلی تر و بسته تر ببینیم باید گفت هر شهرستان استان فارس دارای نوعی گفتارخاص و گویشی از زبان فارسی است به طوری که مثلا اصطلاحاتی که‌درشهرستان جهرم‌وروستاهای آن در جنوب فارس مورد استفاده قرار می‌گیرد با واژه‌ها و اصطلاحاتی که درشهرستان کازرون و روستاهای آن در غرب فارس مورد استفاده قرار می‌گیرد، متفاوت است.

در برخی ازمناطق استان فارس گویش‌های خاص آنقدر توسعه یافته و غنی شده است که‌به‌اعتقاد اهالی این مناطق باید نوع گویش آنان را زبانی دیگر نامید، این موضوع در شهرستان لارستان در جنوب استان فارس به وضوح قابل رویت است طوری که بسیاری از صاحبنظران گویش لارستانی را زبانی مستقل از زبان فارسی می دانند که دارای دستور زبان ویژه است.

در عین حال کلمات و واژه‌های این نوع زبان‌ها که در شهرستان‌هایی مانند خنج و کازرون نیز در بین مردم رواج دارد بسیار شبیه به واژگان فارسی است و یک فردفارسی زبان اگر چه نتواند به این زبان گفت و گو کند اما در مقابل فردی که به آن سخن می‌گوید می‌تواند مفاهیم کلی را دریابد.

 

برخی ازاهالی مناطق استان فارس ازجمله شهرهاو روستاهایی در شهرستان‌های آباده، مرودشت و کازرون واژهایی در گفتار و نوشتارهای خودبه کار می‌برند که واژه‌های اصیل زبان پهلوی و زبان ایران باستان است و نیاکان ما افزون بر دو هزار و پانصد سال قبل این واژه‌ها را در گفت و گوهای خود به کار برده اند.

شهر سیوند در ۵۵کیلومتری شمال شیراز که در محدوده شهرستان مرودشت قرار دارد و روستای گاوکشک و برخی دیگر از روستاها در شهرستان کازرون از جمله مناطقی است که واژه‌هایی از زبان ایران باستان هنوز در آن متداول است.

شیراز به عنوان مرکز استان فارس نیز دارای نوع گفتار و گویش خاص از زبان فارسی است، تنوع گویش فارسی در این شهر به حدی است که می‌توان گفت گویش ساکنان شرق این شهر با گویش ساکنان شمال یا غرب این کلان شهر متفاوت است.

برخی ازمردم شیراز ازجمله‌ساکنان محله‌های سعدی،پودنک،قصردشت و گودعربان دارای مفاهیم بسیار عمیق در گویش‌های خود هستند که درعین حال که بر گرفته از زبان فارسی است اما به دلیل مخفف شدن کلمات به نوعی گویش متفاوت تبدیل شده است.

اگربخواهیم درتقسیم بندی گویش زبان فارسی در شیراز نوعی مرزبندی رعایت کنیم باید زبان و گویش‌های فارسی در این شهر را به سه قسمت شیرازی شرقی، شیرازی مرکزی و شیرازی شمال غرب تقسیم کرد.

بر اساس مستندات تاریخی از زمان آل بویه تا دوره قاجار فقط یک گونه گویش شیرازی در این شهر وجود داشته است این گویش که اکنون به عنوان گویش اصیل شیرازی شناخته می‌شود در میان ساکنان مناطقی از مرکز و شمال غرب شیراز رواج دارد و معمولا محلات بافت قدیم شیراز که ساکنان آن شهروندان قدیمی شیراز هستند به این نوع گویش سخن می‌گویند.

گویش‌های دیگر در شیراز به علت مهاجرت برخی از مردم از سایر مناطق به این شهر در شیراز رواج یافته است ، برخی از محلات مناطق شرق شیراز اکنون به این نوع گویش صحبت می‌کنند و اگر چه واژه‌های زبان فارسی در این نوع گویش باواژه‌های زبان فارسی درگویش شیرازی مرکزی مشابه است اما تفاوت‌هایی نیز در گفتار می‌توان دید.

شهروندانی که در مناطق شرق و شمال شرق شیراز زندگی می‌کنند برای ادای کلمات از نوعی گویش شیرازی که غلیظ تر از گویش شیرازی مرکزی است استفاده می کنند و در تخفیف کلمات سعی می‌کنند کلمات را بیشتر مخفف نمایند.

علت اصلی تفاوت در گویش شیرازی به ساختار جمعیتی شیراز ، تاثیرگذاری مشاغل ، تاثیر مهاجرت ، نزدیکی به روستاهای همجوار و مسایل اینچنین باز می گردد، در گویش شیرازی عامیانه به علت اینکه ارتباط با دیگر نقاط بیشتر بوده این نوع تاثیرگذاری ها نیز بیشتر است.

برخی از واژه‌هایی که در زبان و گویش عامیانه شیرازی از آن استفاده می شود احمال داده می‌شود،مخفف شده واژه‌هایی از زبان لاتین است ، مثلا واژه ” ببه ” به معنای عزیزم شاید مخفف شده واژه‌ی ‪ Babyدر زبان انگلیسی باشد که به معنای فرزندم و عزیزم بکار می‌رود.

منابع

·         ویکی پدیا

·         همشهری آنلاین

·         میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

·         ویکی اطلس فرهنگی ایران

 


این مطلب در تاریخ: شنبه 04 فروردين 1397 ساعت: 19:22 منتشر شده است
برچسب ها : ,,,,,
نظرات()

ويژگی‌های مقاله برای انتشار در نشريات علمی - پژوهشی

بازدید: 5

ويژگی‌های يک مقاله برای انتشار در نشريات علمی - پژوهشی

 معيارهای يک مقاله علمی - پژوهشی

توصيه جدّی می‌شود که معيارهای زير در هر مقاله علمی - پژوهشی مورد رعايت قرارگيرند. رعايت اين معيارها باعث انسجام و استحکام مقاله شده و امکان پذيرش آن را در يک مجله علمی - پژوهشی افزايش می‌دهد.

الف- مرتبط بودن مطالب و کامل بودن

·         تمام موضوعات مطرح شده‌اند.

·         استدلال‌ها و بحث‌ها در کليت متن مرتبط هستند.

·         منابع و مراجع ادبيات تحقيق آورده شده‌اند.

·         منطق و پيوستگی بين استدلال‌ها رعايت شده است.

 

ب- برخورداری از يک سازمان منسجم:

·         مقاله از يک ساختار شفاف مفهومي برخوردار است.

·         عنوان‌ها و زير‌عنوان‌های مناسب، صحيح و مرتبطی به کار برده شده‌اند.

·         نظام ارجاع دهي با ثبات و مناسب است.

 

پ- برخورداری از يک محوريّت تحقيقی در کلّيت و ترکيب مقاله:

·         تفکر خلاق، ترکيب و استدلال ظهور و بروز دارد.

·         دقت فکري در باره عنوان اصلي ديده مي‌شود.

·         مفاهيم مرتبط به نحو مناسبي تحقيق شده‌اند.

·         استدلال‌ها و اثبات‌ها به وسيله مدارک و مستندات يا ارجاعات پشتيباني شده‌اند.

·         شواهد کافی براي فهم موضوع وجود دارد.

·         ادبيات تحقيق مورد نقد و تحليل قرار گرفته‌اند.

·         ارتباط لازم بين ادبيات تحقيق و موضوع مورد تحقيق مقاله ارائه شده است.

 

3- ساختار عمومی مقاله

يک مقاله تحقيقی به طور کلی می‌تواند در برگيرنده ساختاری مشابه ساختار زير باشد.

 

ترتيب

موضوع

شرح

1

عنوان مقاله

-            پرهيز از عنوان‌های کلی و روزنامه‌ای؛

-            استفاده از صفت و موصوف‌های لازم برای گوياتر نمودن عنوان؛

-           دارا بودن جذّابيت برای جذب مخاطب؛

-           فشرده و مختصر و يادآوردنی؛

-            پرهيز از اصطلاحات نامأنوس و اختصار

-            توجه به اين نکته که عنوان يک برچسب است نه جمله.

2

نام نويسنده/نويسندگان

-         مشخص کردن نام و رابطه عضويتی نويسنده يا نويسندگان.

3

چکيده

-           دربرگيرنده (معرفی کلی و گويای تحقيق / بيان هدف و قلمرو تحقيق، اهميت کلّی تحقيق ، مروری فشرده بر ساختار مقاله، اشاره کلّی به نوآوری‌ها و دستاوردهای مقاله)؛

-         پرهيز جدی از آوردن مراجع، فرمول و علامت‌های ويژه؛

-       رعايت کوتاهی و فشرده بودن ( در حد يک بند و سقف 200 تا 250 کلمه)؛

-    توجه به اين نکته که تعداد افرادی که چکيده را می‌خوانند بسيار بيشتر از کسانی است که مقاله را می‌خوانند.

4

کليد واژه‌ها

-       تا سقف پنج کلمه و يا اصطلاح

5

مقدمه

-      تعريف مسئله و قلمرو تحقيق؛

-     طرح اهميت تحقيق؛

-    طرح سوابق تاريخی موضوع؛

-   طرح طبقه‌بندی‌ها و شاخه‌های مرتبط با موضوع؛

-       ارائه تعاريف اصطلاخات اصلی و علائم و اختصارات؛

-    مروری کلی بر بقيه مقاله.

-    اين بخش می‌تواند با بخش بعدی ترکيب شود.

5

بررسی ادبيات موضوع/ سابقه تحقيق

-   طرح سابقه بر اساس يک نظم زمانی/ ديدگاهی/مکتب فکری يا هر طبقه‌بندی ديگر؛

-  طرح ارتباط ادبيات مورد بررسی با موضوع تحقيق؛

-      بيان نقاط قوّت، ضعف و محدوديت‌های ادبيات موضوع؛

-   صرف نظر از طرح مطالب شخصی و تعصب آميز؛

-  طرح يافته‌های موافق و مخالف در ادبيات؛

-    ارائه روند و سير تحقيق و طرح جهت‌گيری آن؛

-     نقد و بررسی تئوری‌های طرح شده؛

-    مشخص کردن محدوده زمانی مورد بررسی؛

-  برقراری ارتباط بين ادبيات موضوع با موضوع مورد تحقيق.

6

بدنه اصلی مقاله

- متشکل از يک تا چند بخش و در برگيرنده اصل تحقيق و مطالعه نظير روش ومتدولوژی، فرضيات، مدل رياضی.

7

نتايج

-     ارائه خروجی‌های آزمايش‌ها، مدل‌ها يا محاسبات.

8

بحث در باره نتايج

-    استخراج اصول،روابط و ارائه تعميم‌های ممکن؛

-   ارائه تحليل مدل يا تئوری؛

-    ارائه ارتباط بين نتايج و تحليل‌ها.

 

جمع بندی و نتيجه‌گيری

-  طرح نتايج مهم و پيامدهای آنها؛

-    بيان استثناء ها و محدوديت‌ها؛

-    طرح افق‌های تحقيقاتی برای ادامه و توسعه تحقيق.

9

سپاسگزاری (در صورت نياز)

-  قدردانی از مؤسسات و يا اشخاصی که در به ثمر رسيدن تحقيق و يا بهتر انجام شدن فعاليت‌های مربوط به مقاله تأثيرگذار بوده‌اند.

9

منابع

-    ارائه فهرست مرتب شده منابع.

10

پيوست‌ها (در صورت نياز)

-     ارائه مطالب ضروری برای فهم و پشتيبانی از مطالب اصلی مقاله.

 

4- موارد ويرايشی

·             رعايت ملاحظات دستوری در جملات و سعی در نوشتن جملات کوتاه و گويا؛

·              شماره گذاری عنوان بخش‌ها و زيربخش‌ها؛

·               شماره گذاری روابط و فرمول‌ها؛

·               ارائه شرح مفيد و گويا در بالای جداول و پائين شکل‌ها؛

·              شماره گذاری جداول و شکل‌ها به طور جداگانه؛

·              ارجاع دهی به هر جدول و يا هر شکل در متن از طريق شماره مربوطه؛

·               رعايت دندانه‌گذاری مناسب به منظور تفکيک بهتر و خواناتر نمودن نوشتار؛

·               پرهيز از شکسته‌شدن کلمات در دو خط متوالی (نظير "می" در آخر خط و "شود" در ابتدای خط بعدی)؛

·             پرهيز از کپی‌کردن تصاوير ناخوانای مراجع و منابع، سعی در بازطراحی آنها با ذکر دقيق مأخذ در ذيل آنها.

 

5- نکات ويژه

·           سعی جدی در ثبات رويه‌های اتخاذ شده در نوشتار مقاله (مانند اندازه حروف، ضخامت خطوط در جداول و شکل‌ها، نوع خطوط لاتين در کلمات لاتين, فاصله شماره‌ها با متن يا روابط)؛

·          الگوبرداری از ساختار آخرين مقالات منتشر شده در نشريه يا ژورنال هدف (نشريه‌ای که قصد داريد مقاله خودرا برای انتشار ارسال داريد)؛

·          ارائه مقاله کامل شده به اشخاص مطّلع و مرتبط با موضوع مقاله و دريافت نظرات آنان و انجام عمل بالعکس در مورد آنان؛

·          واگذاری تهيه مقالات مروری به محققان با تجربه و نويسندگانی که در زمينه مورد بررسی صاحب نظر بوده و لااقل چند مقاله در اين رابطه منتشر نموده‌اند؛

·        اطمينان از دسترسی به مقالات مرجع مربوط به موضوع مقاله به ويژه مقالات جديد؛

·        رعايت امانت، صداقت و اخلاق از اصول مهم هر فعاليت علمی و تحقيقی است. مراعات نمودن اين اصول از ضرورت بسيار بالائی برخوردار است.

 


این مطلب در تاریخ: چهارشنبه 01 فروردين 1397 ساعت: 19:56 منتشر شده است
برچسب ها : ,,,,,
نظرات()

تحلیل محتوا چیست ؟

بازدید: 7

تحلیل محتوا چیست ؟

اگر چه امروزه تصورات معمول از محتوا ( نوع پيام) و زمينه هاي ارتباط ( پيام توسط چه كسي و به چه كسي ميرسد) در تحليل محتوا رايج هستند. در تعريف رسمي آن، شرايط و زمينه هاي ارتباطي ديگر مثل شرايط روانكاروانه (شرايط روان شناختي كه گزاره خاصي را تعيين مي سازند)، نمادي (منابع اجتماعي و اقتصادي كه اساس يك برنامه خاص تلويزيون را تشكيل مي دهند)، و فرهنگي (كار كردهايي كه آداب خاص فرهنگي داده هاي مورد استفاده در تحليل محتوا

 متن :

مشخص ترين منبع داده هاي براي تحليل محتوا، متوني هستند كه معاني به صورت متعارف به آنها انتساب مي يابند. سخنرانيهاي شفاهي، اسناد كتبي و جلوه هاي تصويري از جمله اين منابعند. رسانه هاي جمعي مشخص ترين زمينه براي چنين تحليلي هستند و عرصه ادبيات متاثر از تحليل محتواي روزنامه ها، كتابها، گزارشهاي راديويي، فيلمها، نمايشهاي كمدي و برنامه هاي تلويزيوني است. با اين حال از اين فن در مورد داده هايي كه عمويمت كمتر دارند. نيز به طور فزاينده استفاده مي شود. نامه هاي شخصي، گفتو گوي كودكان، مذاكرات خلع سلاح، شهادت شهود در دادگاه، گزارشهاي سمعي و بصري از جلسات درماني، پاسخ به سوالات مصاحبه هاي عمومي و آزاد و كنفرانسهاي كامپيوتري در اين دسته قرار مي را عهده دار هستند) نيز قرار دارند. گيرند. داده هايي كه تنها براي گروههاي كوچكي از كارشناسان معني دار هستند. نيز دراين مقوله مورد بررسي قرار مي گيرند كه از جمله آنها مي توان به تمبرهاي پستي، طرحهاي نقش بسته بر روي كوزه هاي سفالي قديم، اختلالات هنگام سخنراني، فرسايش و پارگي كتابها و تحليل خواب اشاره كرد. در هر حال هر چيزي را كه به حد كافي فراوان باشد و از معاني نسبتا ثابتي در نزد گروهي از افراد برخوردار باشد مي توان تحليل محتوايي كرد.

 

 

 

موارد استفاده از تحليل محتوا

 

از تحليل محتوا به ندرت براي توصيف ساخت ادبي محتواي ارتباطات استفاده مي شود. پيدا كردن موارد استفاده از كلمات زشت در بخش برنامه هاي راديويي يا جمله بندي دقيق از تعهدات تبليغاتي سياستمداران را بايد مواردي استثنا دانست. استفاده منظم از داده هاي تحليل محتوا، امكان پذيرش استنتاجاتي را كه فراتر از فهم و درك متني دشوار هستند. تا اندازة زياد فراهم مي سازد. خوانندگان معمولي (شامل محققان ادبي) معمولا با مطالعه حجم زيادي از مطالب خواندني، چشم انداز خويش را تغيير مي دهند.و در حمايت از فرضيه هاي مورد نظر خود نوعي ادراك انتخابي را به كار مي بندند. تحليل محتوا نه تنها بخت و امكان توجه و پرداختن يكسان به همه واحد هاي تحليل را خواه در آغاز متن آورده شوند و خواه در پايان فراهم مي سازد، بلكه به علت بي توجهي به فرد تحليل كننده يا مكان و زمان تحليل، نوعي عينيت (Objectivity) را نيز به كار مي بخشد. به علاوه تحليل محتوا اين امكان را به محققان مي دهد تا چارچوب مورد نظر خويش را در تحقيق به كار بندند، و درنتيجه باب مجموعه اي غني از سازه هاي ((Constructs اجتماعي علمي گشوده مي گردد كه بر اثر آن متون نامانونس براي يك گروه فرهنگي، محتوايي معني دار پيدا مي كنند. دو خصيصه فوق اين امكان را براي يك تحليل گر محتوا فراهم مي سازند تا توصيفي جمعي از استنتاجات ذهني را براساس مجموعه وسيعي از داده ها ارائه كند. اين داده ها نشان دهنده روند ها، الگوها و تفاوتهايي هستند كه پي بردن به آنها در اين مرحله تنها براي افراد آموزش ديده ميسر است.

 

 

 

مطالعه در محتواي رسانه ها

 

دريافت ميزان اهميت نويسندگان، پديد آورندگان آثار، رسانه ها يا حتي كل فرهنگها به مقولات موضوعي خاص احتمالا بايد گسترده ترين موارد استفاده از تحليل محتوا تلقي شود. براي چنين استنتاجي معمولا فراواني و يا ميزان تكرار موضوع مورد توجه قرار مي گيرد. به عنوان مثال چگونگي تغيير در پرداخت روزنامه ها به مقولات خبري در طول زمان، نحوه ورود آگاهيهاي تبليغاتي در پوشش مسائل مذهبي و نيز نحوه سبقت جويي اخبار مربوط به ورزش و جرايم بر اخبار فرهنگي را مي توان نمونه هاي اوليه اي از موارد تحليل محتوا دانست. دسته ديگر تحليل گران تلاش كرده اند تا ميزان خواندني بودن مطالب، مسائل اقتصادي و مطالبي از اين قبيل تبيين كنند. انگيزه انجام بسياري از اين مطالعات احساس رعايت نشدن معيارهاي روزنامه نگاري به طور كامل است. مثلا در بسياري از مطالعات تحليل محتوا كه با هدف آشكار ساختن نابرابري در پوشش خبر طرفين يك ماظره عمومي و يا كشور خارجي انجام مي گيرند رعايت انصاف (Fairness) مورد تاكيد و تاييد واقع مي شود.

هدف، در بسياري از تحقيقات اجتماعي، پي بردن به ميزان توجهي است كه برپديده، انديشه يا گرايشي خاص معطوف مي شود.در يك از مطالعات اوليه تحليل محتوا ميزان تغييري كه در تصوير قهرمانان مردمي در مجله هاي تخيلي در طي يك دوره چهل ساله پديد آمده بود، به دست آمد. براساس نتيجه اين مطالعه تصوير ارائه شده از اين قهرمانان را كار آفرينان (Entrepreneurs) به افراد سرگرم كننده تغيير كرده بود. به همان سان با استفاده از اين شيوه در رسانه هاي متفاوت و در طول زمان، تصوير معلمان، دانشمندان، افسران پليس و سياستمداران هم به صورت تطبيقي مورد مطالعه قرار گرفته است. دريك تحليل محتواي جهاني در مورد مظاهر يا نمادهاي سياسي در اسناد، گزارش هاي مربوط به اعمال نفوذ كه در چند كشور، به عمل آمد، كوشش شد تا تغييرات بپردازد. تحليل خصوصيات جمعيتي، اجتماعي، اقتصادي، قومي و حرفه اي جمعيت مخاطين مشابه نشانگر اغراض خاص و قابل ملاحظه اي بودند. مطالعاتي كه در مورد نوع شدت و تداول خشونت تلويزيوني، گرايش نسبت به جنگ، نقشهايي كه زنان در سريالهاي مردمي پذيرا هستند و مباحثي كه هنگام فروش كالا يا خدمات صورت گرفته است، مباني را براي نقد فرهنگ  ي فراهم ساختند و به آگاهي عامه مردم از نحوه آفرينش اعتقادات خاص ونيز تقويت پيشداوريهاي موجود توسط رسانه ها كمك كردند.

تحليل محتواي منابع و مراجع خبري براي كشور هاي خارجي در رسانه هاي گوناگون ملي، عدم توزان قابل ملاحظه موجود در جريان خبري بين المللي و ميزان توجه به آن را نشان داد. هنچنين ايجاد نظامها و روشهايي براي ارزيابي در مورد مسائل خاص، گرايش مودر توجه عامة مردم به آن موسسه، انجام آزمايشهاي تجربي در روبط عمومي، نشان دادن تغييرات مهم پديده آمده در تصوير مردم از توليد موسسه، شرايط رقابت و مسائل ديگر را در پي داشته است.

در دادگاه هاي آمريكا در مورد پرونده هاي سرقت ادبي (Plagiarism) و تخلفات حق پديد آورنده و نيز در پرونده مشهوري كه در برگيرنده هويت دفاتر خبر خارجي فعال در ايالات متحده است از شواهدي استفاده شده كه با تحليل محتوا به دست آمده اند. استنتاجاتي كه در مورد آن پرونده به عمل آمدند براساس آزمونهاي متفاوتي بودند كه دسترسي به اطلاعات، همسويي را اهداف اعلام شده تبليغات (خارجي)، و انحراف از منابع خبري بي طرف را نشان مي دادند.

 

 

 

جمع آروي اطلاعات سري و مطالعات سياسي

 

شناخت دولتها در مورد تحولات سياسي در كشورهاي خارجي غالبا براساس ارتباطات است كه اين ارتباطات به شكل مكاتبات ديپلماتيك،پخش برنامه هاي سمعي و بصري، تحليلهاي روزنامه نگاري در مطبوعات داخلي و يا سخنرانيهايي كه به وسيله رهبران سياسي غالبا به صورت ناخواسته  براي تشريح اين تحولات ايراد مي گردند، انجام مي پذيرد. اگر چه تحليلگران سياسي نوعاً كوششي جهت مشخص ساختن روشهاي به كار برده شده براي نتيجه گيري از اين داده ها به عمل نمي آورند ولي با اين حال شواهدي وجود دارد كه در آنها تحليل محتوا شناختهاي مهمي را به دست داده است. خطابه هايي كه به وسيله اعضاي دفتر سياسي حزب كمونيست به مناسبت زاد روز ژوزف استالين ايراد شد، ساخت قدرت در هيات رييسة حزب كمونيست را آشكار ساخت و جانشيني مورد انتظار وارثان قدرت را (كه پس از مرگ استالين به اثبات رسيد،) آشكار ساخت، همچنين در خلال جنگ دوم جهاني استنتاجات در مرود شيوه جنگ در آلمان و تغييرات پديد آمده در رابطه بين دول محور براساس برنامه هاي داخلي راديو تلويزيون كه به صورت منظم تحت نظارت بودند، استوار بود. به همان سان از سخنرانيهاي ژروزف استالين كه با هدف تقويت روحيه آلماني و نيز آماده ساختن مردم براي رويدادهاي بعد ايراد شده بودند، به صورت موفقيت آميزي براي كسب اطلاعاتي سري نظامي استفاده شد. استفاده از تحليل محتوا براي ارزيابي رضايت كشور از توافقهاي محدود ساختن سلاحهاي استراتژيك پيشنهاد شده است.

در تحليل محتوا ي پيامهاي ارتباطي در شب جنگ اول جهاني، در خلال بحران موشكي كوبا (1962) و نيز در منازعه شوروي «سابق» با سنگاپور (اواخر دهه 1950)، از يك سازه تعاملي استفاده شده است و بدين منظور بيانيه هاي ديپلمايتك و عمومي كه رهبران كشورهاي درگير در جنگ تسليم كرده اند به عنوان يك مجموعه متوالي محرك و پاسخ قلمداد شده اند. علاوه بر موارد استفاده سياسي فوق، تحليل محتوا مي تواند اطلاعات روشني را در زمينه نوع ارزشهاي مطرح شده و نيز گرايشهاي نامزدهاي منصبهاي سياسي در مورد مسائل خاص، و نيز تغيير اين ارزشها وگرايشها را در واكنش ها را در واكنش به شرايط خاص و با توجه به مخاطبان، آنها به دست دهد. تحليلهاي مقايسه اي بين كشورها، تفاوتهاي موجود در ارزشهاي رهبري و خواسته هاي نخبگان و مطالعات در مورد كرسيهاي حزبي، سخنرانيهاي مقامات سلطنتي بريتانيا و شعارهاي روز اول ماه مه شوروي سابق، زمينه ساز توجه و علاقه به دانشمندان سياسي بوده است. در كنار اين موارد مي توان به تلاشهاي اوليه اي كه براي تشخيص فنون تبلغي و نيز شناسايي تبلغ گراني كه از اين فنون براي تضعيف قوه تشخيص عقلاني استفاده مي بردند اشاره كرد.

 

 

 

كاربرد تحليل محتوا در علوم اجتماعي و ادبيات

 

در مطالعات روان شناسي فردي غالبا از پاسخهاي شفاهي به سوالات مصاحبه جلسات ضبط شده روانكاوي، يادداشتهاي روزانه، نوشته ها و نامه ها استفاده مي گردد.جست و جو الگوي سخنراني (نطق) كه نشانگر آسيبهاي خاص رواني است، فني متداول است. آزمونهاي فراافكن (Projective Tests) را مرحله بعد مقوله بندي وشمارش شوند درحقيقت بايد نوعي تحليل محتوا دانست. همچنين از تحليل محتوا مي توان براي پي بردن به حالات مختلف روان شناختي سخنران مثل ميزان اضطراب، براساس فراواني اختلالات كلامي صحبت خود مرتكب مي شود استفاده كرد. از رسانه هايي كه با استفاده از استنتاجات ثانوي به دست مي آيند براي مطالعه و تحليل يادداشتهاي خود كشي، گفت و گوهاي افراد الكلي و نيز نطقهاي شخصيتهاي تاريخي استفاده شده است. به همان سان براي بازسازي ديناميسمهاي فردي و شخصيت نويسنده، نامه هايي شخصي مورد تحليل قرار مي گيرند. گزارشهاي شفاهي در مرود روياها نيز منبع مشابهي براي كسب آگاهي به شمار مي آيند كه تحليل محتوا امكان تحقيق منظم در مورد آن را فراهم مي سازد. در آموزش و پرورش از تحليل محتوا براي تجزيه و تحليل پيشداوريهاي مربوط به مسائل نژادي و ملي متون كتاب استفاده شده است. از جمله موضوعهاي تحليل، مي توان به نحوه تصويرسازي متفاوت از تحليل محتوا مي توان به كسب آگاهي از ميزان خواندني بودن يا علاقه برانگيزي متن با توجه به نوع كلمات ساختارهاي دستوري و علايم نقطه گذاري و موارد ديگر اشاره كرد.

ادبيات يك زمينه طبيعي تحليل محتوا است. ساختار بسامد واژه ها و تحليل استعاره هاي ادبي، علايم، موضوعات اجزاي بيان سبكها، تفاوتها در سبكهاي خاص و مخاطبين مورد نظر همگي در حوزه مطالعات تحليل محتوا قرار مي گيرند اما به ندرت جزء اين مطالعات در نظرگرفته مي شوند. شناسايي آماري مولف ناشناخته يك كتاب را بايد مورد استثنايي جالبي دانست كه در مورد متن كتاب قرون وسطايي سلوك مسيح (De imitatione Christ) و چند مورد از گزارشهاي امضا نشده فدراليست (Federalist) و تفكيك بخشهاي يك متن كه توسط مولفان متفاوت نگاشته شده است به كار برده شد. از ديگر موارد مي توان به نكات ذيل اشاره كرد : روشن ساختن تاثيرات ادبي، تلاشي براي تعيين تاريخ اسناد از طريق تحليل سبكها و محتواي نوشته، تلاشي براي پي بردن به اگلوي هاي پيشرفت در آثار ادبي يونان و جست و جو براي مضاميني كه پر فروش ترين رمانها را از بقيه رمانها جدا مي سازند.

تحليل محتوا را شايد بتوان جزء لاينفكي از يك فعاليت تحقيقي، اجتماعي گسترده تر دانست. به عنوان مثال براي به حد اقل رساندن خطاهاي مصاحبه گر، پاسخهاي باز به سوالهاي مصاحبه غالبا در معرض تحليل محتوا قرار مي گيرند تا توزيع فراواني، مقياسها، شاخصها يا متغيرهايي را كه در مرحله بعد مي توان آنها را با مشخصات قابل اندازه گيري مصاحبه شوندگان مستقيماً در ارتباط گذاشت، به دست آيد. در شيوه هاي مختلف آزمايشي حل مساله شبيه سازي (Simulation)، شبيه سازي درماني، براي تفكيك انواع تعاملات شفاهي (كلامي)، كمي ساختن سهم اعضا در اين تعاملات و مفهوم سازي نقشي كه آنها در جهت دهي پيدايش ساختهاي اجتماعي برعهده دارند، از فن تحليل محتوا در گروههاي كوچك استفاده مي كنند. همچنين از طريق همبسته سازي معرفها يا معيارهاي (Measures) تحليل محتوا، خشونت تخليلي تلويزيون با برآوردهاي خشونت واقعي كه از مطالعه بر روي تماشاگران حرفه اي و غير حرفه اي به دست آمده است، تاثيرات رسانه هاي جمعي مورد مطالعه قرا گرفته است.

تحليل محتوا را همچنين مي توان به موازات ديگر فنون تحقيق به كار برد و اعتبار هر نوع يافته را كنترل ويا روشن ساخت. به عنوان مثال در مقايسه اي كه بين آمار واقعي جرم در يكي از شهرهاي ايالات متحده، نظر سنجي و پوشش جرايم روزنامه هاي محلي، به عمل آمده، ميزان نگراني مردم و پوشش جرايم در روزنامه همبستگي معني داري را نشان داد. به اين ترتيب روشن گرديد كه دو متغير فوق هردو بيانگر پديده اي مشابه هستند كه تنها به صورتي حاشيه اي با حقايق در ارتباطند. تحليل محتوا مقالات (رسانه هايي) كه به وسيله دانشجويان نوشته شده اند نتايجي را به دست داد كه با يافته هاي به دست آمده از سوي ديگر مطالعه اي كه براي يافتن همبستگي قوي در بين شيوه هاي گوناگون شمارش مراجه براي روساي جمهوري ايالات متحده انجام شد و عموما به عنوان شاخصي براي محبوبيت يا اهيمت آنها قلمداد مي شد، با رتبه بندي اي كه نويسنده متن براي اهيمت اين روساي جمهوري قائل شده بود، همبستگي قابل قبولي را به دست نداد. نكته فوق زيان استفاده از شاخصها و اهميت اعتبار دادن به هر نوع تحليل محتوا را نشان مي دهند.

 

 

 

مراحل و معيارهاي انجام تحليل محتوا

 

تحليل محتوا عموما از شش مرحله تشكيل مي شود اين مراحل به صورت منظم استفاده از اين فن را مشخص مي سازند.

 

طرح (Design) : طرح مفهومي است كه در آن تحليلگران به تعريف زمينه كار خود و نيز آن چه مستقيما امكان مشاهده آن را ندارند و خواهان آگاهي از آنند. مي پردازند همچنين در اين مرحله تحليلگران به جست و جوي منبع اطلاعات مهم كه ممكن است در دسترس باشند و يا امكان دسترسي به آنها وجود داشته باشد، پذيرش يك سازه تحليلي كه دانش موجود در زمينه رابطه داده ومتن را فرمولبندي مي كند و مرحله استنتاجي ناشي از حركت از يك زمينه به زمينه ديگر را تشكيل مي دهند. علاوه بر اين ترسيم روشهاي تجربي مورد استفاده، شرايطي را كه تحت آنها استنتاجات حاصل از مشاهده را مي توان معتبر دانست سنجش آنچه مدعي اندازه گيري آن هستيم ـ دقيقا مشخص مي گرداند.

 

واحد بندي (Unitizing) : مرحله تعريف و نهايتا شناسايي واحدهاي تحليل از ميان داده هاي موجود را « واحد بندي » مي گويند. واحد هاي نمونه گيري امكان تنظيم يك نمونه معرف آماري از جمله آماري كه را كه ممكن است شامل كل كتابها، داستانهاي تلويزيوني، شخصيتهاي تخيلي، مقالات (رسانه ها) و تبليغات باشد، در برمي گيرد. واحدهاي كه هر يك داراي معنايي مستقل است.واحد ثتب (Recording Unit) گفته مي شود، مثال واحدها ممكن است به رخدادها و افراد يا كشورها، اظهارات ارزيابي كننده و گزاره ها و مضامين ارجاع شوند.

 

نمونه گيري : با اينكه فرآيند استخراج نمونه هاي معرف را بنايد از مراحل طبيعي تحليل محتوا دانست اما با اين حال لازم است. :

 

1- خطاهاي آماري را كه در بيشتر مطالب نمادين مورد تحليل نهفته اند از ميان برداشت. مثلا گرايشهاي افراد مهم در رسانه هاي جمعي بيشتر منعكس مي شوند تا گرايش عامه مردم ؛

2- بايد اطمينان حاصل كرد كه سلسله مراتب غالبا شرطي واحدهاي انتخاب شده نمونه گيري ( مثل نشريات، تاريخهاي روزنامه، تعداد صفحات، مقالات، بندها، كلمات) معرف سازمان پديده هاي نماديني مورد مطالعه باشند.

 

رمزدهي [كد گذاري] ( Coding) : مرحله توصيف واحدهاي ثبت شده و يا طبقه بندي آنها برحسب مقولات سازه هاي تحليلي انتخاب شده را «رمز دهي » گويند. اين مرحله در حقيقت بازنماي تصور اوليه از معني است. و آن را مي توان هم از طريق آموزشهاي صريح به كد گذاران آموزش ديده و هم از راه كد گذاري كامپيوتري انجام داد. دو اصل معيار ارزيابي و روايي (Reliability) كه از طريق توافق بين كد گذاران « و تشخيص آنها» از اهيمت يا بي اهميتي مقولات سنجيده مي شود، غالبا در تعارض با يكديگرند. كد گذاران انساني معمولا از روايي برخوردارنيستند اما در تفسيرمتون پيچيده از نظر معني شناسي داراي استعدادند. كامپيوتر مشكل روايي ندارد اما بايد براي شبيه سازي بخش اعظم استعداد زباني يك سخنران بومي را به آ ن برنامه داد. پيشرفتهاي عمده وقابل ملاحظه در استفاده از كامپيوترها و كاربرد آنها معمولا معيار «معني داري» را فداي روايي و سرعت مي كند.

 

استخراج نتايج : مهمترين مرحله در تحليل محتوا نتيجه گيري است. اين مرحله در واقع كسب شناخت ثابت در مورد نحوه پيوستگي توضيح متغير از داده هاي كد گذاري شده با پديده اي است كه محقق خواهان آگاهي از آن است. مراحل لازم براي نتيجه گيري معمولا روشن نيستند. اينكه فراواني مراجع چگونه نشانگر توجه يك منبع به موضوع مورد توجه است. كدام سبك خاص ادبي منحصرا شناساننده يك مولف خاص است و نحوه اي كه تمايل به صفات خاص كلامي سخنران يك مستمع را متجلي مي سازند؛ سوالاتي هستند كه بايد با روشهايي مستقل پاسخ داده شوند. همچنين لازم است كه چنين سازه هاي تحليلي، بسيار ساده باشند. تحليلگران در استخراج اطلاعات سري نظامي از منابع خبري دشمن از « نقشه هاي » دقيق روابط شناخته شده كه شامل نقش و تضادهاي ميان رهبري ملي و جمعيت مخاطب مي شود، استفاده مي كنند. به همين سان سبكهاي خاص استدلال افراد از چند سطح تشكيل مي شود كه هر سطح از سازه هاي روانشاختي دقيق تشكيل مي شود.

 

معبتر سازي (Validation) : معتبر سازي آمال و غايت هر كار تحقيقي است. با وجود اين جهت گيري تحليل محتوا به استنتاج از آنچه مستقيما قابل مشاهده نيست و در دست نبودن شواهد اعتبار دهنده معتبر سازي نتايج تحليل محتوا را محدود مي سازد. مثلا بايد پرسيد كه با وجود آگاهي قبلي از فعاليتهاي برنامه ريزي شده چرا باز به دنبال به دست آوردن اطلاعات سري نظامي از تبليغات دشمن هستيم؟ و يا با وجود قابليت اندازه گيري مستقيم نوع موضوعات مورد توجه رسانه ها چرا به دنبال استنتاج و آگاهي يابي از موضوعات مورد توجه رسانه ها هستيم ؟ و بالاخره اگر امكان مصاحبه مثالا با كندي فراهم بوده است. چرا به دنبال كسب آگاهي از گرايشهاي رو به تغيير كندي در خلال بحران موشكي كوبا با استفاده از پيامهاي ارتباطي او بوديم؟ در هر حال پيش از انجام تحليل محتوا بايد شواهد اعتبار دهنده را حداقل در مورد يافته ها به دست داد.

 

محدويت هاي تحليل محتوا : فن تحليل محتوا عليرغم داعيه تعميم پذيري خود، از محدوديتهاي ذاتي برخوردار است. اولين محدويت از تعهد آن به تصيميم گيري علمي نشات مي گيرد. يافته هاي معني دار آماري، مستلزم واحدهاي تحليل بسيار هستند و جست وجوي چنين يافته هايي معادل با يك تعهد كمي گرايانه است. چنين خصلتي انگيزه اي براي تحليل ارتباطات ويژه يا «گفتمان » (Discourse) است كه مشخصه تحقيقاتي، تاريخي يا روانكارانه است.

دومين محدويت از ضرورت قابليت بازنمايي ناشي مي شود اين قاعده مستلزم تعيين رده هاي ثابت و مستقل از مشاهده گر و نيز دستورالعملهايي است كه بايد آنها را بدون توجه به تحليلگر و موضوع مورد تحليل كد گذاري كرد. استفاده از تحليل محتواي كامپيوتري ناشي از چنين محدوديتي است. با استفاده از كامپيوتر دادها در زمينه هايي مورد استفاده قرارمي گيرد كه تفاسير ثابت و واضحي را دربردارند و امكاني را براي داده هايي كه معاني آنها در فرايند ارتباطات تغيير مي كنند و نيز تغييراتي كه مشخصه ارتباط برقرار كنندگان مختلف ويا گروههاي اجتماعي درگيراست فراهم نمي سازد. چنين ابهاماتي در رسانه هاي سياسي و شخصي متداولند.

تحليل محتوا مستلزم مشاركت در انباشت نظريه اجتماعي است و اين خود سومين محدويت آن است. اگر مقولات (رده ها) از خود اطالاعات تحليل شده به دست آيند. در آن صورت يافته ها فقط براي اطالاعات موجود قابليت تعيمم دارند. اگر اين يافته ها از يك نظريه كلي گرفته شده باشند. درآن صورت غناي نمادين خاص بودن داده هاي موجود غالبا ناديده گرفته مي شود. در هر حال پوشش اين محدويتها غالبا با دشواري همراه است.


این مطلب در تاریخ: چهارشنبه 01 فروردين 1397 ساعت: 19:38 منتشر شده است
برچسب ها : ,,,
نظرات()

شیوه ی تصحیح دیکته ی (املای) فارسی در کلاس های دوم تا پنجم ابتدایی

بازدید: 11

شیوه ی تصحی۱- کم یا زیاد گذاشتن علامت (آ) روی حرف (آ)، یک چهارم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

 

۲- کم یا زیاد گذاشتن نقطه یا بالا و پایین گذاشتن نقطه در صورتی که حرفی با حرف دیگر اشتباه شود، یک چهارم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می گردد. (در حروف ش، ژ، چ، اگر یک نقطه کم بگذارند غلط محسوب نمی گردد چون شکل کلمه عوض نمی شود.)

۳- ننوشتن حرکات فتحه، کسره، ضمّه ( ـَــِـــُ )، غلط به حساب نمی آید.

۴- کم یا زیاد گذاشتن دندانه، در حروف (س، ش،ص، ض) یک چهارم غلط؛ در سایر حروف نیم غلط و در تمام دیکته دو غلط محسوب می شود.

۵- حروف (بـ تأکید، نـ نفی) که باید به فعل بچسبند، اگر جداگانه نوشته شوند، نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود. به عنوان مثال اگر به جای کلمات (برود، نرود) نوشته شود (به رود، نه رود). در کلمات غیر از فعل، یک چهارم غلط و در تمام دیکته نیم غلط محسوب می شود.

۶- کم یا زیاد نوشتن سرکج یک چهارم غلط و در تمام دیکته یک غلط به حساب می آید.

۷- ننوشتن یک کلمه، یک غلط و از قلم انداختن حروف ربط، اضافه و ضمیر مانند (با، در، از، او) در تمام دیکته نیم غلط برای هر حرف محسوب می شود.

۸- کم یا زیاد گذاشتن تشدید(ــّ)، نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط گرفته می شود.

۹- کم یا زیاد نوشتن یک حرف در کلمه یک غلط، ولی در کلمات تکراری برای بار دوم غلط محسوب نمی گردد.

۱۰- ننوشتن یاء میانجی در کلماتی مانند (خانه ی، کوزه ی) یک چهارم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

۱۱- کم یا زیاد نوشتن یک حرف در کلمه یک غلط و در هر مورد جدید، یک غلط به حساب می آید.

۱۲- نچسباندن حروفی که به هم می چسبند، برای مثال به این شکل (گف تند) به جای (گفتند)، در یک کلمه نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می گردد.

۱۳- غلط نوشتن شکل حرف مثلاً صا(دسته با فاصله و بدون دندانه) به جای ط، یا صـ(بدون دندانه) به جای ص(دندانه دار)، یک چهارم غلط و در تمام دیکته نیم غلط محسوب می شود.

۱۴- اگر به جای کسره ی اضافه (ــِـ)، حرف (ـه ه) و یا بالعکس نوشته شود، نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

۱۵- تکراری نوشتن یک کلمه، غلط محسوب نمی آید.

۱۶- جابه جایی کلمات در جمله غلط نیست.

۱۷- نوشتن کلماتی مانند (رفتند) به صورت (رفتن) و بالعکس در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

۱۸- حذف (واو) معدوله در (خوا) مانند کلمه ی خواهر و بالعکس (اضافه کردن آن)، یک غلط به حساب می آید.

۱۹- کم یا زیاد گذاشتن علامت تنوین (ــًـ)، یک چهارم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

۲۰- اگر به جای کسره ی اضافه (ــِـ) در ترکیب ان یا ی به کلمه، حرف (ـه ه) نوشته شود (نماینده گان به جای نمایندِگان یا نماینده گی به جای نمایندِگی)، نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط به حساب می آید.

۲۱- نوشتن کلمات (عیسی، موسی و ...) به صورت (عیسا، موسا، ...)، نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

۲۲- چسبیده نوشتن مضاف و مضافٌ الیه یا موصوف و صفت مانند اتاقدرس به جای اتاق درس، در هر مورد نیم غلط به حساب می آید.


این مطلب در تاریخ: جمعه 25 اسفند 1396 ساعت: 20:43 منتشر شده است
برچسب ها : ,
نظرات()

تحقیق درباره زیان های تنبیه

بازدید: 5

 

تحقیق درباره زیان های تنبیه

شکستن شخصیت

 

تنبیهات چه بصورت بدنى و چه روانى از قبیل سرزنش‌ها، عتاب‌ها، تحقیرها، محرومیت‌ها و... شخصیت افراد را خرد مى‌کند و آنها را تدریجاً به سوى خمودى و انزوا و گاهى هم فساد شخصیت مى‌کشاند.

 

بى‌اعتمادى به مربیان

 

تنبیه سبب آن خواهد شد که اعتماد کودک از والدین و مربیان سلب شود و آنها را افرادى زورگو و متجاوز و یا غیر عادل و ستمکار بحساب آورد. کودکى که از والدین ومربیان کتک خورده نمى‌تواند نسبت به حسن‌نیّت و قابل اعتماد بودن آنها اعتقاد داشته باشد.

 

این احساس در کودکان کم سن‌تر بیشتر پدید مى‌آید بویژه به ‌هنگامى که ندانند چرا تنبیه شده‌اند و علت کتک‌خوردنشان چه بوده است. آنها گمان دارند که والدین و مربیان از قدرت خود سوءاستفاده کرده و محبتشان دروغین است.

 

یجاد زمینه براى خشونت‌ها

آرى تنبیه ممکن است جلوى سربهوائى کودکان را گرفته و بطور موقت آرامش و سکون را در محیط شلوغى که او ساخته فراهم آورد. ولى این امکان را هم پدید مى‌آورد که قدرت عمل و ابتکار را هم از دست مربّى خارج سازد.
 

پیدایش ترس و اضطراب

 

تنبیه در مواردى امکان دارد زمینه‌ساز ترس و اضطراب کودک گردد. اما ترس کودک از والدین و مربیان سبب آن خواهد شد که طفل همه گاه بکوشد از آنان دور شده و کناره‌گیرى کند. و اما اضطراب سبب آن خواهد شد که قرار و آرام از کودک سلب شده و توان کار و تلاش ازاو گرفته شود. در چنان صورتى طفل وضعى عادى و رفتارى سازگارانه نخواهد داشت. در کل به این نکته باید تکیه کرد که نا بسامانى‌هاى روانى ناشى از ترس و اضطراب، احساس ناامنى‌ها اثرات ناگوارى بر زندگى کودک دارد. وضع حال و آینده او را دچار اختلال خواهد کرد.

 

تسلیم و بردگى

 

البته این امکان هم وجود دارد که تنبیه سبب تسلیم کودک گردد و او را بشکند. در چنان صورتى هم مربى موفق نخواهد بود. زیرا در چنان صورتى طفل دائماً درصدد مخفى کارى و چاره‌جوئى براى نجات است.

 

تسلیم ناشى از زور غیر از تسلیم ناشى از منطق و استدلال است. بهنگامى که طفلى وجداناً قانع و تسلیم گردد در پى اجراى دستورات و راهنمائى‌هاى مربى است ولى بهنگامى که آن را ناشى از زور و اعمال قدرت بداند سعى خواهد کرد بنحوى از دستورات طفره رود.

 

از سوى دیگر این نکته را باید متذکر شد که چه فایده که کودکى بخاطر ترس از تنبیه مطیع شده و با عبودیتى کورکورانه تسلیم آنها گردد. چنین امرى با شئون انسانى انسان سازگار نیست. آنکس که عادت کند تسلیم زور گردد زندگى بعدیش نیز دچار مخاطره خواهد شد.

 

جرم و تبهکارى

 

بررسى‌ها نشان مى‌دهند که تنبیه در مواردى عاملى براى جرم و تبهکارى فرد شده و زمینه‌ساز تحویل عناصر تبهکار به جامعه خواهد شد. براساس بررسى‌ها و تحقیقات بسیارى از افرادى که تن به جرائم و تبهکاری، در سنین بعدى زندگى مى‌دهند و یا افرادى بى‌بندو بار و لاابالى بار مى‌‌آیند از کسانى هستند که در گذشته مورد تنبیهات سخت قرار گرفته و بر اثر خشونت‌هائى که دیده‌اند عقده‌اى بار آمده‌اند.

 

بد آموزى‌ها

 

تنبیهات بویژه در مواردى که براى کودک علتى روشن و توجیه شده نباشد مى‌تواند درس بدى براى کودکان بحساب آید. این درس بدآموز به این صورت است که منطق زور و اعمال خشونت را در آنان تقویت مى‌کند و آنان را به آزاررسانى سوق مى‌دهد.

 

کودکانى هستند که دعوائى بحساب مى‌آیند و هرآنگاه که با کودکان ضعیف‌تر از خود برخورد کرده‌اند سر از ستمکارى درآورده و به اعمال قدرت پرداخته‌اند. این رفتار از یکسو ناشى از درس ناردستى است که از والدین و مربیان گرفته‌اند و از سوى دیگر وسیله‌اى است براى عقده‌تکانى و نجات دادن خود از احساس فشارى که در درون دارند.

 

آسوده کردن ناصواب وجدان

 

کودکى که جرمى مرتکب شده و بدنبال آن مورد تنبیه قرار گرفته خود را در رابطه با آن جرم برئ الذّمّه مى‌بیند. وجدانش راحت است از آن بابت که کار بدى کرده وعقوبت خود را یافته است. و این امر نوعى معامله را در امر گناه در فکر او مستقر مى‌سازد و وجدان او را مى‌کشد.

 

بعدها که باز هم هوس همان لغزش و اشتباه را بکند مى‌تواند با جرأت در آن وادى وارد شده و از هم‌اکنون پیش‌بینى وضع خود را داشته باشد. مى‌داند در ازاى فلان لغزش چه عقوبت و دشوارى براى او مطرح است و به معامله با والدین و مربیان مى‌پردازد! جرم از او، تنبیه از آنان.

این مطلب در تاریخ: جمعه 25 اسفند 1396 ساعت: 20:41 منتشر شده است
برچسب ها : ,
نظرات()

راهکارهای خوش خط کردن دانش آموزان

بازدید: 15

راهکارهای خوش خط کردن دانش آموزان

برای بررسی مشکل بدخطی دانش آموزان مطالب زیادی نوشته شده است. پست امروز من هم به نوعی تکرار مکررات محسوب می شه. امیدوارم که برای شما خواننده عزیز تازگی داشته باشه.

برای بررسی خوش خطی یا بد خطی در دانش آموزان ابتدا باید علل بد خطی رو بررسی کرد تا بتوان برای آن راه کارهایی را ارائه داد، به همین دلیل ابتدا علل بدخطی در دانش آموزان رو آوردم:

علل بدخطــــی دانش آموزان :

 

1- توجه نكردن دانش‌آموزان به خط زمینه دفتر و تخته كلاس.
2-  اضطراب و نگرانی دانش‌آموزان هنگام نوشتن. 
3-  نداشتن اعتماد به نفس هنگام نوشتن.
4- نداشتن آ‌مادگی جسمانی، روانی، روحی.
5-  وجود اختلالات یادگیری در دانش‌آموزان.
6-  نداشتن هدف و انگیزه برای زیبانویسی.
7-  مواجه شدن دانش‌آموزان با حجم زیاد تكالیف.
8- تندنویسی تكالیف.
9-  استفاده از خودكار، روان‌نویس و وسایل مشابه آن.

10-  بی‌توجهی به هنر. 
11-  فشردگی برنامه كلاسی در یك نیمروز و فشار بر دانش‌آموزان به سبب دو یا چند نوبتی بودن مدرسه.
12-  استفاده از ابزار نامناسب از جمله مداد كوتاه و كاغذ بدون خط به خصوص در پایه‌های اولیه ابتدایی.
13-  بی‌‌دقتی هنگام نوشتن و رعایت نكردن هم شكلی، هم اندازه و هم فاصله بودن واژگان.
14-  بی‌دقتی برای تمیز و مرتب نوشتن.
15- تراكم بیش از حد شاگردان در كلاس و نداشتن فضای مناسب و كافی برای نوشتن.
16- دادن تكالیف نامناسب و بدون تناسب با توانایی كودكان.
17- بی‌اعتنایی برخی معلمان ابتدایی به استفاده از خط‌ نستعلیق و  آموزش آن.
18-  واكنش‌های منفی و نامناسب بعضی معلمان در برخورد با نوشته‌های دانش‌آموزان.
19- جدی نگرفتن یادگیری خط از طرف خانواده و مدرسه و نبود مراقبت‌های لازم.
20- نبود انگیزه، حوصله و دانش لازم نزد برخی معلمان ابتدایی برای آموزش خط به دانش‌آموزان. 
21-  بدخطی بعضی از والدین، سرمشق نامناسبی برای كودكان است.
22-  دادن سرمشق‌هایی با رسم‌الخط نامناسب به دانش‌آموزان.
23- ندانستن روش‌ و راهكارهای، خوشنویسی و اجرا نكردن تمرین‌های لازم.
24-  قرار دادن چپ دست و راست دست در كنار هم هنگام نوشتن.
25-  بی‌توجهی به زیبایی هنری خط كه باعث تقویت روح لطیف در كودكان می‌شود.

(البته در مقاله ای که در روزنامه همشهری چاپ شده بود، 5 مورد هم در مورد خط نسخ و نستعلیق بود که الان نیازی به ذکر آن ها نمی بینم.)

 

حال برای خوش خطی دانش آموزان چه باید کرد، چگونه می توان دانش آموزانی خوش خط بار آورد؟

راهكـــارهای رفـــع بدخطـــی

برای رفع بدخطی دانش‌آموزان، از سوی معلمان و پژوهشگران راهكارهای فراوانی معرفی شده است كه برخی از آنها را ذکر می کنم:

v      در كلاس اول ابتدایی از مجرب‌ترین و علاقه‌مند‌ترین معلمان استفاده شود.

v      تمهیداتی به عمل آید كه معلم درس اول بتواند در حین آموزش از ابزارهای سمعی بصری استفاده كند.

v      معلمان با اصول صحیح نوشتن آشنا و دارای خط خوش باشند.

v      برای معلمان در زمینه خط نستعلیق دوره‌های كارآموزی آموزش ضمن خدمت گذاشته شود تا پس از دیدن دوره‌های لازم، در كلاس حضور یابند.

v      انگیزه آموزش خط زیبا به دانش‌آموزان در معلمان تقویت شود.

v      معلمان در مورد خط بچه‌ها را توبیخ نكنند.

v      معلم با رفتار خود در میان دانش‌آموزان تبعیض قایل نشود.

v      با رسیدگی انفرادی به نوشته‌های كودكان ضعیف دلیل بدخطی بررسی و برای برطرف كردن آن تمهیدات لازم اندیشیده شود.

v      علاقه و انگیزه برای صحیح نوشتن و زیبانویسی را در كودكان تقویت كنند.

v      دانش آموزان سال اول دبستان، مچ های ضعیف دارند. معلم با دادن تمرینات مناسب مانند بازی با خمیر بازی، مچاله کردن کاغذ و رورنامه و ... سعی در تقویت مچ دانش آموزان را داشته باشد.

v      معلم همواره نظر دانش آموز را به خط زمینه دفتر معطوف کند.

v      به تفاوت‌های فردی و نقاط قوت و ضعف دانش‌آموزان توجه شود.

v      از آزمون های خانم فراستیگ برای تقویت خوش خطی دانش آموزان استفاده شود.

v      مقدار تكالیف با توانایی كودكان تناسب داشته باشد.

v      تكالیف هدفدار باشد و باعث تقویت قوای ذهنی كودك شود.

v      تكالیف به گونه‌ای باشد تا تمرین و تكرار آنها باعث تثبیت یادگیری شود.

v      تكالیف به صورت مستمــــر مورد رسیدگــی معلم قرار گیرد و او از تشویق و تذكر استفاده كند.

v      اهمیت انجام دادن تكالیف نوشتنی برای كودك مشخص باشد.

v      از الفاظ مناسب و زیبا مانند بسیار خوب، عالی، آفرین فرزندم و ... در تأیید نوشته‌های كودكان استفاده شود. (از بازخوردهایی توصیفی استفاده شود.)

v      هرگز نباید تكالیف دانش‌آموزان را خط زد، زیرا انگیزه زیبا نوشتن را در آنها از بین می‌برد.

v      در نوع تكالیف تنوع وجود داشته باشد تا رغبت انجام دادن آن در دانش‌آموز ایجاد شود.

v      بعضی اشتباهات دانش‌آموزان چشم‌پوشی شود و او مورد راهنمایی قرار گیرد.

v      هدف از نوشتن به صورت خط نستعلیق برای دانش‌آموزان روشن باشد.

v      دانش‌آموزان به خط زمینه دفتر و تخته كلاس توجه كنند.

v      هر از چند گاهی دانش آموزان خوش خط مورد تشویق هم کلاسی ها و معلم قرار گیرند.

v      دانش‌آموزان به جهت‌های حركت در نوشتن مانند بالابه پایین، راست به چپ و زیر خط دقت كنند.

v      كودك مداد را به طور صحیح در دست بگیرد و برای نوشتن، از ابزار مناسب استفاده كند.

v      با رعایت نظم و پاكیزگی صفحه دفتر خود را كثیف نكند.

v      بررسی شود آیا دانش آموز در هنگام نوشتن از مشکلی رنج می برد یا نه؟

v      من معتقدم دانش آموزی یک بند را خوش خط و تمیز بنویسد بهتر از دانش آموزی است که صفحاتی را بدون توجه بنویسد. پس تکالیف بیش از حد را باید کنار گذاشت.

v      دانش آموز زیاد درشت و زیاد ریز ننویسد و به یك اندازه نوشتن عادت كند.

v      در آغاز نوشتن از دفاتر خط‌دار استفاده كند تا بتواند در مراحل بعدی بدون استفاده از خط زمینه مطلب خود را در خطی مستقیم و درست بنویسد.

v      دانش‌آموزان عادت كنند واژگان را یك‌سره و یك باره بنویسند و سپس نقطه‌های حروف هر كلمه را بگذارند.

v      برای دانش آموزان ابتدایی به خصوص سال های اولیه دبستان استفاده از مداد نوکی، اتود و مدادهای فشنگی ممنوع.

v      بهتر است تا زمانی كه شاگردان به درست نوشتن عادت كنند، تكالیف خود را در كلاس و زیر نظر مستقیم معلم انجام دهند.

v      دانش‌آموزان نوشتن واژگان دیگر را نیز تمرین كنند و نوشتن كلمات و رونویسی مختص به كتاب نباشد تا درست نوشتن كلمات دیگر را نیز یاد بگیرند.

v      از وضع خانوادگی، مالی، فرهنگی، توانایی‌ها، حالات روحی روانی، عاطفی و بهداشتی دانش‌آموزان اطلاعات كافی در دست باشد، زیرا گاهی انگیزه‌های بدخطی ناراحتی‌های روحی  عاطفی و فرهنگی است.

v      یك رسم‌الخط یك دست و یكسان به خط ریز نستعلیق یا شبیه آن برای سال اول در نظر گرفته شود.

v      كتب درسی با رسم‌الخط تلطیف شده خط نستعلیق چاپ شود.

v      نگاه كردن به خط نستعلیق (مشق نظری) تأثیر زیادی در خوش‌نویسی دارد. بنابراین بهتر است از پایه اول دانش‌آموز با این خط آشنا شود.

v      معلمانی که پایه اول تدریس می کنند، در سرمشق دادن کلمات روی تابلوی کلاس، حتما خطی را با عنوان خط زمینه در نظر بگیرند.

v      به ساعت خوشنویسی اهمیت بیشتری داده شود.

v      موضوع بدخطی دانش آموزان با خانواده ها مطرح شود.

v      به تغییرات خط دانش آموزان توجه شود.

v      از رسم ‌الخط ‌های تحریری برای تقویت مهارت دانش‌آموزان در نوشتن استفاده شود (مانند تمرین‌هایی برای پر رنگ‌كردن كلمات تحریری، كپی كردن از روی آنها جهت تمرین، شبیه‌سازی به طور مستقیم از طریق نگاه كردن ( مشق نظری ) و عمل سایه‌زدن).

 

v      برای استفاده از خط نستعلیق به صورت مداوم و مستمر تأ‌كید شود.


این مطلب در تاریخ: جمعه 25 اسفند 1396 ساعت: 20:40 منتشر شده است
برچسب ها : ,
نظرات()

ليست صفحات

تعداد صفحات : 55

خبرنامه سایت

کانال تلگرام فرهنگیان

با عضویت در کانال تلگرامی ما از اخرین تحقیقات سایت باخبر شوید
http://up.asemankafinet.ir/view/1689294/44.jpg

با اطمینان خرید کنید

پشتیبان سایت همیشه در خدمت شماست.

 سامانه خرید و امن این سایت از همه  لحاظ مطمئن می باشد . یکی از مزیت های این سایت دیدن بیشتر فایل های پی دی اف قبل از خرید می باشد که شما می توانید در صورت پسندیدن فایل را خریداری نمائید .تمامی فایل ها بعد از خرید مستقیما دانلود می شوند و همچنین به ایمیل شما نیز فرستاده می شود . و شما با هرکارت بانکی که رمز دوم داشته باشید می توانید از سامانه بانک سامان یا ملت خرید نمائید . و بازهم اگر بعد از خرید موفق به هردلیلی نتوانستیدفایل را دریافت کنید نام و نام خانوادگی نام فایل و ایمیل خود را به شماره همراه 09159886819 ارسال نمائید، در سریعترین زمان فایل به ایمیل شما  فرستاده می شود .

اینستاگرام سایت

ایسنتاگرام سایت علمی و پژوهشی آسمان

نظرسنجي

چقدر از تحقیقات سایت راضی هستید و به دیگران سایت را معرفی می کنید ؟




درباره ما

آدرس مشهد قاسم اباد - سایت علمی و پژوهشی آسمان -کافی نت آسمان - هدف از راه اندازی این سایت ارائه خدمات مناسب علمی و پژوهشی و با قیمت های مناسب به فرهنگیان و دانشجویان و دانش آموزان گرامی می باشد .این سایت دارای بیشتر از 10000 تحقیق رایگان نیز می باشد .که براحتی مورد استفاده قرار می گیرد .پشتیبانی سایت : 09159886819-09338737025 - صارمی سایت علمی و پژوهشی آسمان , اقدام پژوهی, گزارش تخصصی درس پژوهی , تحقیق تجربیات دبیران , پروژه آماری و spss , کارآموزی